Beter Leven kenmerk
Het Beter Leven kenmerk is van de Dierenbescherming en toont één tot drie sterren, afhankelijk van de verbetering van het dierenwelzijn. Wat een ster precies betekent, hangt af van de diersoort waarvan het vlees afkomstig is, maar algemeen geldt: één ster staat op vleesproducten die een belangrijke stap in de goede richting doen. Twee sterren staan op producten die beter scoren op gebied van dierenwelzijn, maar nog niet zo goed als biologische producten. Drie sterren staan op biologische producten.
De Dierenbescherming wil met het Beter Leven kenmerk diervriendelijke producten ondersteunen. Het diervriendelijkste vlees is vaak ook het duurst. De Dierenbescherming streeft daarom naar tussensegmenten: vleesproducten waarvan het niveau van dierenwelzijn tussen dat van de gangbare en de biologische veehouderij in ligt, met een prijs die maar iets hoger ligt dan de gangbare producten.
Beter Leven 1 ster:
-
Varkensvlees van Jumbo Supermarkt, onder de naam Jumbo Bewust. Dit vlees is afkomstig van varkens die gehouden zijn in een 'strooisel'-stal. Hierin hebben de dieren meer ruimte en strooisel (zaagsel). Dit strooisel biedt het nodige ligcomfort en wroetgelegenheid. De strooiselstal is niet alleen goed voor het welzijn van de varkens, maar is ook beter voor het milieu. Daarom heeft het houden van varkens in strooiselstallen ook het Milieukeurmerk.
-
Blank kalfsvlees, te koop bij diverse supermarkten. Deze kalveren krijgen (ten opzichte van gangbare kalveren) meer ruwvoer binnen en daardoor meer ijzer. Deze kalveren kunnen daarnaast gelijktijdig eten en drinken, en er zijn afspraken over kortere transporttijden. Gangbaar rosé kalfsvlees is qua dierenwelzijn iets beter dan het blanke kalfsvlees met het Beter Leven kenmerk, omdat de dieren onbeperkt toegang tot ruwvoer hebben.
-
De ‘Volwaardkip’. Te koop bij enkele supermarkten. De normen voor dierenwelzijn zijn bijna even hoog als die van scharrelkip. De kippen zijn van een langzamer groeiend en actiever ras dan de gangbare kippen. De kuikens krijgen veertig procent meer ruimte. De kippen hebben toegang tot een overdekte uitloop.
-
Scharrelrundvlees Albert Heijn. Deze runderen lopen het grootste deel van het jaar buiten in de wei, en kalfjes mogen 6 maanden bij hun moeder zogen. De dieren worden niet onthoornd, gecoupeerd of gebrandmerkt, maar wel gecastreerd, en het transport naar het slachthuis duurt minder dan 2 uur.
-
Scharrelkip van Albert Heijn. Deze kippen hebben meer ruimte, daglicht en een natuurlijk dag- en nachtritme en ze groeien langzamer. Ze krijgen dagelijks gestrooid graan en er zin strobalen. Transport naar het slachthuis duurt minder dan 3 uur. De scharrelkippen worden bedwelmd voor de slacht.
Beter Leven 2 sterren:
-
Maïs-Scharrelkip van Kemper. Deze kippen hebben een vrije uitloop naar de buitenlucht.
-
Scharrelvarkensvlees van Albert Heijn. De zeugen leven het hele jaar buiten, met schuilmogelijkheid. De mannelijke biggen worden niet gecastreerd. Er is een groepsstal met stro en overdekte uitloop en transport naar het slachthuis duurt meestal minder dan 4 uur.
Beter Leven 3 sterren:
-
De meeste sterren staan op biologische producten die ook het EKO-keurmerk dragen, en op de Label Rouge kip (zie hieronder).
Biologische zalm, kabeljauw en forel
Steeds meer kwekerijen brengen biologische vis op de markt. Het gaat om zalm, forel en kabeljauw. Biologische viskweek garandeert goede kweekomstandigheden en stelt als enige minimumnormen voor dierenwelzijn. Ook Stichting De Noordzee vindt biologische vis duurzaam.
