Verwarmen met warmtepomp

Warmtepompen zijn prijzig, maar ze verwarmen uw woning wel 25 tot dertig jaar lang op een duurzame manier. In nieuwbouwwijken komen verwarmingssystemen met warmtepomp steeds vaker voor.

Nieuwbouwwijken zonder gasaansluiting worden steeds vaker verwarmd met nieuwe energiezuinige technieken, zoals een warmtepomp met Lage Temperatuur Verwarming (LTV). Zo’n systeem verbruikt circa 25 procent minder energie dan een gasgestookte hr-ketel.

Ook koelen

Net als een cv-installatie kan een warmtepomp een woning voorzien van verwarming en warm water. In de zomer kan een omkeerbare warmtepomp de woning ook koelen. Warmte in de bodem of lucht leveren de warmte voor dit systeem. Warmtepompen zijn zeer betrouwbaar en milieuvriendelijk.

De investeringskosten zijn hoog, maar in nieuwbouwprojecten verdient u die binnen een aantal jaren terug. In bestaande woningen biedt een warmtepomp die ook kan koelen meer comfort. Maar dat maakt de pomp nog niet rendabel in vergelijking met de combinatie hr-ketel/airconditioning.

Tips

• De subsidieregeling 'Duurzame warmte' maakt het aantrekkelijker om een warmtepomp aan te schaffen. Kijk op Subsidieregeling Duurzame warmte. 
• Warm tapwater via een warmtepompboiler is individueel al rendabel. Lees hierover meer op Warm water toestellen.
• Praktische informatie over de aanleg van een warmtepomp voor verwarming, vindt u op Stappenplan warmtepomp.
• Uitleg over de techniek van dit systeem vindt u op Warmtepompen.

Zo werkt de warmtepomp

Een warmtepomp gebruikt meestal warmte uit de bodem en de buitenlucht. Om die warmte te kunnen verzamelen en verspreiden door de woning, is een pomp nodig. Die wordt aangedreven door elektriciteit of een gasmotor.

Dat werkt zo: grondwater of buitenlucht stroomt langs een vloeistof in de warmtepomp die op lage temperatuur al verdampt. Bij het verdampen neemt die vloeistof warmte op uit de warmtebron.

De pomp drukt vervolgens de vloeistofdamp samen. Daardoor stijgt de druk en neemt de temperatuur nog meer toe. De warmte stroomt vervolgens langs bijvoorbeeld waterleidingen van een verwarmingssysteem, en wordt daaraan afgegeven.

Als de bodem de warmtebron is, pompt de warmtepomp grondwater omhoog. Dan wordt de warmte uit het water gehaald en het afgekoelde water weer teruggepompt. Weer andere warmtepompsystemen hebben een speciale collector op het dak. Ze onttrekken daar warmte aan de buitenlucht.

Zeer betrouwbaar

Als verwarmingssysteem is een elektrische warmtepomp zeer betrouwbaar. De installatie gaat bijna twee keer zo lang mee als een cv-ketel, namelijk 25 tot dertig jaar, en heeft veel minder onderhoud nodig.

Een warmtepompsysteem voor verwarming is wel prijzig. Vanwege de hoge aanschafkosten is het per woning nog niet altijd rendabel. Bij toepassing in een aantal woningen tegelijk verdient de hogere investering zich al wel terug, doordat bewoners besparen op de kosten voor energie en onderhoud.

Energie besparen met warmtepomp

Warmtepompen werken op elektriciteit of op gas. Maar de hoeveelheid benodigde energie is veel lager dan die van een gasgestookte hr-ketel. Het rendement van de installatie zelf staat op warmtepompen genoteerd, achter de aanduiding COP (Coëfficiënt Of Performance). Huidige elektrische warmtepompen hebben een COP tussen drie en vijf. Bij een COP van drie is het rendement driehonderd procent.

Elektrische warmtepomp

Een elektrische warmtepomp met een COP van 2,5 of hoger is energiezuiniger dan een gasgestookte hr-ketel (rendement honderd procent). Een gasgestookte warmtepomp heeft een elf tot 31 procent hoger rendement dan de beste hr-ketels (107 procent).

Toprendement met LTV

Hoe lager de temperatuur die de warmtepomp moet afgeven, hoe hoger het rendement. Daarom werkt een warmtepomp het beste in combinatie met Lage Temperatuur Verwarming, zoals vloer- of wandverwarming. Lees hierover meer op Radiator of LTV.

Effecten op milieu en comfort

Daling CO2

Een warmtepompsysteem met een COP van drie tot vijf stoot tien tot vijftig procent minder CO2 uit dan een hr-ketel. Zo helpen warmtepompen het broeikasprobleem verminderen. Meer lezen? kijk op Broeikaseffect of Klimaatverandering.

Constante warmte

Warmtepompen zijn uitermate geschikt om over een lange periode heel constant te verwarmen. Het systeem zorgt dag en nacht voor een gelijkmatige warmte in de hele woning.

Warmtepompen zijn minder geschikt om snel de temperatuur in huis te verhogen. Bij sommige toepassingen vangt een extra verwarmingsinstallatie op gas of elektriciteit dit op.

Klimaatbeheersing in huis

Behalve constante verwarming, kan een warmtepomp in combinatie met LTV in de zomer ook zorgen voor koeling van de woning. Daarbij pompt de installatie het relatief koude grondwater door de vloer- of wandverwarming. Alleen voor het rondpompen van dat water is een beetje elektriciteit nodig. Een warmtepompsysteem is daarmee veruit de zuinigste vorm van koeling.

