Dakraam en dakkapel

Een koepel of dakkapel op het dak kan een sombere zolder omtoveren in een prettige slaap- of werkkamer. Denk er wel aan dat (grote) ramen veel warmte verliezen; dubbel of HR glas gaat dat tegen.

Als u rekening wilt houden met het milieu, denk dat aan isolatie van de kamer en vooral het raam. Plaats dus dubbel of HR glas in een dakkapel. Gebruik van materialen die lang meegaan, voorkomt verspilling van tijd, geld en (productie)energie.

Tips

Kies de toepassing die past bij het gebruik dat u van de zolderruimte wilt maken. Een dakkapel voor een opslagzolder is materiaalverspilling
Kies voor goede kwaliteit, dit verlengt de levensduur.
Gebruikt u hout, kies dan voor hout met het FSC-keurmerk of het Keurhoutlogo.
Let bij kunststof kozijnen op de hergebruikgarantie.
De overheid geeft tijdelijk subsidie op het aanbrengen van HR++-glas.
Houd met de bouwplannen rekening met de buren. Ook als de gemeente een bouwvergunning heeft afgegeven, kunnen de buren nog bezwaar maken. Het is daarom verstandig om vooraf met de buren te overleggen.

Milieuaspecten dakkapel

Een belangrijk milieuaspect van het plaatsen van een dakkapel of dakraam is het toepassen van energiebesparende maatregelen zoals dubbel of HR glas. Die gaan niet alleen het versterkte broeikaseffect tegen, maar voorkomen ook dat u uw verwarming stookt voor de buitenlucht. Verder is een efficiënt materiaalgebruik en een goede levensduur altijd belangrijk. Daarmee bespaart u op het gebruik van schaarse grondstoffen en energie.

De productie, het gebruik en onderhoud van de materialen zijn ook belastend voor het milieu. Uiteindelijk kan ook de sloop het milieu belasten. U houdt die belasting laag door te kiezen voor vernieuwbare materialen die verantwoord geproduceerd zijn, zoals hout met FSC-keur of Keurhout-logo. Ook kunt u kiezen voor materialen die hergebruikt kunnen worden zoals glas en bepaalde metalen en kunststoffen. Voor hergebruik is het belangrijk om te zorgen dat materialen gemakkelijk gescheiden kunnen worden.

Giftige metalen

Onbeschermd koper, lood en zink dat in contact komt met regenwater kan metaaldeeltjes afgeven die giftig kunnen zijn voor het leven in het water en de bodem. Pas daarom bij voorkeur deze metalen met een speciale coating toe. De coating beperkt de afgifte van metaaldeeltjes tot een minimum.

Kosten

Een dubbelwandige lichtkoepel met dakopstand kost vanaf circa 200 euro, inclusief BTW, exclusief montage.
Dakramen zijn leverbaar vanaf circa 140 euro. De kosten van een dakraam van 0,78 x 1,18 m van gelakt grenenhout met HR++ 15 mm glas en ventilatierooster bedraagt circa 500 euro, inclusief BTW en plaatsing. Sommige bedrijven leveren en plaatsen ook op kwaliteit gecontroleerde tweedehands dakramen.
De prijs voor een goed geïsoleerde dakkapel (2,50 meter breed, 1 meter hoog, met multiplex bekleding en houten kozijn) bedraagt circa 2.700 euro. Een onderhoudsvrije bekleding van volkern kunststofplaat in plaats van multiplex kost 200 euro extra; en kunststof in plaats van houten kozijnen 400 euro extra. De gebruikelijke garantie is vijf jaar, op voorwaarde van voldoende onderhoud.
Een volledig kunststof of polyester prefab goed geïsoleerde dakkapel met dezelfde afmetingen kost circa 3.800 euro. De gebruikelijke productgarantie is tien jaar. Prijzen gelden bij een isolatiewaarde van 2,5, inclusief dubbelglas, draairaam, ventilatierooster, BTW en plaatsing, exclusief binnenaftimmering en afvoer van afval.