Buitenlandse keurmerken die u kunt tegenkomen op biologische vis zijn het Duitse Naturland en het Britse keurmerk Soil Association. Soms staat de buitenlandse term voor biologisch op de verpakking, zoals het Engelse Organic. Kijk voor meer informatie over Soil Association ook op Keurmerk landbouw.
Demeter
Vlees met het keurmerk Demeter voldoet aan de eisen van de biologisch-dynamische landbouw. Natuurlijk gedrag bij dieren en de kwaliteit van voeding staan daarbij centraal. Het keurmerk gaat in Nederland altijd vergezeld van het EKO-keurmerk, maar de eisen van Demeter gaan soms nog wat verder dan die voor biologisch vlees. Lees meer hierover op Keurmerk landbouw.
Vlees met Demeterkeurmerk kunt u kopen in sommige natuurvoedingswinkels en bij het boerenbedrijf zelf, of bestellen als ingevroren pakketten bij gespecialiseerde bedrijven.
Dolfijnvriendelijk gevangen tonijn
Dolfijnvriendelijk gevangen tonijn is geen officieel keurmerk. Het is een particulier label van de visserij. Er zijn diverse variaties en ze staan op bijna alle blikjes tonijn, met de tekst 'dolfijnvriendelijk gevangen'. In Europa betreft de meeste tonijn in blik skipjacktonijn. Het dolfijnprobleem speelt echter alleen bij de geelvintonijn. Een zegel bij skipjacktonijn is dus overbodig.
Geelvintonijnen en dolfijnen zwemmen samen op. Bij het vissen naar geelvintonijn met ring- en drijfnetten sterven daardoor ook veel dolfijnen: ze raken verstrikt in de netten. Bedrijven die het zegeltje voeren, gebruiken naar eigen zeggen geen drijfnetten en vissen niet op tonijn bij dolfijnen. De regeling is vrijwillig en een waterdichte controle ontbreekt.
EKO-keurmerk vlees
Biologisch vlees met het EKO-keurmerk voldoet aan de eisen van de biologische landbouw. Deze eisen zijn opgesteld door de Europese Unie en vastgelegd in Nederlandse wetgeving. In tegenstelling tot gangbaar vlees geeft EKO de garantie dat de dieren het hele jaar door naar buiten kunnen; ook binnen hebben de dieren meer ruimte. Het vee krijgt biologisch ruwvoer en een beperkte hoeveelheid (grotendeels biologisch) krachtvoer.
Naast dierenwelzijnseisen worden er bij het EKO-keurmerk ook nog milieueisen gesteld. Zo staat de uitstoot van milieubelastende stoffen in verhouding tot wat het ecosysteem kan verdragen omdat er ook regels gelden voor het aantal dieren per vierkante meter,. Dat voorkomt een mestoverschot. Biologisch vlees is te koop bij gespecialiseerde slagerijen. Ook steeds meer supermarkten verkopen EKO-vlees.
EKO-keurmerken andere producten
Het EKO-keurmerk komt ook voor op eieren en andere landbouwproducten. Zie daarvoor Keurmerk eieren en Keurmerk landbouw.
Erkend streekproduct op rund- en lamsvlees
Het keurmerk Erkend streekproduct voor rund- en lamsvlees staat voor vleesproductie met respect voor (landbouwhuis)dieren.
Dierlijke producten krijgen dit keurmerk als ze afkomstig zijn uit een diervriendelijke houderij; de eisen van de scharrelhouderij zijn hierbij richtinggevend, wat betreft huisvesting, medicijngebruik en omstandigheden tijdens het transport en de slacht.
Enkele vleesproducten met het keurmerk Erkend streekproduct zijn Waterlands rundvlees, en Texels lamsvlees met Waddengoud keurmerk. Lees verder op Keurmerk landbouw.
France Limousin rundvlees
Het keurmerk France Limousin staat op Franse rundvleesproducten van de coöperatie Celmar. De producten voldoen aan diverse door Celmar opgestelde voorwaarden. Onder meer: kalveren zogen minimaal zes maanden bij de moeder, er is een beperkt aantal dieren per hectare en dierlijke ingrediënten in het voer zijn verboden. Op het gebied van dierenwelzijn kan het France Limousin keurmerk zich meten met biologisch rundvlees. Vlees met het France Limousin keurmerk is verkrijgbaar bij gespecialiseerde slagerijen.
