Spaarlampen

Gebrek aan variatie in het assortiment van spaarlampen is verleden tijd. Daardoor past de spaarlamp in bijna alle verlichting. Behalve milieuvoordeel, leveren spaarlampen ook geld op. Nederlandse huishoudens weten dat en hebben gemiddeld acht spaarlampen in huis.

Tips spaarlampen

• Doe altijd het licht uit als u een ruimte verlaat. Ook voor zuinige lampen geldt dat energie verspild wordt als ze onnodig aan staan.
• Voor plekken waar de lamp vaak korter dan drie minuten aan is, of vaak aan en uit wordt geschakeld, zijn speciale spaarlampen te koop die bestand zijn tegen vaak aan- en uitschakelen.
• Kiest u een spaarlamp ter vervanging van een gloeilamp, deel dan het aantal watt van de gloeilamp door vier. Een gloeilamp van 60 watt geeft net zo veel licht als een spaarlamp van 15 watt.
• Gebruik een licht- of bewegingsgevoelige sensor voor lampen bij de buitendeur of op een overloop. Vraag bij aankoop of de sensor ook geschikt is voor spaarlampen. 
• Lever een spaarlamp die het niet meer doet in bij de milieustraat van de gemeente. Diverse stoffen in deze lampen kunnen worden hergebruikt.

Spaarlamp en milieu

Het grootste aandeel van de milieubelasting van spaarlampen, zit in de elektriciteit die verlichting nodig heeft om te kunnen werken. Elektriciteit wordt namelijk opgewekt via verbranding van fossiele brandstoffen. Die zijn niet onbeperkt aanwezig. Bovendien komt bij de verbranding veel CO2 vrij; dat draagt bij aan klimaatverandering. En elektriciteitsproductie levert vervuilende stoffen op (zwaveldioxide, stikstofoxide en kwik).

Vergeleken met de gloeilamp heeft een gemiddelde spaarlamp vier keer minder elektriciteit nodig. Bovendien gaan spaarlampen veel langer mee: 3.000 tot 15.000 branduren. Een gloeilamp haalt er maar 1.000. Wegens de groter efficiëntie en levensduur, belasten spaarlampen het milieu dus veel minder. 

Kwik in spaarlampen

Spaarlampen bevatten kwik. Als de spaarlamp na gebruik voor recycling wordt aangeboden wordt deze stof en andere onderdelen van de lamp hergebruikt. Wat veel mensen niet weten, is dat bij de productie van elektriciteit uit kolen, ook kwik vrij komt. Alle soorten lampen leveren dus kwik op.

Spaarlamp kiezen

Grote keuze

Gebrek aan variatie is voor de spaarlamp verleden tijd. Er zijn spaarlampen van verschillend vorm, fitting, en tint. Daardoor zijn spaarlampen geschikt voor de meeste armaturen, en sensoren. Voor dimmers bestaan speciale spaarlampen; standaard spaarlampen werken daarin vaak niet. U kunt ook een speciale dimmer kopen, die werkt op standaard spaarlampen.

Dimmers met een spaarlamp hebben het voordeel dat ze ook elektriciteitsverbruik evenredig dimmen. Bij gloei- en halogeenlampen is dat niet zo. Nadeel kan wel zijn dat spaarlamplicht koeler wordt als u het dimt. 

Watt bepalen...

Waarschijnlijk kiest u gloeilampen uit op het aantal watt. Ook spaarlampen hebben een vermogen, maar omdat een spaarlamp anders werkt, geeft die ongeveer vier keer meer licht per watt. Ofwel: deel het aantal watt van de gloeilamp door vier, om te weten welke spaarlamp u nodig heeft.

Deze vuistregel gaat niet helemaal op, aangezien spaarlampen kunnen verschillen, afhankelijk van het merk, de kwaliteit en bijvoorbeeld de lichtkleur. De tabel geeft preciezer aan welke spaarlampen geschikt zijn voor elk type gloeilamp.

 

Gloeilamp	Spaarlamp
25 watt	5-7 watt
40 watt	8-10 watt
60 watt	11-15 watt
75 watt	14-20 watt
100 watt	20-25 watt

De efficiëntie van spaarlampen kan variëren: het ene type geeft meer licht per watt, dan een andere. Lampen met een langere levensduur (10.000 tot 15.000 branduren) zijn doorgaans ook het efficiëntst. De variatie komt doordat spaarlampen verschillende elektronische systemen kunnen bevatten, en verschillend kunnen zijn in tint.

... en lumen!

Vanaf september 2009 zal de gloeilamp langzaam uit de winkels verdwijnen; wegens de Europese richtlijn Ecodesign mogen er in 2012 geen gloeilampen meer in de handel worden gebracht. Fabrikanten gaan consumenten beter informeren over welke spaarlamp geschikt is om welke gloeilamp te vervangen. Naast het aantal Watt komt de lichtopbrengst van spaarlampen op de verpakking. Als vuistregel geldt het volgende: als u het wattage van de gloeilamp vermenigvuldigt met tien heeft u ongeveer de lichtopbrengst van de lamp.

