Duurzaamheid in klassen
Houtsoorten hebben heel verschillende eigenschappen. Niet alleen zien ze er anders uit, houtsoorten verschillen ook in hardheid, ofwel: hoe goed ze bestand zijn tegen rotting. Dit wordt aangegeven met de duurzaamheid. In relatie tot hout zegt duurzaamheid niets over de milieuvriendelijkheid, maar alleen iets over hoe goed het tegen vocht kan.
Slim kiezen..
De duurzaamheid is verdeeld in vijf klassen, waarbij 1 voor de hoogste duurzaamheidsklasse staat en 5 voor de laagste. Hout uit een lage duurzaamheidklasse zal sneller rotten als het vochtig wordt, dan hout uit een hoge klasse. Kiest u een te hoge duurzaamheidklasse, dan betaalt u onnodig veel; hout uit een te lage klasse zal echter al snel niet meer voldoen aan de eisen van de toepassing.
…voor binnen
Binnenshuis kunt u bijna altijd hout met een lage duurzaamheidsklasse gebruiken, zoals grenen en vuren. Voor een vloer, drempels en meubels die zwaar worden belast, zijn meer slijtvaste soorten geschikt, zoals beuken, esdoorn en essen.
…en voor buiten
Buiten komen alleen ‘harde’ houtsoorten in aanmerking of houtproducten van behandeld ‘zachthout’ (naaldhout). Bij hardhout heeft gerecycled of tweedehands (Europees) hardhout de voorkeur, zoals eiken of robinia. Voorbeelden van behandeld zachthout zijn gevingerlast of gelamineerd hout, of verduurzaamd hout (geïmpregneerd of gemodificeerd). Vingerlassen verankert de kopse kanten van hout aan elkaar met v-vormige groeven en lijm. Bij lamineren worden platte houtdelen (vaak opgebouwd uit gevingerlaste onderdelen) op elkaar gelijmd tot de gewenste dikte of breedte.
Bij gebruik buitenshuis zal hout blootstaan aan weersinvloeden. Hout dat daarnaast ook in contact komt met de bodem wordt nog sneller aangetast. Voor dit soort toepassingen kunt u hout kiezen uit duurzaamheid klasse 1 of 2, of verduurzaamd hout uit een lagere duurzaamheidsklasse.
Als het hout niet met de bodem in contact komt, gebruik dan hout met een lagere duurzaamheid, en verf of beits het regelmatig. Meer daarover op Schilderen binnen en buiten.
Misverstanden
- Hout zonder FSC-keurmerk of het Keurhout-Duurzaam komt niet per se uit verkeerd beheerd bos. Ook hout zonder keurmerk kan verantwoord geproduceerd zijn, maar alleen een goed keurmerk geeft daarover zekerheid.
- Het FSC-keur en het Keurhout-Duurzaam-logo zeggen niets over de kwaliteit van het hout, zoals levensduur, rechtheid, verwerkbaarheid, etc.
- Tropisch hardhout is niet altijd 'hard': het heeft niet altijd de hoogste duurzaamheidklasse. Sommige tropische soorten, zoals lichtrode meranti, zijn bijvoorbeeld minder duurzaam dan Europees lariks, een naaldboomsoort.
Hout en milieu
Hout is in veel gevallen milieuvriendelijk materiaal. Het is een vernieuwbare grondstof, laat zich makkelijk repareren en hergebruiken, en vraagt voor winning en productie relatief weinig energie. Bomen helpen mee het broeikaseffect te verminderen omdat ze het broeikasgas CO2 opnemen. Bovendien is hout volledig biologisch afbreekbaar.
Toch is hout niet altijd de milieuvriendelijkste keuze. Onverantwoorde bosbouw en onjuist gebruik van hout kunnen bossen beschadigen en zelfs onherstelbaar vernielen. De milieuvriendelijkheid van hout hangt af van de teelt, van de transportafstand tussen het bos en de bouwmarkt, en van de manier waarop het hout bestand is gemaakt tegen aantasting.
