Advies op maat Verlichting
Hoeveel energie u kunt besparen op verlichting in huis, hangt af van uw persoonlijke situatie. Vraag daarom gratis Advies op maat! In deze adviesmodule wordt de besparing berekend met spaarlampen. Wilt u meer informatie over led-verlichting, ga dan naar led-lampen.
Verlichting en milieu
De milieubelasting van verlichting zit hoofdzakelijk (tot 99 procent) in de elektriciteit die verlichting nodig heeft om te kunnen werken. Elektriciteit wordt namelijk opgewekt via verbranding van fossiele brandstoffen. Die zijn niet onbeperkt aanwezig. Bovendien komt bij de verbranding veel CO2 vrij; dat draagt bij aan klimaatverandering. En elektriciteitsproductie levert vervuilende stoffen op (zwaveldioxide, stikstofoxide en kwik).
Spaar-, led- en tl-lampen belasten het milieu het minst, omdat ze relatief weinig elektriciteit gebruiken. Halogeenlampen staan op de tweede plaats. De verschillen in efficiëntie tussen led-lampen zijn nog erg groot, waardoor ook de relatieve milieuvriendelijkheid erg varieert. De meest efficiënte led-lamp is voor het milieu nog beter dan een spaarlamp.
Kwik
Spaarlampen bevatten kwik. Als de spaarlamp na gebruik voor recycling wordt aangeboden wordt deze stof en andere onderdelen van de lamp hergebruikt. Wat veel mensen niet weten, is dat bij de productie van elektriciteit uit kolen, ook kwik vrij komt. Alle soorten lampen leveren dus kwik op.
Voor elke soort lamp heeft Milieu Centraal berekend hoeveel kwik erbij komt kijken (bij gebruik en afdanken). Daaruit blijkt dat spaarlampen, gloeilampen en halogeenlampen ongeveer evenveel kwik opleveren over de hele levensduur. De kwikuitstoot door led-lampen is het laagst.
Lampen vergelijken en kiezen
De gloeilamp gaat langzaam uit de winkels verdwijnen, vanaf 2012 mogen ze niet meer op de markt worden gebracht (meer hierover op Gloeilamp gaat verdwijnen). Maar het vermogen van gloeilampen en zuinige lampen (gemeten in watt) is niet onderling te vergelijken, omdat ze op een andere wijze licht opwekken.
Kiezen: gebruik Lumen en Kelvin
Daarom kunt u bij het vervangen van gloeilampen beter letten op de hoeveelheid licht die een lamp oplevert; die lichtopbrengst meten we in Lumen. Naast de hoeveelheid licht, is ook de lichtkleur van de spaarlamp belangrijk. Sommige zuinige lampen geven warm, gelig licht af, anderen koel, wit licht. De kleur wordt aangegeven met Kelvin: hoe hoger het aantal Kelvin, des te koeler het licht. Kies voor een warme lichtkleur een lamp van 3.000 Kelvin of minder. Lumen en Kelvin staan vermeld de verpakking van de lamp.
|
vermogen gloeilamp |
Lichtopbtrengst (Lumen) |
|
15 watt |
100 - 200 |
|
25 watt |
200 - 400 |
|
40 watt |
400 - 500 |
|
60 watt |
700 - 900 |
|
75 watt |
900 - 1.300 |
|
100 watt |
meer dan 1.300 |
Let ook op spreiding van licht
Sommige lampen stralen hun licht naar bijna alle richtingen. Andere lampen, zoals reflectorlampen en veel led-lampen, stralen licht in één bepaalde richting, als een bundel. De lichtopbrengst wordt dan meer geconcentreerd. Daardoor kan op plaatsen waar zulk gericht licht nodig is, een lager aantal Lumen volstaan dan in de tabel staat aangegeven. Bijvoorbeeld in een hanglamp boven een tafel.
Uitproberen: effect van Lumen en Kelvin
Prijsvergelijking
Tl-lampen, spaarlampen en led-lampen zijn (berekend over een groot aantal branduren) de goedkoopste verlichting. Er zijn momenteel nog geen Led-lampen met een lichtopbrengst hoger dan 400 lumen.
|
Lamptype |
Levensduur
(branduren) |
Prijs
(euro) |
Elektriciteitskosten*
per jaar (euro) |
|
Gloeilamp (40W) |
1000 |
0,50 - 1 |
9,65 |
|
Halogeenlamp (30W) |
2000 - 4000 |
1 - 7 |
7,25 |
|
Spaarlamp (10W) |
3000 - 15.000 |
3 - 20 |
2,40 |
|
Tl-lamp (8W) |
10.000 - 40.000 |
2 - 20 |
1,90 |
|
Led-lamp **(6W) |
35.000 - 50.000 |
25 - 40 |
1,30 |
* Gerekend is met een brandduur van drie uur per dag en een elektriciteitsprijs van 0,22 euro per kWh (prijspeil 2010).
