Advies op maat Verlichting
Hoeveel energie u kunt besparen op verlichting in huis, hangt af van uw persoonlijke situatie. Vraag daarom gratis Advies op maat Verlichting!
In deze adviesmodule wordt de besparing berekend met spaarlampen. Wilt u meer informatie over led-verlichting, ga dan naar led-lampen.
Tips besparen met verlichting
- Laat verlichting niet onnodig aan: doe lampen uit als u (ook voor korte tijd) een ruimte verlaat. Laat ook zuinige lampen niet onnodig aan.
- Gaat u onzuinige lampen vervangen, begin dan met de lampen die vaak aan zijn en een hoog vermogen hebben (watt).
- De lichtopbrengst vermindert bij oude lampen. Door de lamp te verplaatsen naar een plek waar minder lichtopbrengst vereist is kan hij nog prima dienstdoen.
- Heeft u lampen in huis die u altijd dimt? Vervang zo’n felle lamp dan door een lamp met lager vermogen.
- Op termijn worden gloeilampen verboden. Meer hierover op Gloeilamp gaat verdwijnen.
- De meest gestelde vragen staan op een rij in vraag & antwoord (pdf).
Verlichting en milieu
De milieubelasting van verlichting zit hoofdzakelijk (tot 99 procent) in de elektriciteit die verlichting nodig heeft om te kunnen werken. Elektriciteit wordt namelijk opgewekt via verbranding van fossiele brandstoffen. Die zijn niet onbeperkt aanwezig. Bovendien komt bij de verbranding veel CO2 vrij; dat draagt bij aan klimaatverandering. En elektriciteitsproductie levert vervuilende stoffen op (zwaveldioxide, stikstofoxide en kwik).
Kwik
Spaarlampen bevatten kwik. Als de spaarlamp na gebruik voor recycling wordt aangeboden wordt deze stof en andere onderdelen van de lamp hergebruikt. Wat veel mensen niet weten, is dat bij de productie van elektriciteit uit kolen, ook kwik vrij komt. Alle soorten lampen leveren dus kwik op.
Voor elke soort lamp heeft Milieu Centraal berekend hoeveel kwik erbij komt kijken (bij gebruik en afdanken). Daaruit blijkt dat spaarlampen, gloeilampen en halogeenlampen ongeveer evenveel kwik opleveren over de hele levensduur. De kwikuitstoot door led-lampen is het laagst.
Milieuvriendelijk verlichten
Om zuiniger te verlichten, kunt u verschillende dingen doen. Allereerst het vervangen van gloeilampen door een zuiniger soort lamp. Een gemiddeld huishouden kan twintig gloeilampen vervangen en zo 310 kWh en 75 euro per jaar besparen.
Spaar-, led- en tl-lampen belasten het milieu het minst, omdat ze relatief weinig elektriciteit gebruiken. Halogeenlampen staan op de tweede plaats. De verschillen in efficiëntie tussen led-lampen zijn nog erg groot, waardoor ook de relatieve milieuvriendelijkheid erg varieert. De meest efficiënte led-lamp is voor het milieu nog beter dan een spaarlamp.
Oudere lampen verliezen sterkte. Om een lamp langer te kunnen gebruiken, kunt u oudere lampen verplaatsen naar een plek waar een lagere lichtopbrengst voldoet. Daarnaast kunt u er ook op letten dat er geen lampen onnodig blijven branden. Doe dus het licht uit als u een kamer verlaat, en schaf sensoren of tijdklokken aan; bijvoorbeeld voor lampen op de overloop, in het toilet, de hal of aan de buitendeur.
Slim dimmen
En lampen die u steevast dimt, kunt u vervangen door een lamp met een lager vermogen (in watt). Dat is slimmer, want als u een halogeen of gloeilamp dimt, gaat het elektriciteitsverbruik niet evenveel omlaag. Bij de helft dimmen, blijft het verbruik toch 75 procent. Sommige spaar- en led-lampen zijn dimbaar, andere niet. Bij deze lampen neemt het energiegebruik wel evenredig af met de lichtsterkte.
Tips armatuur en transformator
Als u een nieuwe armatuur uitzoekt, sta er dan even bij stil dat donkere of dichte lampkapjes licht tegenhouden, en u wellicht een sterkere lamp moet indraaien. Wellicht is er ook een versie die het licht beter doorlaat.
Lampen met een lage spanning (twaalf volt) hebben een transformator nodig, die de netspanning omzet naar de lage spanning. Spotjes bijvoorbeeld, en dimlampen. Zo’n transformator gebruikt ook energie, en doet dat soms ook als het licht uit staat. U gaat dit tegen door een schakelaar te plaatsen tussen de transformator en het stopcontact.
Lampen vergelijken en kiezen
Vanaf september 2009 zal de gloeilamp langzaam van de markt verdwijnen; in 2012 mogen ze niet meer op de markt gebracht worden (meer hierover op Gloeilampen gaan verdwijnen).
Het vermogen van verschillende soorten lampen is niet onderling te vergelijken, omdat ze op een andere wijze licht opwekken. Daarom is het beter om op de lichtopbrengst in Lumen te letten.
In de tabel staat hoeveel lumen de verschillende gloeilampen hebben. Als u deze wilt vervangen door een ander type lamp, kies er dan een met hetzelfde aantal lumen. Dat staat vaak vermeld op de verpakking.
