Radon in huis toegenomen
Radongas zendt straling uit en is hierdoor te meten. Straling wordt gemeten in eenheden Becquerel per kubieke meter lucht (Bq/m3). De concentratie radongas in woonhuizen is de afgelopen decennia gestegen. Die toename komt allereerst door de introductie van beton in de nieuwbouw, in de jaren vijftig. Beton geeft meer radon af dan baksteen. Het materiaal is nu de grootste bron van radongas in huis, met name kiezelbeton. Zogeheten cellenbeton geeft minder radon af dan gasbeton of gewoon beton.
De tweede oorzaak voor de toegenomen radonconcentratie is dat huizen nu beter geïsoleerd worden gebouwd, om verlies van warmte (en daarmee energie) te voorkomen. Radongas dat vrijkomt uit beton en de bodem, verdwijnt daardoor minder snel uit de woning.
Tot twintig jaar geleden werd fosfogips gebruikt voor gipsplaten en –blokken. Daarin zat veel radongas. Tegenwoordig zijn gipsplaten en –blokken voor de woningbouw van natuurgips of rogips. Die bevatten geen of heel weinig radongas.
Zelf radongas verminderen
Ventileren
Wanneer uw woning is voorzien van mechanische ventilatie met luchtaanvoer via roosters, is het belangrijk dat roosters altijd openstaan. Anders ontstaat onderdruk en wordt lucht vanuit de kruipruimte aangezogen. Deze lucht kan een hoge concentratie radongas bevatten.
Bij een brandende haard of houtkachel is er meer behoefte aan zuurstof in de kamer. Er zijn bedrijven die adviseren om dan lucht vanuit de kruipruimte aan te voeren. Dit is echter absoluut ongewenst. Het is beter om échte frisse lucht aan te voeren, bijvoorbeeld door een ventilatierooster open te zetten of een raampje op een kiertje open te zetten.
Onvoldoende ventilatie van de woning leidt trouwens niet alleen tot meer radongas, maar ook tot vochtproblemen en ophoping van stof, kooldioxide en allergenen. Alle reden dus, om goed te ventileren. Zie ook Vocht en ventilatie.
Gebruik alternatieve materialen
Beton is de grootste bron van radongas. Alternatieve materialen zijn glas, staal, gips (natuur- of rogips), maar ook kalksteen en hout. Om er zeker van te zijn dat gipsplaten radonvrij zijn, is het verstandig platen ouder dan twintig jaar te vervangen.
Controleer kruipruimte op ventilatie
De kruipruimte is een verzamelplaats voor radongas. Zorg daarom voor voldoende ventilatie, in de vorm van kieren in de gevel. Ventilatie-openingen gaan altijd per twee: steeds in tegenover elkaar liggende buitenmuren. De minimale grootte van de openingen hangt af van de ondervloer en het vloeroppervlak. Volgens het Bouwbesluit geldt:
-
bij een steenachtige vloer zonder gasleiding (of met een gasleiding met mantelbuis) moet er in twee tegenover elkaar liggende buitengevels (in elke gevel) een ventilatiegat zitten van minstens 1 vierkante centimeter per vierkante meter vloeroppervlak (100 mm2/m2).
-
bij houten vloeren, of bij een steenachtige vloer met een gasleiding zonder mantelbuis, moet er in twee tegenover elkaar liggende buitengevels (in elke gevel) een ventilatie-opening zitten van minstens 4 vierkante centimeter per vierkante meter vloeroppervlak (400 mm2/m2).
Kruipruimte afsluiten met bodemfolie
In een gewone kruipruimte kan de radonconcentratie oplopen tot 500 Bq/m3. Afsluiten van de bodem met bodemfolie, maakt dat die waarde daalt naar ruim 9 Bq/m3. Maar volledige afsluiting is alleen haalbaar in nieuwbouwsituaties; in bestaande woningen zal de afname in radongas minder groot zijn. Een alternatief voor folie is de bodem van de kruipruimte af te dekken met een laag schelpen.
Isoleren begane grondvloer (onder- of bovenkant).
Sluit bij het luchtdicht maken van de beganegrondvloer de naden en kieren tussen het isolatiemateriaal, bij leidingdoorvoeren en de muren goed af. Het verdient aanbeveling om ook de onderzijde van de vloer te isoleren, om vocht en schimmels tegen te gaan.