Houtsoorten uit een lage duurzaamheidsklasse, zoals grenen- en vurenhout zijn afkomstig van bomen die snel groeien. Daardoor is de opbrengst per hectare hoger, en is er minder grond nodig. Omdat het hout een lager gewicht heeft dan hardhout, kost het transport ook minder energie. Dit is minder belastend voor natuur en milieu.
Meer tips
- Zachthout - dat is hout van een lage duurzaamheidsklasse - gaat langer mee als het wordt geschilderd; maar verf is wel erg milieubelastend. Maak daarom een bewuste keuze in verf en zorg voor goede afdanking. Zie voor meer informatie Verduurzaamd hout, en Schilderen binnen en buiten.
- Bouwkundige maatregelen kunnen de levensduur van hout verlengen. Een voorbeeld: overstekken aan de gevel beschermen kozijnen en gevelbekleding.
- Palen voor een schutting of pergola kunt u plaatsen op een metalen paalvoet. Voor de palen zelf kunt u dan hout kiezen met een lagere duurzaamheid. Zie ook: Schuttingen.
Milieuvriendelijke houtsoort kiezen
De tabel hieronder heeft een indicatie van milieuvriendelijke houtsoorten per toepassing. De informatie is echter niet volledig en onderhevig aan veranderingen. Kijk daarom ook op www.goedhoutdatabank.nl van FSC.
Heeft u specifiek plannen voor een tuinafscheiding, kijk dan ook even op Houten schutting.
| Toepassing |
Mogelijke soorten hout |
| Plinten, binnenkozijnen, binnendeuren, trappen |
Vuren, grenen. |
| Buitenkozijnen |
Gevingerlast/gelamineerd Robinia, Western Red Cedar, gevingerlast naaldhout (Lariks, Douglas), gecertificeerde tropische houtsoorten. |
| Buitendeuren |
Een geïsoleerde deur, met een dekplaat van tropisch multiplex (FSC). |
| Tuinmeubels |
Geimpregneerd vuren of grenen, robinia, teak*, jatoba*, roble*, guariabe*. |
| Huismeubels |
Vuren, beuken, grenen, lariks, essen, esdoorn, kersen, noten, eiken, Multiplex*, MDF, spaanplaat, beuken. |
| Parket |
Robinia, eiken, beuken, grenen, vuren, essen, esdoorn, berken, tropisch hardhout met FSC. |
| Triplex |
Berken, populieren, beuken, grenen (’lichtgekleurd triplex’). |
| Schuttingen (planken of schermen) |
Plato-hout, geïmpregneerd grenen en vuren, eiken, robinia, meerdere tropische soorten (FSC), douglas. |
| Terrasplanken |
Plato-hout, Accoya, robinia, geïmpregneerd hout met KOMO-keur , divers tropisch hout met FSC keurmerk. |
*) Alleen aan te raden als het hout het FSC-keurmerk en/of logo Keurhout-Duurzaam draagt.
Ook voor andere houtsoorten heeft hout met het FSC- of het Keurhout-Duurzaam-logo de voorkeur.
Prijs en verkrijgbaarheid
De prijs van hout varieert. Hout met FSC- en/of Keurhout-Duurzaam logo is soms duurder dan vergelijkbaar hout uit 'gewone' bossen. Dit komt onder meer omdat de producent tijd en het geld moet investeren om een certificaat te krijgen.
Hout en houtproducten met het FSC-keurmerk en/of het logo Keurhout-Duurzaam zijn te koop bij een groeiend aantal doe-het-zelfwinkels en tuincentra, en bij een houthandelaren en timmerfabrieken. Een aantal grote doe-het-zelf-ketens, tuincentra en houthandels verkoopt FSC- en/of Keurhout-Duurzaam-gekeurde houtproducten, zoals tuinbankjes. Hout(producten) van Europees hardhout, zoals robinia en tamme kastanje, zijn verkrijgbaar bij tuincentra, de houthandel en doe-het-zelfzaken.