Dit kunt u doen

Het plaatsen van een dakkapel of dakraam biedt diverse mogelijkheden om rekening te houden met het milieu. Maak allereerst een keuze tussen een dakkapel of dakraam naar gelang een van beide beter past bij de functie die uw zolder heeft. Verder kunt u geprefabriceerde producten kiezen en energiebesparende maatregelen toepassen. Hieronder staan deze en andere mogelijkheden uitgewerkt.

Maak een handige keuze

Heeft u een plat dak, dan is een dak- of lichtkoepel de aangewezen keus. Heeft u een schuin dak boven een zolder die u alléén als opslagruimte gebruikt, dan is een klein dakraam met enkelglas of een klepraam voldoende.

Gebruikt u de zolder als hobbyruimte of om de was te drogen, dan is een groter dakraam met isolerend glas en een ventilatierooster een betere keuze. Een dakraam is eenvoudiger aan te brengen, goedkoper en vergt minder materiaal dan een dakkapel, waardoor dit ook vanuit milieuoogpunt gunstiger is.

Als de zolder een slaapruimte of verwarmde leefruimte is, dan is het plaatsen van een goed geïsoleerde dakkapel zinvol. U krijgt dan extra ruimte met stahoogte.

Dak- of lichtkoepel

Daklichten of lichtkoepels zijn tegenwoordig bijna allemaal gemaakt van dubbelwandig transparante kunststof (slagvast en UV-bestendig acrylaat of carbonaat) op een onderhoudsvrije opstand van kunststof. De opstand is van PVC of polyester gemaakt en meestal dubbelwandig met een vulling van PU (polyurethaan) isolatieschuim. Het isolatieschuim beperkt de warmteverliezen en voorkomt condensvorming op de binnenzijde van de dakopstand. Dakopstanden kunnen ook gemaakt worden van triplex. U heeft de keus uit dichte koepels en koepels die geopend kunnen worden.

Klepraampje

Een klepraampje laat weinig licht door en is meestal niet geïsoleerd. De ventilatiemogelijkheden zijn beperkt. Daardoor zijn klepraampjes alleen voor bergzolders geschikt. Klepraampjes werden vroeger gemaakt van gietijzer en enkelglas, tegenwoordig zijn kunststof klepraampjes gebruikelijk.

Dakraam

Voor meer licht en ventilatiemogelijkheden zijn dakramen in veel soorten, maten en uitvoeringen verkrijgbaar. Ze zijn meestal voorzien van dubbel glas. Er zijn ook dakramen met extra isolerend HR++ glas met een spouw van 15 mm. Een dakraam kan door een bouwprofessional of door een semi-professionele doe-het-zelver geplaatst worden. Bij bepaalde dakramen zijn montagesets, bevestigingsmaterialen en handleidingen te krijgen. Dakramen zijn ook tweedehands verkrijgbaar.

Dakkapel

Dakkapellen zijn eveneens in vele maten en uitvoeringen te koop. U kunt er zelf een (laten) bouwen, een prefab dakkapel plaatsen of een bouwpakket met prefab onderdelen gebruiken.

Prefab versus ter plekke bouwen

Dakkapellen, -ramen en -koepels kunt u ter plekke laten maken, of kant-en-klaar (prefab) of als een soort bouwpakket (prefab in onderdelen) kopen. Vanuit milieuoogpunt hebben prefab producten de voorkeur. In de fabriek of werkplaats werkt men seriematig. Dat is efficiënter zodat er minder afval ontstaat. Levensduurgaranties en mogelijkheden voor producthergebruik zijn dan meestal ook beter.

Prefab of bouwpakket

Deze worden uit één stuk of uit enkele grote delen gemaakt en worden binnen één dag geplaatst. Of plaatsing mogelijk is, hangt af van de dakhelling en dakconstructie en of er een kraanwagen bij het huis kan komen. Veel gebruikte materialen zijn kunststoffen met een lange levensduur zoals PVC en polyester. Als isolatiemateriaal wordt vaak hard PU (polyurethaan) schuim gebruikt.

