Als u gaat verbouwen of verhuizen naar een nieuwbouwhuis komt er veel op u af. Beslissingen rond de watervoorziening in huis zijn het waard om even bij stil te staan. Ondanks de relatieve overvloed aan water in Nederland is waterwinning en -verbruik een grote kostenpost voor het milieu, waar u zelf iets tegen kunt doen. Ook uw gezondheid en het gebruiksgemak van water in en rond het huis gaan er met slimme keuzes rond water op vooruit.
Een warmwatertoestel bepaalt bijvoorbeeld ruim tien jaar uw douchecomfort, en heeft invloed op de water- en energierekening. De verschillende soorten boilers en combitoestellen hebben een uiteenlopende invloed op het milieu. Kranen, de stortbak van het toilet, een zonneboiler of een douche-installatie die warmte terugwint, zijn makkelijker te monteren als u toch al aan het verbouwen bent.
Stappenplan
Denk bij de installatie en aanleg van waterleiding en -toepassingen aan het voorkomen van de legionellabacterie. Die kan de veteranenziekte veroorzaken. Het stappenplan en de maatregelen helpen u bij de preventie. Een goed onderhoudscontract voor uw combiketel, geiser of boiler houdt de kwaliteit jarenlange hoog.
Water: milieu en gezondheid
Nederland is een waterland. Aangezien het hier relatief veel regent, wordt het grondwater goed aangevuld. De grote rivieren leveren ook een stabiele aanvoer van water. Drinkwaterbedrijven die oppervlaktewater gebruiken, slaan dat op in waterbekkens, reservoirs en in de duinen. Zo is er altijd een werkvoorraad van drie tot zes maanden. Ook is het mogelijk om tussen de verzorgingsgebieden van een drinkwaterbedrijf, en tussen naast elkaar gelegen drinkwaterbedrijven, watervoorraden te verplaatsen.
Ondanks de relatieve overvloed aan water zorgt winning voor schaarste. Leidingwater is voor zestig procent afkomstig uit grondwater. De rest komt uit oppervlaktewater (rivieren en meren). Door winning van grondwater daalt het grondwaterpeil en verdrogen natuur- en landbouwgebieden.
Waterverspilling? Energieverspilling!
De winning, zuivering en distributie van drinkwater kosten energie. Waterverspilling is dus ook energieverspilling. Dat geldt overigens dubbel voor verspilling van warm water. Besparing van warm water scheelt u ook flink in de energiekosten. Lees meer op Warm water toestellen, en Douche en bad.
Nederlandse huishoudens verwarmen water voor de kraan of huisverwarming meestal met gas, soms met elektriciteit. Dat leidt tot de uitstoot van onder andere kooldioxide (CO2) en stikstofoxiden (NOx). Het vrijkomen van CO2 door verbranding van fossiele brandstoffen, is de belangrijkste aanjager van het versterkte broeikaseffect. Stikstofoxiden in de lucht dragen bij aan de verzuring van het milieu; op zomerse dagen veroorzaken ze zogeheten fotochemische smog (ozon). Lees meer op Klimaatverandering, Broeikaseffect en Verwarmen.
Zuiveren van afvalwater
Hoe meer vervuiling het rioolwater bevat, des te meer energie en geld het kost om het te zuiveren. Niet alleen het zuiveren van rioolwater kost veel geld, ook het schoonhouden van het riool en de pompen is duur. Deze kosten ziet u terug in de hoogte van het gemeentelijke rioolrecht. Door de toegenomen vervuiling zijn steeds meer desinfecteermiddelen en chemicaliën nodig om rioolwater te zuiveren. Als afvalproduct blijft er vervuild slib over. Dit moet verwerkt of opgeslagen worden. Zie ook Riool en verstopping.
Voorkom Legionella
De legionellabacterie veroorzaakt een ernstige longontsteking (de zogeheten veteranenziekte). De bacterie gedijt goed in stilstaand water met een temperatuur tussen 20 en 55°C, zoals verwarmingstoestellen met een voorraadvat, of leidingen naar kranen die (tijdelijk) niet worden gebruikt.
Stappenplan
Zorg dat het water in de leidingen regelmatig wordt ververst. Als de leidingen langer dan een week niet in gebruik zijn én de temperatuur in huis was gedurende meerdere dagen boven 25°C, dan is het raadzaam de leidingen af te tappen. Volg daarvoor het stappenplan:
-
Draai de hoofdkraan van de waterleiding dicht
-
Draai alle kranen open
-
Draai het aftapkraantje open (meestal vlakbij de hoofdkraan, aan de kant van het huis) en vang het water op
-
Sluit het aftapkraantje als er geen water meer uitkomt
-
Open de hoofdkraan weer, zodat de waterleidingen en aangesloten apparaten voor (warm) water weer vollopen.
-
Laat alle leidingen een paar minuten doorlopen; de warmwaterleidingen moeten gespoeld worden met water van circa 60°C. Houd de douchekop tijdens het doorspoelen ondergedompeld in een emmer met water zodat er geen waterdruppels in de lucht komen.
Meer maatregelen
-
Stel de temperatuur van warmwatertoestellen zoals boilers, CV en combiketels in op minimaal 60 graden. Legionella gaat namelijk dood bij temperaturen boven de 55°C.
-
Veel combiketels halen de ontwerptemperatuur van 60°C niet; houdt daarom rekening met extra legionellarisico.
-
Verzeker u er ook van dat het water in de boiler vóór gebruik twintig minuten lang op 60°C is geweest, of tien minuten minstens 70°C.
