Vuurwerk

Vuurwerk is voor veel mensen een leuke nieuwjaarstraditie. Helaas ontstaat er veel vervuiling bij het afsteken ervan. Hieronder volgen tips en adviezen over over hoe u bij het gebruik van vuurwerk rekening kunt houden met het milieu.

Tijdens de jaarwisseling schiet Nederland zo'n veertien miljoen kilo consumentenvuurwerk de lucht in. Volgens schattingen komt daar zo’n dertig procent illegaal vuurwerk bij. In de eerste uren van het nieuwe jaar leidt al dit vuurwerk tot veel fijn stof in de lucht. Dat is een risico voor de gezondheid.

Tips vuurwerk

• Kies voor knalvuurwerk, dat geeft minder schadelijke emissies dan siervuurwerk.
• Vermijd illegaal vuurwerk. Hier kunnen zeer schadelijke stoffen in voorkomen. Bovendien is het gevaarlijker. Een groot deel van de ongelukken wordt veroorzaakt door illegaal vuurwerk.
• Ruim het afval na het afsteken van vuurwerk zo snel mogelijk op, zodat schadelijk stoffen niet uitspoelen. De resten kunnen bij het restafval in de grijze bak.
• Koop minder vuurwerk. Koop bijvoorbeeld samen met de buren of organiseer een gezamenlijke actie met de hele straat. Vindt u vuurwerk vooral gewoon mooi om te zien, steek dan niet zelf af, maar ga kijken.
   

Vuurwerk en het milieu

Consumentenvuurwerk is onder te verdelen in knalvuurwerk en siervuurwerk. Knalvuurwerk bestaat vooral uit buskruit. Siervuurwerk bestaat naast buskruit uit chemische stoffen die kleur- en geluidseffecten geven. Siervuurwerk zorgt dan ook voor meer schadelijke emissies dan knalvuurwerk.

Illegaal vuurwerk is vaak heftiger dan legaal vuurwerk. Bovendien kunnen er zeer schadelijke stoffen in voorkomen. Hierdoor is het gevaarlijker en schadelijker voor het milieu. Naar schatting is dertig procent van het afgeschoten vuurwerk illegaal.

Luchtvervuiling

Vuurwerk veroorzaakt luchtvervuiling, vooral fijn stof dat vaak zware metalen bevat en diep de longen indringt. Kort na twaalf uur zit de lucht op veel plaatsen vol met fijn stof en worden er uitzonderlijk hoge concentraties gemeten. Door het afsteken van vuurwerk ligt het daggemiddelde vaak wel zeven tot acht keer zo hoog als normaal. Vooral de eerste twee uur van het nieuwe jaar pieken de concentraties enorm, soms wel veertig keer zo hoog als normaal. De luchtvervuiling door vuurwerk is van tijdelijke aard. Over het hele jaar genomen veroorzaakt vuurwerk 0,4 procent van de totale uitstoot aan fijn stof.

Broeikasgas

Bij het afsteken van vuurwerk komen er ookbroeikasgassen vrij, waaronder de sterke broeikasgassen methaan en distikstofoxide. Het gaat bij vuurwerk om een verwaarloosbare hoeveelheid. Het afsteken van vuurwerk is jaarlijks goed voor 6.930 ton CO2 (alle broeikassengassen omgerekend naar CO2). Dat is 0,0033 procent van de totale jaarlijkse broeikasgasemissie van Nederland.

Bodem en watervervuiling

Bij het afsteken van siervuurwerk komen ook schadelijke metalen vrij, zoals koper, barium, strontium en antimoon. De uitstoot van barium, strontium en antimoon zorgt niet voor overschrijding van de maximaal toegestane concentraties voor het oppervlaktewater, de bodem en de lucht.

De kopervervuiling is wél een probleem. De concentratie van koperdeeltjes in oppervlaktewater ligt in Nederland boven de norm. Vuurwerk is niet de hoofdoorzaak, maar draagt er wel aan bij: ongeveer achttien procent van al het koper in het oppervlaktewater is afkomstig van vuurwerk.

Vast afval

Na het afsteken van het vuurwerk blijft een deel van het omhulsel op de grond liggen, de rest komt even later naar beneden. Jaarlijks geeft vuurwerk ongeveer zes miljoen kilogram afval, hoofdzakelijk is dat karton en papier.
Als het afval snel wordt opgeruimd kunnen onverbrande resten metaalverbindingen niet uitspoelen naar de bodem en het water. Om het afval van vuurwerk op te ruimen zijn elk jaar meer dan 800 vuilnisauto’s nodig. Vuurwerkresten kunnen bij het huishoudelijk afval.

 

Veiligheid

Verkeer

Tijdens de jaarwisseling kunnen de van vuurwerk afkomstige kruitdampen voor extra mistvorming zorgen. Dat geeft hinder voor verkeer en kan zorgen voor onveilige situaties op de weg.