Een prefab dakkapel kent een aantal voordelen: bij geprefabriceerde producten ontstaat in de regel minder afval, de dakkapel is snel te plaatsen, weegt weinig, gaat lang mee en is makkelijk in het onderhoud. Nadelen zijn de beperktere materiaalkeuze, en in de afvalfase kan het bij een dakkapel uit één stuk moeilijk zijn om de verschillende materialen te scheiden en te recyclen.

Ter plekke bouwen

Voordeel van ter plekke bouwen is dat u zelf afmetingen, ontwerp en materialen kunt kiezen. Vernieuwbare materialen zoals hout met FSC keurmerk of Keurhout-logo, hergebruikte materialen zoals gerecycled kunststof en kozijnen van aluminium of kunststof met hergebruikgarantie zijn gemakkelijk toe te passen. In de afvalfase zijn de gebruikte materialen meestal goed te scheiden. Nadelen kunnen zijn dat de bouw vele dagen of weken duurt en dat de levensduur en het onderhoud zeer afhankelijk zijn van de materiaalkeuze en van het vakmanschap van de bouwer.

Een dakkapel bestaat uit een kozijn, dak en zijvlakken. De zijvlakken zijn meestal gemaakt van houten raamwerk met daartussen isolatiemateriaal. De zijkanten kunnen ook uit kozijnen bestaan met glas voor extra licht. Het dak bestaat meestal uit een drukvaste isolatieplaat met daarop een waterdichte afwerking en uitloop naar het hellend dak. De buitenzijde van de zijkanten is meestal bekleed met plaatmateriaal of schroten op regelwerk.

Een aftimmering aan de binnenkant kan gemaakt worden met gipskartonplaten, gipsvezelplaten of van triplex (bij voorkeur met FSC keurmerk of Keurhout-logo) op vurenhouten regels. Gebruik voor pleisterwerk binnen gips of kalk. Zie Plaatmaterialen

Beperk energiegebruik

Energieverbruik en dus stookkosten kunt u beperken met de volgende maatregelen:

Gebruik bij een verwarmde ruimte isolerend glas en isoleer ook de rest van de kapel. HR++ glas met een spouw van 15 mm isoleert het meest. Isoleer de dakkapel met isolatiemateriaal met een warmteweerstand van ten minste 2,5. Zie: Dubbel glas en HR glas, en Isoleren.
Plaats raam of kapel aan de zonkant van het huis. U krijgt meer licht en meer warmte door de inval van zonlicht. Dit kan in het stookseizoen energie besparen. Eén vierkante meter extra glasoppervlak aan de zuidkant van een huis bespaart jaarlijks 4 m3 aardgas in een tussenwoning of gestapelde woning. In een twee-onder-één-kapwoning is dat 8 m3 per vierkante meter glas. Zorg wel voor zonwering om oververhitting in de zomer te voorkomen.
Dicht kieren en naden bij de aansluiting op het dak, tussen raam en kozijn en tussen verschillende delen van dak en zijkanten van de dakkapel goed af. Zo beperkt u warmteverliezen door ongewenste tocht. Zie: Naden en kieren.
Sluit het trapgat af met een luik of een deur om tocht door opstijgen van warme lucht naar de zolder te verminderen. Dit kan tot circa honderd m3 gas per jaar besparen.

Verantwoorde materialen

Dakramen en dakkapellen en dakkoepels worden gemaakt van hout, kunststof of van metaal, meestal aluminium. Zeker bij dakkapellen worden vaak meerdere materialen gecombineerd. De milieuverschillen tussen de verschillende materialen ontlopen elkaar niet zoveel.

Hout

Kies, als u hout gebruikt, voor hout met het FSC-keurmerk of het Keurhoutlogo. Dit hout komt uit duurzaam beheerde bossen. Is dit niet mogelijk dan is hout uit Europese productiebossen een goed alternatief.