Kruipluik (luchtdicht) afsluiten
Het kruipluik moet voldoende zwaar zijn om de ruimte goed af te sluiten. Sommige bedrijven adviseren het luik open te zetten bij gebruik van een open haard of houtkachel, omdat er bij verbranding meer luchttoevoer nodig is naar de kamer. Maar dit is absoluut ongewenst, omdat dan relatief veel radongas wordt aangevoerd! Extra luchtaanvoer is wel nodig, maar zet daarvoor een raam of ventilatierooster open.
Gezondheid en radon
In de aardkorst komt van nature in kleine hoeveelheden het radioactieve metaal radium-226 voor. Radongas is een vervalproduct van radium-226. Ook radongas is radioactief: het zendt alfastraling uit en vervalt weer tot andere elementen. Het inademen van radongas heeft weinig effect: omdat het een gas is, wordt het meteen weer uitgeademd.
De eveneens radioactieve vervalproducten van radongas hechten zich aan stofdeeltjes. Deze stofdeeltjes kunnen bij inademen in de longen terechtkomen. Als deze stofdeeltjes zich op longweefsel vastzetten, kan de afgegeven alfastraling dit weefsel beschadigen. Deze blootstelling kan leiden tot longkanker. Mensen die roken en hun huisgenoten lopen een extra risico: door te roken worden er extra stofdeeltjes in de lucht gebracht en kan de blootstelling aan radondochters toenemen. Ook fijn stof afkomstig van andere bronnen, bijvoorbeeld open haarden, heeft dit effect.
Schadelijke concentratie zeldzaam
Zo'n zeventig procent van het radongas in huis komt vrij uit bouwmaterialen. Vijftien procent komt uit de bodem, en vijftien procent uit de buitenlucht. De hoeveelheid in de buitenlucht in Nederland is gemiddeld 3 Bq/m3. De gemiddelde radonconcentratie in nieuwbouwwoningen is 28 Bq/m3.
De EU adviseert radonconcentraties hoger dan 200 Bq/m3 te voorkomen bij nieuwbouw en bestaande woningen te saneren bij concentraties hoger dan 400 Bq/m3. Woningen met radonconcentraties die hoger zijn dan de door de EU geadviseerde waarden komen in Nederland niet of nauwelijks voor. Bewoners van radongasrijke kleigebieden rond Dordrecht en Rotterdam, en in de noordelijke kustprovincies kunnen voor de zekerheid informeren bij de GG&GD. Die heeft informatie over de natuurlijke bodemconcentraties van radon in de regio, en over eventuele aanpassingen in huis. Maar zelfs daar is de kans op onaanvaardbaar hoge concentraties in de woonvertrekken uiterst gering.
Radon dat uit bouwmaterialen en onder huizen uit de bodem vandaan komt, hoopt zich op in gesloten ruimten. Door te ventileren kunt u de concentratie laag houden. Onvoldoende ventilatie van de woning leidt trouwens niet alleen tot hogere radonconcentraties, maar ook tot ophoping van vocht, stof, kooldioxide en allergenen. Lees meer hierover op Vocht en ventilatie.
Het is ook mogelijk de radonconcentratie in huis te laten meten. Per post ontvangt de bewoner dan radonmeter(s). Die moeten drie maanden staan in de kamer waar het radon moet worden gemeten. De radonmeters gaan dan (wederom per post) terug voor analyse. De meting kost ongeveer 55 euro per radonmeter.
Nederlands beleid
Om een toename van radon in nog nieuw te bouwen woningen tegen te gaan, heeft het Ministerie van VROM met de bouwbranche afspraken gemaakt over straling in de bouwmaterialen, met de werkgeversorganisatie VNO-NCW. De bouwsector heeft beloofd een toename in de uitstoot van radongas uit bouwmaterialen tegen te gaan. Verder wordt zeker tot 2015 de radongasconcentratie in huizen gemeten.
Meer informatie
Radonconcentraties meten
Een aantal Wetenschapswinkels Natuurkunde kunnen radonmetingen doen. Voor meer informatie zie de websites van:
-
Wetenschapswinkel Natuurkunde Groningen: www.rug.nl
-
Kennispunt Bètawetenschappen van de Universiteit Utrecht: www.uu.nl
Naar boven