France Limousin kent een geaccrediteerde controle, en dat maakt het een betrouwbaar keurmerk. Er is ook toegankelijke informatie beschikbaar over France Limousin.
Halal
Het keurmerk Halal wordt toegekend aan kippen-, rund- en schaapsvlees dat volgens de islamitische spijswetten rein is. Er is geen officieel (internationaal) keurmerk, en er zijn dan ook verschillende varianten in omloop. Het hier afgebeelde logo is slechts één variant. Een van de eisen van Halalvlees is dat het dier ritueel is geslacht. Ook moet bij het slachten een islamitische gebedsformule worden uitgesproken. Er vindt geen onafhankelijke controle plaats op dit keurmerk.
De Wageningen Universiteit heeft onderzoek gedaan naar dierenwelzijn bij ritueel slachten. Het blijkt dat onbedwelmd ritueel slachten op diverse punten nadeliger is voor het welzijn van het dier, dan slachten na bedwelming. Onder druk van consumenten zijn sommige supermarkten overgestapt op Halalvlees van verdoofde dieren.
Halalvlees is verkrijgbaar in gespecialiseerde islamitische slagerijen, maar draagt dan geen keurmerk. Vlees met het Halalkeurmerk is op kleine schaal verkrijgbaar in Nederlandse supermarkten.
IKB-vleeskeurmerk
Het IKB-vleeskeurmerk stelt kwaliteitseisen aan varkensvlees, maar niet aan dierenwelzijn of milieu. Het gaat hier om een betrouwbaar keurmerk, want er vindt geaccrediteerde controle plaats, en de keurmerkeigenaar biedt duidelijke en makkelijk te vinden informatie.
IKB staat voor Integraal Keten Beheer. Dit houdt in dat varkensvlees met IKB-vleeskeurmerk tijdens de productie extra is gecontroleerd. Er vinden controles plaats op gebied van voeding, transport en hygiëne. U kunt vlees met het IKB-keurmerk kopen bij supermarkten en slagerijen.
Label Rouge kippenvlees
Vlees met het keurmerk Label Rouge komt eveneens van kippenfokkerijen die extra aandacht besteden aan het welzijn van de kippen. Label Rouge pluimveevlees is afkomstig uit Frankrijk. Er vindt geaccrediteerde controle plaats, wat dit keurmerk betrouwbaar maakt.
Het zijn langzaam groeiende rassen (Loué) die door de langzamere groei minder welzijnsproblemen hebben. Deze vleeskuikens worden op latere leeftijd geslacht en hebben een uitloop naar buiten. Ook hebben de dieren meer ruimte binnen: per vierkante meter stal leven niet meer dan elf kippen. Dat zijn twee kippen minder dan bij het scharrelkippenkeurmerk. Qua dierenwelzijn kan het Label Rouge kippenvlees zich meten met biologisch kippenvlees. In Frankrijk is Label Rouge een veel voorkomend keurmerk, dat ook op producten als zuivel, eieren en zaden voorkomt.
Milieukeur varkensvlees en vis
Milieukeur voor varkensvlees stelt eisen aan de vleesproductie op het gebied van milieu. Het keurmerk schrijft bijvoorbeeld maatregelen voor tegen de uitstoot van ammoniak, fosfaat en nitraat uit mest. Gesloten stallen moeten voorkomen dat de stoffen in het milieu terecht komen. Maar dat betekent dat de dieren niet naar buiten mogen.
Milieukeur kent wel andere maatregelen om dierenwelzijn te bevorderen. De varkens moeten altijd over schoon drinkwater beschikken en bij het verplaatsen van de dieren moeten schotten worden gebruikt. Elektrische prikstokken zijn verboden. Milieukeur controleert ook extra streng op de wettelijke eisen voor welzijn en gezondheid. Qua dierenwelzijn zit dit keurmerk nog onder het Beter Leven-kenmerk.
Milieukeur is een betrouwbaar keurmerk, want het kent geaccrediteerde controle, en er is helder informatie over beschikbaar.
