Zelf composteren

Haal vlinders naar uw tuin!

Het is heel eenvoudig om vlinders naar uw tuin te lokken. Bepaalde planten staan bekend om hun aantrekkingskracht op de fladderaars. U kunt uw tuin ook aantrekkelijk maken voor vogels, libelles en egels. Kijk op Leven in de tuin.

In plaats van uw groente- fruit- en tuinafval gescheiden in te leveren, kunt u het ook zelf composteren. Als u op het op de goede manier doet, spaart u hiermee energie en vermindert u de afvalberg. Als beloning beschikt u gratis over een goede bodemverbeteraar voor uw tuin.

Het is niet bekend of zelf composteren beter is voor het milieu dan grootschalige compostering van groente- fruit- en tuinafval. Duidelijk is wel dat zelf composteren een milieuvriendelijke optie kan zijn, omdat het afval dan niet vervoerd en verwerkt hoeft te worden. Dit geldt echter alleen als u goed composteert; anders verandert een eventueel milieuvoordeel in een nadeel.

Zelf composteren en milieubelasting

Er is geen onderzoek bekend dat een milieuvergelijking maakt tussen het zelf composteren van groente- fruit- en tuinafval enerzijds, en grootschalige verwerking in een professionele composteerinstallatie anderzijds. Zelf composteren kan milieuvriendelijk zijn. Professioneel composteren kost namelijk energie: voor het inzamelen, transporteren, het composteerproces, en vervolgens voor het afvoeren en verspreiden van de compost.

Zelf composteren spaart die energie uit. U verwerkt ter plekke het organische afval uit uw huishouden. De kringloop blijft klein. Bovendien levert het een nuttig eindproduct op: compost is humusrijk en daarom bruikbaar als bodemverbeteraar voor uw tuin. Het milieuvoordeel van thuis composteren kan echter veranderen in een milieunadeel als u het niet goed uitvoert. Composteren is een rottingsproces: bacteriën, schimmels en andere bodemorganismen zetten groente- fruit en tuinafval om in compost met behulp van zuurstof. Maar bij verkeerd composteren, vindt het rottingsproces plaats zonder zuurstof (anaëroob), waardoor methaan of lachgas ontstaat. Beide zijn schadelijke broeikasgassen. U voorkomt dit met onderstaande tips.
 

Kiezen uit compost systemen

Gaat u zelf composteren, dan kunt u kiezen uit drie systemen: een open systeem (composthoop) voor in de tuin, een half gesloten systeem (compostbak of -vat) voor hoofdzakelijk tuinafval, of een gesloten systeem voor vooral keukenafval, geschikt voor op het balkon of in de keuken.

Composthoop

Voor een composthoop zijn enkele vierkante meters ruimte nodig. Een vrij liggende hoop moet minimaal 1,5 meter hoog, breed en lang zijn bij de opzet. De composthoop zal later inzakken door het composteringsproces. De composthoop kan los op de grond, of op een bak van hout, gaas, takken of wilgentenen. Maar het is beter de bodem af te dekken met bijvoorbeeld tegels; dan is bij het afgraven van de hoop duidelijk waar de bodem begint.

(Half) open compostvat

In tuinen met weinig ruimte zijn houten of plastic compostvaten meer geschikt. Deze kunt u in de meeste tuincentra kopen.

Gesloten compostvat

Er zijn verschillende gesloten systemen in de handel om organisch afval zelf te composteren. Soms heeft u daar niet eens een tuin voor nodig. De BioCom is een mobiele composteercontainer met een inhoud van 240 liter; daarin composteert u keukenafval met behulp van compostwormen.

Een andere optie is de Bokashi. In dit systeem vindt vergisting van organisch afval plaats; daarbij ontstaat compost en leksap, wat u kunt gebruiken als plantenvoeding. U heeft hiervoor een pakket nodig met twee emmers en een zakje met micro-organismen, die voor de vergisting zorgen. De fabrikant claimt dat deze methode milieuvriendelijker is dan gewoon composteren. Maar bij Milieu Centraal is geen onderzoek bekend dat deze claim ondersteunt.