 

Gloeilamp	Lichtopbrengst
25 watt	200 - 300 Lumen
40 watt	300 - 500 Lumen
60 watt	500 - 800 Lumen
75 watt	700 - 1.000 Lumen
100 watt	meer dan 1.000 Lumen

Bij de aanschaf van een lamp heeft u de keuze uit zuinige en minder zuinige typen. Wilt u een energiezuinige keuze maken, let dan op de lichtopbrengst (in Lumen) per Watt. Op de verpakking staat steeds vaker de lichtopbrengst in Lumen vermeld en het wattage. Wanneer u het aantal Lumen deelt door het wattage krijgt u het de lichtopbrengst per Watt. Hoe hoger dit getal, hoe zuiniger de lamp.

Prijskaartje spaarlampen

Een spaarlamp kost gemiddeld zeven euro. De zuinige lamp lijkt dus duurder dan een gloeilamp (1 tot 4 euro), maar is dat niet. Een spaarlamp gaat veel langer mee, waardoor de kosten per branduur ongeveer hetzelfde zijn. Een spaarlamp brandt zeker zes keer langer dan een gloeilamp (1.000 branduren). Voor de tienduizend branduren van de spaarlamp betaalt u maar eenmaal aanschafkosten (7 euro); voor eenzelfde aantal gloeilampbranduren moet u tien lampen kopen (minimaal 10 euro).

Met een spaarlamp bespaart u bovendien fors op de energiekosten. Als een gemiddeld huishouden alle gloeilampen in huis vervangt door spaarlampen, dan bespaart dat jaarlijks 270 kWh, oftewel 59 euro (prijspeil 2010).

Zo werkt een spaarlamp

Een spaarlamp werkt hetzelfde als een tl-lamp. De lamp bevat een speciaal gas(mengsel) en fluorescentiepoeder. Als de elektriciteit aan gaat, zorgt een starter in de spaarlamp ervoor dat er een gasontlading ontstaat in de lamp. Daarbij komt uv-licht vrij. Het fluorescentiepoeder zet dit om in zichtbaar licht. Het mengsel van stoffen in de buis bepaalt de kleur van het licht en de lichtopbrengst.

Richtlijn ecodesign: kwaliteit stijgt

Het vaak aan- en uitdoen van spaarlampen kost geen extra elektriciteit, maar levert wel extra slijtage op. Het startmechanisme van spaarlampen varieert, waardoor het bij sommige lampen langer duurt dan bij andere voordat ze op volle sterkte zijn. Wegens de Europese richtlijn Ecodesign moeten alle spaarlampen vanaf september 2009 binnen een minuut op minstens zestig procent van hun lichtsterkte zijn (voor spaarlampen met kwik is dat twee minuten). Lees meer over de richtlijn op Gloeilampen gaan verdwijnen.
 

Spaarlamp weggooien: klein chemisch afval

Spaarlampen bevatten het giftige kwik en horen daarom thuis bij het klein chemisch afval. Het logo hiervoor staat ook op de verpakking. Bij de verwerking van spaarlampen worden zoveel mogelijk materialen hergebruikt.

Lever oude spaarlampen in bij het (gemeentelijk) kca-depot of bij de winkelier als u een nieuwe spaarlamp koopt. Vanaf (eind) 2009 komen er ook inzamelpunten bij supermarkten en winkels, vergelijkbaar met de batterijenbox.

Voor spaarlampen en TL-buizen betaalt u een verwijderingsbijdrage van veertien eurocent. De opbrengst van de verwijderingsbijdrage komt ten goede van milieuvriendelijke verwerking van armaturen en lampen.

Spaarlamp kapot? Geen gevaar

Hoewel kwik giftig is, ontstaat er niet direct gezondheidsgevaar als een spaarlamp breekt. Om enig risico uit te sluiten, is het wel verstandig om ramen te openen, direct nadat de buis kapot is gegaan. Kwikdamp verdwijnt dan uit de kamer.

Veeg de kapotte resten van de spaarlamp op met een papiertje; draag daarbij wel handschoenen om eventueel direct contact met de inhoud van de spaarlamp te voorkomen. Gebruik geen doekje of stofzuiger, want dan kan het kwik zich alsnog verspreiden. Stop de brokstukken van de lamp, samen met het papiertje en de handschoenen, in een plastic zak en lever die in bij het klein chemisch afval.

Overigens zit niet in alle spaarlampen vloeibaar kwik; sommigen bevatten een mengsel van lood en kwik in vaste vorm, waardoor er geen kwikdamp vrijkomt als een lamp stuk valt.

Meer informatie

• Vraag gratis advies op maat over zuinig verlichten in huis op Verlichting.
• Meer informatie over de Europese richtlijn Ecodesign staat op www.eup4light.net.

---

© 2010 Milieu Centraal. Voor overname van informatie zie www.milieucentraal.nl (trefwoord: copyright). Milieu Centraal staat voor betrouwbare milieu-informatie. De informatie is tot stand gekomen door veel partners te raadplegen. Een externe toetsingscommissie beoordeelt de informatie van Milieu Centraal op juistheid en volledigheid. Heeft u nog vragen, bel de Milieu Centraal Informatielijn 0900-900 1719 (15 eurocent per minuut).