U heeft de keus uit hardhout dat van nature bestand is tegen weer en wind, of hout dat u beschermd door het te schilderen. Gebruik hiervoor verf met een laag gehalte aan vluchtige organische oplosmiddelen. Zie: Houtsoorten en Schilderen binnen en buiten.

Kunststof

Kunststof kozijnen met het VKG-keurmerk hebben een recyclegarantie en voldoen aan strenge eisen wat betreft constructie en inbraakwering en de manier waarop ze worden geïnstalleerd.

Aluminium

Aluminium kozijnen met VMRG-keurmerk hebben een thermische onderbreking om energieverlies tegen te gaan. Ze voldoen aan eisen op het vlak van inbraakbeveiliging en blijven gegarandeerd lang goed en mooi. Aluminium dat tijdens fabricage, sloop of renovatie vrijkomt, wordt hergebruikt.

Materiaal aansluiting

Voor een waterdichte aansluiting van de kapel of het raam op het dak kunt u loodslabben of EPDM gebruiken. Loodslabben met een coating geven een lagere emissie van lood naar de rioolwaterzuiveringsinstallatie en het oppervlaktewater dan een loodslab zonder coating. De coating kunt u kiezen in dezelfde kleur als het dak. Een andere mogelijkheid is een flexibele EPDM kunststof met wapening. Deze heeft geen emissie naar de rioolwaterzuiveringsinstallatie en het oppervlaktewater, maar de productie geeft meer milieubelasting dan van loodslabben, hergebruik is moeilijker en de levensduur is korter. De totale milieubelasting van EPDM is vergelijkbaar met loodslabben zonder coating.

Onderhoud dakkapel

De levensduur hangt onder meer af van de kwaliteit van de materialen, de kwaliteit van de toepassing en het onderhoud dat u pleegt. Dakramen en daklichten van kunststof, aluminium of grenen met aluminium buitenlaag zijn onderhoudsarm. U kunt ze eventueel schoonmaken met een sopje met zachte zeep. Volg de aanwijzingen van de leverancier.

Het onderhoud van dakkapellen is sterk afhankelijk van de gebruikte materialen. Houtwerk en triplex moeten jaarlijks met lauwwarm water afgenomen worden. Beschadigingen van laklagen moeten jaarlijks bijgewerkt worden. Elke drie jaar moet een nieuwe laklaag aangebracht worden. Na tien jaar moeten alle oude verflagen vernieuwd worden. Gebruik bij voorkeur een oplosmiddelarm verfsysteem. Lichte kleuren zijn minder onderhoudsintensief dan donkere. Zie: Schilderen binnen en buiten.

Een dakbedekking van gemodificeerd bitumen is na circa 15 jaar aan vervanging toe. EPDM of PVC na circa 25 jaar. Zinkwerk of dakpannen gaan minstens vijftig jaar mee. Voor alle kozijnen geldt dat de raamrubbers en het hang- en sluitwerk jaarlijks gecontroleerd moeten worden. Zonodig kunnen de raamrubbers vervangen worden.

Denk aan ventilatie

De meeste dakramen hebben een ventilatierooster met één of meer ventilatiestanden, die zorgen voor permanente toevoer van frisse lucht. In oudere, niet geïsoleerde huizen (die niet kierdicht zijn) is dit voldoende, mits de ruimte niet regelmatig gebruikt wordt.

Bij dagelijks gebruik van de ruimte is het beter om ook een losse ventilator te plaatsen, met afvoer naar buiten. Dit kan via een pijp door het dak of via een rooster in een buitenmuur. U kunt de ramen ook voorzien van zelfregelende roosters die onafhankelijk van de windsterkte een bepaalde stroom lucht doorlaten. Ze geven het meeste comfort en besparen energie door ventilatie op maat.