Vewondingen

Elk jaar vallen er op oudejaarsavond gewonden door afsteken van vuurwerk. Meer dan de helft van alle vuurwerkslachtoffers is jonger dan 20 jaar. In ongeveer de helft van de gevallen raken mensen gewond die het vuurwerk niet zelf hebben afgestoken. Er vallen niet alleen vuurwerkslachtoffers bij het afsteken van vuurwerk, maar ook bij de productie ervan in China

Gehoorschade

Knalvuurwerk kan 140 tot 165 dB aan genereren. Door het afsteken van vuurwerk lopen dan ook heel wat mensen blijvende gehoorschade op, naar schatting 5 tot 10 mensen per 100.000 inwoners. Vaak gaat het dan om vuurwerk dat naar mensen wordt toegegooid.

Overlast

Vuurwerk zorgt elk jaar voor overlast en stress bij mens en dier. Illegaal vuurwerk en vuurwerk dat vóór het wettelijk bepaalde tijdstip wordt afgestoken, wordt door mensen vaak hinderlijker gevonden dan het legale vuurwerk en het vuurwerk rondom middernacht.
 

Tips afsteken vuurwerk

• Klein vuurwerk mag tijdens de jaarwisseling alleen worden afgestoken tussen 31 december 10:00 uur en Nieuwjaarsnacht 2:00 uur.
• Steek vuurwerk bij voorkeur aan met een aansteeklont.
• Ruim achterblijvende rommel snel op. Zo voorkom je dat schadelijke stoffen in het oppervlaktewater komen en dat de weigeraars later opnieuw worden afgestoken.
• Weigeraars kun je onschadelijk maken door ze in water onder te dompelen.

Beleid

Vuurwerkbesluit

Wetgeving moet de gevaren van vervoer, opslag en afsteken van vuurwerk zoveel mogelijk vermijden. Bij het verlenen van vergunningen en handhaving spelen verschillende ministeries, de provincies en de gemeenten een rol. VROM is verantwoordelijk voor het beleid voor de opslag en bewerking van vuurwerk. Ook is VROM verantwoordelijk voor de eisen voor consumentenvuurwerk.

De VROM-Inspectie ondersteunt de gemeenten bij het toezicht op vuurwerkbedrijven. De vuurwerkramp in Enschede in 2001 heeft onder meer geleid tot de opstelling van het Vuurwerkbesluit, dat in maart 2002 in werking is getreden en dat strengere eisen stelt aan de opslag van vuurwerk. 

Verkoop

De verkoop van consumentenvuurwerk is alleen toegestaan tijdens de laatste drie dagen van het jaar. Een levering van vuurwerk aan particulieren mag niet groter zijn dan tien kilogram. Het is trouwens ook niet toegestaan om met meer dan tien kilogram vuurwerk over straat te gaan.

Internationale afspraken

Vanaf 2010 moeten alle consumentenvuurwerkartikelen in Europa een CE-logo dragen. De vuurwerkproductie moet aan milieu- en veiligheidseisen voldoen, wil het vuurwerk een CE-markering krijgen. Deze vereiste keuring zal het vuurwerk veiliger maken. Bovendien zal standaardisatie van de vuurwerkregelgeving binnen Europa op de langere termijn ertoe leiden dat in bijvoorbeeld België of Duitsland geen vuurwerk meer kan worden aangeschaft dat in ons land illegaal is.

Wettelijke eisen aan vuurwerk

Consumentenvuurwerk moet volgens de wet aan de volgende eisen voldoen:

• Een Nederlandstalige gebruiksinformatie hebben.
• Minder dan 116 decibel geluid op twee meter afstand produceren;
• Een lont hebben (“strijkers” zijn dus verboden) met een brandtijd tussen de drie en acht seconden;
• De brandende delen van het vuurwerk moeten binnen een straal van twee meter bij de ontsteking blijven;
• Knalvuurwerk mag geen perchloraat en cadmium bevatten;

Vuurwerk dat niet aan deze eisen voldoet, is illegaal vuurwerk .

 

Meer info en links

• Het Landelijk Informatiecentrum Gezelschapsdieren geeft informatie over het voorkomen van stress door vuurwerk bij dieren. Kijk voor informatie op www.licg.nl.
• Stichting Consument en Veiligheid geeft consumenten en professionals informatie over risico's en maatregelen om de kans op ongevallen te verkleinen: T 020 511 4567 / www.consument-en-veiligheid.nl .
• Expertise Centrum voor Externe Veiligheid en Vuurwerk is een vraagbaak voor veiligheid en vuurwerk, voor gemeenten en provincies: www.rivm.nl T 030 2742495.
• Kijk voor uitgebreide informatie over het Vuurwerkbesluit www.vrom.nl/vuurwerk, dossier Vuurwerk.

 

---

© 2010 Milieu Centraal. Voor overname van informatie zie www.milieucentraal.nl (trefwoord: copyright). Milieu Centraal staat voor betrouwbare milieu-informatie. De informatie is tot stand gekomen door veel partners te raadplegen. Een externe toetsingscommissie beoordeelt de informatie van Milieu Centraal op juistheid en volledigheid. Heeft u nog vragen, bel de Milieu Centraal Informatielijn 0900-900 1719 (15 eurocent per minuut).