Hergebruik
Hout is meerdere malen te gebruiken. Oude vloerdelen komen terug in nieuwe woningen of pallets, schaafsel en zaagsel worden verwerkt tot spaanplaat en vezelplaat en balken krijgen een tweede leven als vloerbetimmering.
Om hout opnieuw te kunnen gebruiken is relatief weinig energie nodig. Er zijn bedrijven die handelen in tweedehands houtproducten zoals vloerdelen, waar u ook als consument terecht kunt.
Houtafval
Schoon hout (zonder impregneermiddel, lak, lijm, houtrot of schimmel) kunt u inleveren bij de gemeente. Dat gaat naar de spaanplaatindustrie of dient als brandstof voor elektriciteitscentrales.
Behandeld hout gaat naar de afvalverbrandingsinstallatie. De installatie kan niet alle schadelijke gassen die bij verbranding vrijkomen wegvangen; die belanden in de lucht. Stoffen uit verduurzaamd hout komen terecht in de as (slakken) en in het afvalwater van afvalverbrandingsinstallaties. Als verduurzaamd of geverfd hout wordt gestort, kunnen schadelijke stoffen in bodem en (grond)water terecht komen.
Gevaarlijk: zelf verbranden
Het is niet verstandig om zelf in een kachel of allesbrander geverfd of geïmpregneerd hout te verbranden, of hout met een coating of een kunststoflaagje. Dat is gevaarlijk omdat er schadelijke en milieuvervuilende stoffen bij vrijkomen.
Laat geïmpregneerd hout ook niet wegrotten, maar breng het naar het afval. Bij rotting kunnen de impregneermiddelen namelijk vrijkomen in het milieu.
Labels en keurmerken
FSC (Forest Stewardship Council of Raad voor Goed Bosbeheer) stelt van alle keurmerken de meest vergaande eisen aan het bosbeheer. FSC hanteert strenge richtlijnen voor bosbeheer, maar ook voor transport, verwerking en handel, om te voorkomen dat het goedgekeurde hout vermengd raakt met ander hout.
De Vereniging Van Nederlandse Houtondernemingen (VVNH) beoordeelt certificaten voor duurzaam bosbeheer van andere organisaties aan de hand van eisen van de Nederlandse overheid. Als het certificaat aan deze eisen voldoet, krijgt het hout het logo Keurhout-Duurzaam.
Het KOMO-keur op verduurzaamd hout garandeert dat het impregneerbedrijf zich bij de productie houdt aan de wettelijke regels en milieunormenen: dat het impregneren onder druk gebeurt, zodat de stoffen goed in het hout gefixeerd worden. Er mogen niet meer impregneermiddelen uit het hout lekken dan de Nederlandse milieuregels toestaan.
Lees meer over de keurmerken op Keurmerk hout.
Beleid
In 2010 wil de Nederlandse overheid alleen nog hout uit duurzaam beheerd bos inkopen en aanbesteden. De eisen voor duurzaam bosbeheer komen in de nieuwe Beoordelingsrichtlijn (BRL). Verder zet de overheid zich in voor een sterk internationaal en Europees beleid tegen illegale houtkap en illegaal hout. In het Nationaal Pakket Woningbouw neemt gebruik van hout een belangrijke plaats in, met name omdat het een hernieuwbare grondstof is.
Meer informatie
- Het Wereld Natuur Fonds heeft een brochure over bossen, ook voor jongeren: www.wnf.nl /T 0900 1962.
- Centrum Hout geeft informatie over houtsoorten, toepassingen, onderhoud, constructies, duurzaam bosbeheer etc. Bel de houtinformatielijn: T 0900 5329946 (45 eurocent per minuut) of kijk op www.houtinfo.nl.
Naar boven