Strengere eisen
Er is ook varkensvlees met Milieukeur waarvoor nog strengere eisen gelden. Zoals het varkensvlees van de Hoeve-keten, of dat met het Beter Leven-logo met één ster. Keurslagers en varkenshouders werken hiervoor samen met Stichting Natuur & Milieu aan:
-
Beter voer: verantwoord veevoer, met soja dat is geteeld op mens- en milieuvriendelijke wijze (volgens de
Basel-criteria; ondersteund en begeleid door Solidaridad).
-
Verbeterd dierenwelzijn: onder meer de leefomstandigheden zo veranderen, dat het niet meer nodig is de staarten van de varkens te couperen. De Dierenbescherming speelt in deze ontwikkeling een actieve rol.
-
Verder verlagen van milieubelasting (ammoniak en mest): gebruik van hoogwaardiger voer (met meer granen).
-
Verbeteren vleeskwaliteit: overstap naar varkensrassen die langzamer groeien, maar een betere kwaliteit vlees bieden.
Vis
Milieukeur heeft ook criteria opgesteld voor een aantal vissoorten: de Nederlandse meerval, de paling en de tilapia. Er is een Nederlandse tilapiakweker die kweekt volgens Milieukeurcriteria. Dat staat alleen niet op de verpakking vermeld, dus u kunt tilapia met Milieukeur niet herkennen in de winkel. Lees meer op Vis.
U kunt Milieukeur ook op andere producten tegenkomen. Lees meer hierover op Milieukeurmerken.
MSC keurmerk vis
Het Marine Stewardship Council (MSC) is een internationale onafhankelijke organisatie, opgericht door onder andere het Wereld Natuur Fonds. MSC zet zich in voor een goed beheerde, duurzame visserij.
Duurzame visserij wil zeggen dat er zo wordt gevist dat de visstand en de natuur niet worden aangetast. De vis is te herkennen aan het MSC-logo op de verpakking. In Nederland zijn Alaska zalm, Alaska koolvis, kabeljauw, haring, tong, makreel en hoki (vissticks) verkrijgbaar met het MSC-keurmerk. Het keurmerk omvat geen gekweekte vis.
De controle op het naleven van de keurmerkeisen gebeurt wel door onafhankelijke instellingen, maar deze zijn (nog) niet geaccrediteerd door het International Accreditation Forum. Daarom heeft MSC officieel geen onafhankelijke geaccrediteerde controle. De keurmerkeigenaar geeft wel goede informatie over de precieze keurmerkeisen.
Scharrelkippenvlees (Producert)
Scharrelkippenvlees moet voldoen aan de Europese eisen voor scharrelvlees. Er zijn twee soorten: scharrelvlees met uitloop, en zonder. Vlees van scharrelkippen zonder uitloop is wat u tegenkomt bij AH. Scharrelkippen die vlees leveren met het Producert keurmerk voor Scharrelkippen, hebben wel uitloop gehad.
Meer ruimte
Die kippen komen van kippenfokkerijen die extra aandacht besteden aan het welzijn van de scharrelkippen. Kippen van het Producert keurmerk hebben in de stal meer ruimte: per vierkante meter staloppervlak leven niet meer dan dertien kippen. In de gewone houderij zijn dat er twintig of meer. Wat dierenwelzijn betreft zit dit keurmerk tussen biologisch kippenvlees en dat met het Beter Leven Kenmerk met één ster in.
Producert Scharrelpluimveevlees komt uit Frankrijk of Zweden. Omdat het keurmerk een geaccrediteerde controle kent, is het betrouwbaar. Er is ook heldere informatie over beschikbaar. Vlees van scharrelpluimvee met het Producert-keurmerk vindt u bij gespecialiseerde scharrelslagers en bij een aantal supermarkten. Ook sommige horecagelegenheden serveren scharrelkip.
Scharrelrundvlees (Producert)
Scharrelrndvlees dat in Nederland te koop is, komt altijd van dieren met uitloop (zowel het AH-vlees als dat met het Producert keurmerk).
Rundvlees met het Producertkeurmerk komt van rundveebedrijven die extra aandacht besteden aan het welzijn van de dieren. De scharrelrunderen leven in groepen, met uitzondering van moederdieren vlak voor en na het kalven, dekstieren en zieke dieren. Het is een geaccrediteerd, en daarmee betrouwbaar, keurmerk.