** Bij led-lampen varieert de besparing sterk per lamptype. Er zijn zuinigere en onzuinigere typen. De ontwikkeling van led-lampen gaat snel, er komen steeds meer zuinige led-lampen bij.
Meer milieuvriendelijk verlichten
Om zuiniger te verlichten, kunt meer doen dan alleen gloeilampen vervangen door spaarlampen. Om een lamp langer te kunnen gebruiken, kunt u oudere lampen (die vaak lichtsterkte verliezen) verplaatsen naar een plek waar een lagere lichtopbrengst voldoet. Daarnaast kunt u er ook op letten dat er geen lampen onnodig blijven branden. Doe dus het licht uit als u een kamer verlaat, en schaf sensoren of tijdklokken aan; bijvoorbeeld voor lampen op de overloop, in het toilet, de hal of aan de buitendeur.
Slim dimmen
En lampen die u steevast dimt, kunt u vervangen door een lamp met een lager vermogen (in watt). Dat is slimmer, want als u een halogeen of gloeilamp dimt, gaat het elektriciteitsverbruik niet evenveel omlaag. Bij de helft dimmen, blijft het verbruik toch 75 procent. Sommige spaar- en led-lampen zijn dimbaar, andere niet. Bij deze lampen neemt het energiegebruik wel evenredig af met de lichtsterkte.
Tips armatuur en transformator
Als u een nieuwe armatuur uitzoekt, sta er dan even bij stil dat donkere of dichte lampkapjes licht tegenhouden, en u wellicht een sterkere lamp moet indraaien. Wellicht is er ook een versie die het licht beter doorlaat.
Lampen met een lage spanning (12 volt) hebben een transformator nodig, die de netspanning omzet naar de lage spanning. Spotjes bijvoorbeeld, en dimlampen. Zo’n transformator gebruikt ook energie, en doet dat soms ook als het licht uit staat. U gaat dit tegen door een schakelaar te plaatsen tussen de transformator en het stopcontact.
Energielabel verlichting
Lampen met een vermogen van vier watt of meer hebben een energielabel, van A tot en met G. Lampen met energielabel A zijn minstens 75 procent zuiniger dan die met energielabel D. Een lamp met energielabel G gebruikt zelfs bijna twee keer zoveel elektriciteit als een exemplaar met energielabel D.
- Gloeilampen (62 procent van alle lampen in huishoudens) hebben energielabel E, F of G.
- Halogeenlampen hebben B, C of D. Spaarlampen en tl-lampen hebben energielabel A of B.
- Led-lampen hebben geen energielabel; ze komen doorgaans niet boven vier watt uit.
- Tl-lampen, spaarlampen en led-lampen zijn vaak efficiënt, maar opvallend is dat de efficiëntie varieert per merk en type.
Verlichting afdanken
Gloeilampen en halogeenlampen mogen gewoon bij het huisvuil. Alle andere lampen moeten apart worden ingeleverd. Spaarlampen en tl-lampen bevatten kwik. Daarom horen deze thuis bij het klein chemisch afval. U kunt tl-buizen, spaarlampen en led-lampen gratis inleveren bij de winkelier, bij aankoop van een nieuw exemplaar of ze inleveren in de milieustraat van uw gemeente.
Hergebruik verlaagt de milieubelasting. Onderdelen van kapotte armaturen, dimmers en andere lampen met een stekker zijn opnieuw te gebruiken, lever ze daarom apart in. Armaturen die u kwijt wilt, maar die niet kapot zijn, kunt u wellicht te koop aanbieden. Op internet bijvoorbeeld, of bij een kringloopwinkel.
Lichtplan verlicht uw woning
Een lichtplan helpt u op weg om uw woning op een prettige manier energiezuinig te verlichten. Zo pakt u dat aan:
- Geef op een plattegrond van uw woning aan wat u wanneer in elke kamer doet. Probeer in kamers waar u werkt, klust of een hobby uitvoert gebruik te maken van daglicht.
- In relatief donkere kamers is minder verlichting nodig als u muren, plafonds, vensterbanken en vloeren een lichte tint geeft.
- Ga na of elke kamer passende verlichting heeft.
- Voorkom overdaad aan lampen: geef elke kamer steeds eerst basisverlichting (afhankelijk van de activiteiten, bijvoorbeeld een sterke lamp boven een leestafel), en vul dan aan met accent- en sfeerverlichting.
Meer informatie
-
Regelmatig worden (nieuwe) lampen getest. Kijk voor resultaten op www.consumentenbond.nl of op www.olino.org.
-
Om consumenten te wijzen op zuinige verlichting is een publiekscampagne gestart Zuinig licht, heldere keuze. De campagne is een gezamenlijk initiatief van het ministerie van VROM, Milieu Centraal, de Nederlandse Lichtassociatie, producenten van verlichting en de grotere Nederlandse bedrijven die verlichting verkopen.
Naar boven