Bij moderne kierdichte huizen met een centrale mechanische ventilatie zal bij matig gebruik van de ruimte de afvoer van lucht voldoende zijn. Zorg dan wel voor een kier onder de deur of een ventilatierooster in de deur voor doorvoer van de lucht. Bij intensief gebruik van de ruimte kunt u beter met een aanzuigventiel een aansluiting maken op het centrale mechanische ventilatiesysteem. Bij gebalanceerde ventilatiesystemen is bovendien een extra inblaasventiel nodig. Laat de ventilatiehoeveelheden inregelen door een installateur.

Let op bij een oude cv-ketel of gasgestookte boiler of geiser. Dit zijn meestal 'open' toestellen die lucht uit de ruimte gebruiken als verbrandingslucht. Zorg voor een permanent geopend ventilatierooster bij het toestel.
Wasdrogers, ook condenswasdrogers, produceren veel vochtige lucht. Zorg voor een afvoer naar buiten, of ventileer extra als de wasdroger aan staat.

Labels en keurmerken

KOMO

Het Komo keur is een kwaliteitskeurmerk voor bouwmaterialen. Zie voor meer informatie: Algemene keurmerken.

Het VMRG-keurmerk voor aluminium kozijnen

Leden van de Vereniging Metalen Ramen en Gevelbranche (VMRG) voldoen aan kwaliteitseisen en -adviezen en mogen het VMRG-keurmerk voeren. Alle leden en partners zijn aangesloten bij de Stichting Alu-Eco. Deze stichting draagt zorg voor het gescheiden houden en recyclen van aluminium dat tijdens de fabricage, sloop of renovatie vrijkomt.

Stichting Recycling VKG

De Stichting regelt de recycling van kunststof kozijnen in Nederland. Op kozijnen (en deuren) is het terugnamegarantie-logo aangebracht. Alle in Nederland afgedankte kunststof kozijnen worden geaccepteerd bij de sorteerders, dus ook oude kozijnen zonder terugnamegarantie-logo.

Beleid en standpunten

Regelgeving dakkapellen en dakramen

De regels ten aanzien van de bouw van dakkapellen en dakramen staan in het Bouwbesluit van de overheid. Met ingang van 1 januari 2003 is in de meeste gevallen voor een dakkapel op achter- of zijdak geen vergunning meer nodig als de afstanden van de randen van het dakraam tot de daknok, zijranden of het laagste punt van het schuine dak 0,5 meter of meer bedragen. Meld uw plannen in ieder geval bij de gemeente. De leverancier van de dakkapel of het dakraam kan hierbij helpen, bijvoorbeeld met een bouwtekening. De afdeling Bouw- en Woningtoezicht van de gemeente is het aangewezen adres voor nadere informatie over bouwen en verbouwen. Kijk voor meer informatie over het Bouwbesluit en het aanvragen van vergunningen op www.vrom.nl. Hier kunt u nagaan of u een bouwvergunning nodig heeft en kunt u een aanvraagformulier voor een bouwvergunning downloaden.

Meer informatie

De website van het Ministerie van Vrom biedt onder meer informatie over het Bouwbesluit; u kunt er ook eenvoudig opzoeken of een bouwvergunning nodig is. Zie www.vrom.nl.
Stichting Bouwresearch geeft informatie over bouwconstructies en materialen. SBR heeft circa 750 referentiedetails ontwikkeld die voldoen aan bouwtechnische (Bouwbesluit 2003) en milieutechnische eisen (Nationaal Pakket Duurzaam Bouwen). www.sbr.nl
dak-kapel.pagina.nl voor een overzicht van leveranciers van dakkapellen, dakramen en daklichten.

© 2010 Milieu Centraal. Voor overname van informatie zie www.milieucentraal.nl (trefwoord: copyright). Milieu Centraal staat voor betrouwbare milieu-informatie. De informatie is tot stand gekomen door veel partners te raadplegen. Een externe toetsingscommissie beoordeelt de informatie van Milieu Centraal op juistheid en volledigheid. Heeft u nog vragen, bel de Milieu Centraal Informatielijn 0900-900 1719 (15 eurocent per minuut).