Zonwering en koeling worden steeds belangrijker, vooral in nieuwe woningen. Isolerend dubbel glas spaart veel energie in de winter, maar de warmte kan hierdoor niet weg op zomerse dagen. De binnentemperatuur loopt dan gemakkelijk op tot boven 25 graden Celsius. Een goede zonwering kan meestal oververhitting helpen voorkomen.

Kosten en subsidies

Subsidieregeling

Een individuele warmtepomp voor een LTV kost al gauw vijf- tot negenduizend euro per woning. De gasgestookte warmtepomp kost ongeveer zevenduizend euro. Daar zitten de kosten voor aanleg en vloer- of wandradiatoren nog niet bij.

In september 2008 is de subsidieregeling Duurzame warmte van start gegaan. De subsidiepot bevat 66 miljoen euro. Particulieren maar bijvoorbeeld ook woningcorporaties kunnen subsidie aanvragen. Kijk voor meer informatie op Subsidieregeling Duurzame warmte.

De hoge aanschafkosten van warmtepompen wegen (nog) niet op tegen de lagere en energie- en onderhoudskosten. Het is te verwachten dat dit in de nabije toekomst verandert. Massaproductie maakt de apparaten goedkoper en het rendement stijgt nog steeds.

Ultra HR

Sinds 2006 is een hr-combiketel met warmtepomp te koop: de Ultra Hoog Rendement warmtepomp-combiketel. Voor aanleg zijn een gasaansluiting en ltv-verwarming nodig, net als plaatsingsruimte en mechanische ventilatie zonder warmteterugwinning. Dit systeem kost ongeveer twaalfhonderd euro meer dan een standaard HR 107 combiketel.

Collectieve toepassingen

De kosten van een collectieve installatie met warmtepompen en LTV zijn binnen enkele jaren terug te verdienen. Het onderhoud is aanzienlijk goedkoper dan dat van gasgestookte hr-ketels. Bovendien biedt het systeem de mogelijkheid om in de zomer te koelen.

Bij collectieve toepassing in eengezinswoningen zijn de meerkosten van de investering per woning in circa zes jaar terugverdiend. Voor een appartement in een wooncomplex ligt de terugverdientijd zelfs op ongeveer vijf jaar (prijspeil 2010).

Per jaar is verwarmen met een LTV-systeem met warmtepomp circa 350 euro goedkoper dan verwarmen met een gasgestookte hr-ketel. Gebruikt u het systeem ook om te koelen, dan is de installatie zeker zeshonderd euro per jaar goedkoper dan een hr-ketel met daarnaast elektrische airconditioning.

Groene hypotheek

De overheid stimuleert toepassing van warmtepompen met enkele fiscale regelingen en subsidies. Particulieren kunnen bij energiebesparende woningaanpassingen gebruik maken van een voordelige zogeheten Groene hypotheek. De rente ligt daarbij één of twee procent lager dan normaal.

• Voor meer informatie over de Groene hypotheek kunt u terecht bij het ministerie van VROM www.vrom.nl/
• AgentschapNL geeft meer informatie over de Maatlat duurzame woningbouw: www.agentschapNL.nl

Keurmerk: Warmtepompkeur

Warmtepompen die voldoen aan specifieke eisen op het gebied van technische kwaliteit (zoals rendement en geluid), kwaliteit van de documentatie (handleidingen voor installatie en gebruik) en op gebied van service en garantie, krijgen het keurmerk Warmtepompkeur. De Stichting Energie Prestatie Keur (EPK) beheert het keurmerk.

Ontwikkelingen

Eind 2005 waren in Nederland 30.839 warmtepompen in gebruik. Die bespaarden samen net zoveel CO2 als er vrijkomt door gasgebruik van 22.000 huishoudens.

Ruim 1.800 warmtepompboilers en 1.600 warmtepompen zijn in dat jaar in de woningbouw geplaatst. Een groot deel van de toepassingen van warmtepompen belandde in kantoren of de industrie: 2319 installaties.

De overheid streeft ernaar om in 2020 een kwart van de duurzame energie op te wekken met warmtepompen.

Meer informatie

• Alle goedgekeurde producten van de Stichting Kwaliteitskeur Warmtepompen staan vermeld op www.epk.nl
• Een lijst van fabrikanten en leveranciers van warmtepompen vindt u via Stichting Warmtepompen: www.stichtingwarmtepompen.nl.
• Uneto-VNI in Zoetermeer beschikt over adressen van aangesloten installateurs www.uneto-vni.nl.
• Voor adressen van bedrijven die grondboringen uitvoeren, onder meer voor warmtepompen, kunt u terecht bij de Bolegbo-VOK Vakgroep. Dit is de branchegroep voor grondboor- en bronbemaling, en kabel- en buizenaanleg www.bolegbo.nl.
• Adressen van bedrijven die ontwerpen maken (en uitvoeren) voor warmteopslag in de bodem, vindt u bij de Nederlandse Vereniging voor Ondergrondse Energieopslagsystemen: www.nvoe.nl.

---

© 2010 Milieu Centraal. Voor overname van informatie zie www.milieucentraal.nl (trefwoord: copyright). Milieu Centraal staat voor betrouwbare milieu-informatie. De informatie is tot stand gekomen door veel partners te raadplegen. Een externe toetsingscommissie beoordeelt de informatie van Milieu Centraal op juistheid en volledigheid. Heeft u nog vragen, bel de Milieu Centraal Informatielijn 0900-900 1719 (15 eurocent per minuut).