-
Tref ook maatregelen voor koudwaterleidingen. Maak de afstand tussen koud- en warmwaterleidingen zo groot dat het koude water niet kan opwarmen tot boven 20°C. Zorg ook voor voldoende afstand tot warmtebronnen zoals cv-leidingen en vloerverwarming.
-
Voorkom Legionellabesmetting door de opwarming van koudwaterleidingen tegen te gaan. Koud en warm waterleidingen mogen niet dichtbij elkaar lopen of bij een warmtebron, zoals vloerverwarming. Uneto-VNI installateurs hebben richtlijnen voor de minimale afstand.
-
Isoleer waterleidingen niet, zelfs niet de gedeeltes die door onverwarmde ruimtes lopen. Vanwege legionellagevaar moeten warmwaterleidingen zo snel mogelijk kunnen afkoelen tot veilige temperaturen (onder 25°C).Op deze regel gelden twee uitzonderingen:
circulatieleidingen voor warmtapwater. Deze leidingen bevatten water van meer dan 60 graden waarin Legionelle niet overleeft;
collectieve systemen voor warm water (warmtenetsysteem). Isoleer hierbij zowel de warmwaterleiding als de koudwaterleiding in de meterkast, om te voorkomen dat legionella in de koudwaterleiding zijn kans grijpt. Door de aanwezigheid van een warmtewisselaar kan er namelijk een gemiddeld hogere temperatuur optreden in de meterkast. Lees meer op Waterleiding aanleggen, en Keukenboiler.
Watergebruik in huishoudens
Alle Nederlandse huishoudens samen gebruikten in 2007 ruim 789 miljoen kubieke meter water. Dat is 73 procent van de totale drinkwaterafzet aan huishoudens, bedrijven en industrie (1.087 miljoen m3).
Tussen 1995 en 2004 daalde het huishoudelijk drinkwatergebruik licht. Het ging van 134 liter per persoon per dag in 1995 naar 123,8 liter in 2004. In 2007 is het drinkwatergebruik per persoon juist weer gestegen naar 127,5 liter.
Onderstaande grafiek laat zien waar huishoudens water aan besteden. De douche verbruikt het meeste drinkwater: 40 procent, wat neerkomt op 49,8 liter. Het toilet volgt met 30 procent (37,1 liter) en het wassen van kleding staat met 13 procent (17,2 liter) op de derde plaats.
In elk huishouden worden de douche, het toilet en de wasmachines vaak gebruikt. Hierdoor levert een kleine besparing bij elk gebruik, opgeteld een grote besparing op. Als iedereen in Nederland bijvoorbeeld één minuut eerder onder de douche vandaan stapt, besparen we jaarlijks 28 miljard liter water.
Het aantal huishoudens met een vaatwasmachine is afgelopen jaren gestegen, maar dat heeft nauwelijks invloed gehad op het totale watergebruik voor de afwas. Zie ook Handafwas versus vaatwasser.
Kijk voor uitgebreide tips om te besparen op Bespaartips water.
Prijskaartje drinkwater
De gemiddelde drinkwaterprijs bedraagt 1,70 euro per duizend liter (= 1 kubieke meter). Dit bedrag (prijspeil 2010) is inclusief belasting en vastrecht. Exclusief vastrecht betaalt u per m3 gemiddeld 1,24 euro. Een huishouden met een verbruik van 104 m3 betaalt inclusief vaste kosten, BTW en belastingen gemiddeld 177 euro per jaar.
De prijzen kunnen per waterleidingbedrijf sterk variëren. Het verschil wordt veroorzaakt door de nodige zuiveringstechniek, door het aantal klanten (hoe groter de waterafname, hoe lager de kosten per aansluiting) en door verschillen tussen bedrijven. Informeer bij uw waterbedrijf, of kijk op www.vewin.nl.
Water en wetten
Niemand kan zonder drinkwater en ernstige vervuiling kan de hele bevolking bedreigen. Daarom zijn wetten rond water opgesteld, om risico's te voorkomen die samenhangen met de winning, zuivering, levering of beschikbaarstelling van leidingwater. Er staat bijvoorbeeld in dat de waterleidingbedrijven verplicht zijn betrouwbaar drinkwater te leveren. Ook ligt erin vast hoe en hoe vaak drinkwater moet worden gecontroleerd. De belangrijkste wetten op watergebied in Nederland zijn:
-
de EG-Drinkwaterrichtlijn
-
de Waterleidingwet en het Waterleidingbesluit
De uitvoering van deze wetten is in handen van provincies, waterschappen en drinkwaterbedrijven.
Meer informatie
-
Het waterleidingbedrijf heeft informatie over de kwaliteit van het leidingwater, het nitraatgehalte en de hardheid. Zie voor adressen en informatie www.waterleiding.nl/
-
De Vereniging van Waterbedrijven in Nederland (VEWIN) geeft achtergrondinformatie over drinkwater en de drinkwatersector in Nederland. Zie www.vewin.nl/ onder 'Meest gestelde vragen'.
-
Het ministerie van VROM geeft uitgebreide info over legionella en drinkwater in het algemeen www.vrom.nl.
-
Rijksoverheid, voorheen Postbus 51, geeft algemene informatie over preventie van legionella. Zie www.rijksoverheid.nl of bel gratis 0800-8051.
-
Er is ook een speciale site over legionella www.legionellavraagbaak.nl, van het Instituut voor Studie en Stimulering van Onderzoek op het gebied van gebouwinstallaties, (ISSO).
Naar boven