Een vuistregel die u kunt aanhouden: aantal lumen = 10 x (aantal watt gloeilamp).
|
Wattage gloeilamp
|
Lichtopbtrengst (lumen)
|
| 25 |
200 - 300 |
| 40 |
300 - 500 |
| 60 |
500 - 800 |
| 75 |
800 - 1000 |
| 100 |
meer dan 1000 |
Prijsvergelijking
Tl-lampen, spaarlampen en led-lampen zijn (berekend over een groot aantal branduren) de goedkoopste verlichting. Er zijn momenteel nog geen Led-lampen met een lichtopbrengst hoger dan 400 lumen.
| Lamptype |
Levensduur
(branduren)
|
Prijs
(euro) |
Elektriciteitskosten*
per jaar (euro) |
| Gloeilamp (40W) |
1000 |
0,50 - 1 |
10,50 |
| Halogeenlamp (30W) |
2000 - 4000/td> |
1 - 7 |
7,90 |
| Spaarlamp (10W) |
3000 - 15.000 |
3 - 20 |
2,60 |
| Tl-lamp (8W) |
10.000 - 40.000 |
2 - 20 |
2,10 |
| Led-lamp **(4W) |
35.000 - 50.000 |
5 - 40 |
1,05 |
*: Gerekend is met een brandduur van drie uur per dag en een elektriciteitsprijs van 0,24 euro/kWh (prijspeil 2009).
**: Bij led-lampen varieert de besparing sterk per lamptype. Er zijn zuinigere en onzuinigere typen. De ontwikkeling van led-lampen gaat snel, er komen steeds meer zuinige led-lampen bij.
Energielabel verlichting
Lampen met een vermogen van vier watt of meer hebben een energielabel, van A tot en met G. Lampen met energielabel A zijn minstens 75 procent zuiniger dan die met energielabel D. Een lamp met energielabel G gebruikt zelfs bijna twee keer zoveel elektriciteit als een exemplaar met energielabel D.
- Gloeilampen (62 procent van alle lampen in huishoudens) hebben energielabel E, F of G.
- Halogeenlampen hebben B, C of D. Spaarlampen en tl-lampen hebben energielabel A of B.
- Led-lampen hebben geen energielabel; ze komen doorgaans niet boven vier watt uit.
- Tl-lampen, spaarlampen en led-lampen zijn vaak efficiënt, maar opvallend is dat de efficiëntie varieert per merk en type.
Verlichting afdanken
Gloeilampen en halogeenlampen mogen gewoon bij het huisvuil. Alle andere lampen moeten apart worden ingeleverd. Spaarlampen en tl-lampen bevatten kwik. Daarom horen deze thuis bij het klein chemisch afval. U kunt tl-buizen, spaarlampen en led-lampen gratis inleveren bij de winkelier, bij aankoop van een nieuw exemplaar of ze inleveren in de milieustraat van uw gemeente.
Hergebruik verlaagt de milieubelasting. Onderdelen van kapotte armaturen, dimmers en andere lampen met een stekker zijn opnieuw te gebruiken, lever ze daarom apart in. Armaturen die u kwijt wilt, maar die niet kapot zijn, kunt u wellicht te koop aanbieden. Op internet bijvoorbeeld, of bij een kringloopwinkel.
Lichtplan verlicht uw woning
Een lichtplan helpt u op weg om uw woning op een prettige manier energiezuinig te verlichten. Zo pakt u dat aan:
- Geef op een plattegrond van uw woning aan wat u wanneer in elke kamer doet. Probeer in kamers waar u werkt, klust of een hobby uitvoert gebruik te maken van daglicht.
- In relatief donkere kamers is minder verlichting nodig als u muren, plafonds, vensterbanken en vloeren een lichte tint geeft.
- Ga na of elke kamer passende verlichting heeft.
- Voorkom overdaad aan lampen: geef elke kamer steeds eerst basisverlichting (afhankelijk van de activiteiten, bijvoorbeeld een sterke lamp boven een leestafel), en vul dan aan met accent- en sfeerverlichting.
Verlichting in de tuin
Spaarlampen en led-lampen zijn ook in de tuin een milieuvriendelijke keuze. Buitenverlichting moet aan veiligheidseisen voldoen. Wanneer een lamp in een waterdichte lampenkap komt, hoeft de lamp zelf niet waterdicht te zijn. Bewegingssensoren zijn handig voor bij de voordeur en het tuinpad, en zorgen ervoor dat lampen niet onnodig lang branden. Kijk voor meer informatie op Energie in de tuin.
Meer informatie
Wegens het nieuwe aanbod van zuinige verlichting, is een publiekscampagne gestart: Zuinig licht, heldere keuze. Dit is een gezamenlijk initiatief van het ministerie van VROM, Milieu Centraal, de brancheverenigingen RND en Uneto/VNI, producenten van verlichting en de grotere Nederlandse bedrijven die verlichting verkopen, zoals Gamma, Albert Heijn, Blokker, Formido, Hema, IKEA, Karwei, Kwantum en Praxis. Kijk op www.beterklimaat.nl.- Regelmatig worden (nieuwe) lampen getest. Kijk voor resultaten op www.consumentenbond.nl of op www.olino.org.