Scharrelrundvlees wordt verkocht door gespecialiseerde scharrelslagers. Wat dierenwelzijn betreft kan scharrelrundvlees zich meten met biologisch rundvlees en vlees met France Limousinkeurmerk.
Greenfields
Een merk rundvlees dat qua dierenwelzijn in de buurt komt van scharrelrundvlees is Greenfields. De runderen van dat merk komen uit Ierland. Het verschil met scharrel is dat de Greenfieldsrunderen wel gecastreerd mogen worden, de scharrelrunderen niet. Het Greenfieldsvlees is bij een supermarktketen verkrijgbaar, en draagt (sinds 2006) geen eigen keurmerk meer.
Scharrelvarkensvlees
Scharrelvarkensvlees dat in Nederland te koop is, komt altijd van dieren met uitloop (zowel het AH-vlees als het vlees met Producert keurmerk). Scharrelvarkensvlees met het Producertkeurmerk komt van varkensbedrijven die extra aandacht besteden aan het welzijn van de varkens.
U kunt scharrelvarkensvlees kopen bij scharrelslagers en supermarkten. Op het gebied van dierenwelzijn kan scharrelvarkensvlees zich meten met biologisch varkensvlees. Er vindt geaccrediteerde controle plaats op het keurmerk, wat het betrouwbaar maakt. Dit zijn de eisen:
-
De varkens hebben meer ruimte, voldoende licht, ze leven in groepjes en ze kunnen vanuit de stal naar buiten lopen.
-
In de scharrelstal is een ligruimte met dichte vloeren waarop steeds vers stro wordt gestrooid waar de varkens op kunnen liggen of in kunnen wroeten.
-
Scharrelvarkens krijgen dagelijks een portie ruwvoer.
-
Alleen wanneer een scharrelvarken ziek wordt, schrijft een dierenarts medicijnen voor. Het voer van scharrelvarkens bevat dus ook geen geneesmiddelen (ook geen antibiotica).
-
Vastgestelde regels zorgen ervoor dat het transport naar en uitladen van de dieren op de slachterij zo rustig mogelijk plaatsvindt.
Waddengoud: milieuvriendelijke harder
De eerste milieuvriendelijk gevangen vissoort in Nederland is de harder. Als gerookte vis is de harder verkrijgbaar met het keurmerk Waddengoud. Vissers vangen de harder kleinschalig en op een duurzame manier in de Waddenzee. Dat wil zeggen dat de harderpopulatie niet in gevaar komt en dat vissers vogels en zeehonden niet verstoren.
De criteria en richtlijnen van Waddengoud zijn goedgekeurd door de Waddenvereniging en Vogelbescherming Nederland. Ook is er onafhankelijke controle, om te zorgen dat vissers en verwerker zich eraan houden. Waddengoud is aangesloten bij de Stichting Streekeigen Producten Nederland. Kijk voor meer informatie bij Erkend Streekproduct op Keurmerk landbouw.
Weidezuivel
Op sommige zuivelproducten staat de term weidezuivel of weidemelk. Er is geen officieel logo, de afbeelding hiernaast is een van de varianten. Weidezuivel komt van koeien die in de zomermaanden in de wei lopen. Vroeger gingen de koeien de hele zomer naar buiten, maar tegenwoordig houdt ongeveer vijftien procent van de veehouders (vooral grote bedrijven), de koeien het hele jaar door in de stal. De verwachting is dat dit aandeel groeit.
Ook biologische zuivel, herkenbaar aan het EKO-keurmerk, is weidezuivel. Er zijn daarnaast ook gangbare zuivelbedrijven die boeren extra betalen voor weidegang; producten die hieruit voortkomen worden als zodanig op de markt gezet.
Er is weidezuivel die door een onafhankelijke, geaccrediteerde instelling wordt gecontroleerd, en weidezuivel waarbij de controle onduidelijk is. Bij gecontroleerde weidezuivel lopen de koeien minimaal 120 dagen per jaar (minstens zes uur per dag) in de wei. De Stichting Weidegang houdt bij welke bedrijven aangesloten zijn.
Meer informatie
Naar boven