Zo maakt u de ideale composthoop

Besteed de nodige aandacht aan de composthoop of het vat. Dan voorkomt u dat er broeikasgassen ontstaan.

Zorg voor goede doorluchting

Zorg voor voldoende lucht in de hele composthoop, door ongeveer elke zes weken de composthoop geheel ondersteboven te keren (‘omzetten’). Dat versnelt het composteerproces. In een half-open compostvat kunt u organische afval niet mengen door het om te zetten. In zo’n systeem is een gevarieerde GFT-samenstelling extra belangrijk.

Zorg voor variatie

Een composthoop moet zo gevarieerd mogelijk zijn, en bestaan uit vochtig en droog materiaal, slap en stevig, grof en fijn, koolstofrijk (zaagsel, snoeihout, stro, boombladeren) en stikstofrijk (gras, mest, tuinafval). Heeft u veel tuinafval tegelijk, doe het dan in porties op de composthoop.

Zorg voor voldoende vochtigheid

De composthoop mag niet te nat of te droog worden. Af en toe een beetje water is prima, maar bij teveel regen spoelen de voedingsstoffen uit, of kan een tekort aan lucht ontstaan in de composthoop. Plaats de composthoop dus niet onder een afdak, en ook niet in een open veld. Onder een boom, half beschut tegen zon en regen, is een goede plek.

Wel of niet op de composthoop?

Niet alles wat in de GFT-bak mag, mag ook op de composthoop. Dat komt omdat de omstandigheden in de composthoop anders zijn dan die in een professionele composteerinrichting: de vochtigheid en hygiënische omstandigheden zijn anders en de temperatuur is lager. De vuistregel is: hoe opener het systeem is, des te minder er in mag.

 * Beperkt houdt in: niet vaker dan eens per week een portie toevoegen.

Daarom niet (of beperkt)

Deze etensresten niet

Gekookte etensresten zijn vaak zout en vet. Daardoor composteren ze moeilijk. Bovendien trekken ze muizen en ratten aan. Ook jus, vet (vloeibaar) en plantaardige olie trekken ongedierte aan. Ook om een andere reden mogen vetten niet op de composthoop: ze composteren slecht. (Oud) brood is te droog en gaat schimmelen. Deze schimmels remmen het composteringsproces.

Schillen van niet-biologische aardappelen en niet-biologische citrusvruchten, en snijbloemen uit de handel, bevatten vaak chemische middelen (kiemremmers of bestrijdingsmiddelen). Deze kunnen schadelijk zijn voor organismen in de composthoop, en daardoor het composteringsproces remmen.

Kattenbakkorrels en poep

Kattenbakkorrels mogen niet bij de compost, omdat zij gevaarlijke ziekteverwekkers kunnen bevatten (toxoplasmose). Dit geldt ook voor kattenbakkorrels met Milieukeur, die wel in de GFT-bak mogen!

Poep en urine bevorderen het composteringsproces, maar om hygiënische redenen mogen op de composthoop alleen uitwerpselen van planteneters, zoals oud stro of zaagsel uit het caviahok. En geen uitwerpselen van vleeseters (hond of kat).

Bladeren, zaagsel en as

Grasmaaisel en bladeren van kastanje, es, esdoorn, vlier, els, linde, wilg en magnolia alleen in kleine hoeveelheden toevoegen. Dat geldt ook voor stro, zaagsel en hout-as. Aangezien het zo droog is, mag het maar in beperkte mate in het compostvat; u moet het bovendien goed mengen met ander materiaal.

Onkruid en zieke planten

Stop onkruiden die zaden hebben of via hun wortels uitlopen, liever niet in het compostvat. En gooi zieke planten liever in de GFT-bak; in de composthoop loopt de temperatuur niet hoog genoeg op, waardoor ze andere planten kunnen besmetten.

Naar boven

Algemener

• Afval heb je zelf in de hand
• Tuinonderhoud

Zie ook

• Afvalpreventie
• Afvalscheiding
• Afvalverwerking
• De tuin bemesten
• Het gazon
• Onkruid bestrijden
• Verpakkingen
• Verwijderingsbijdrage
• Water geven in de tuin
• Zwerfafval