Gloeilamp gaat verdwijnen

Gelukkig hebben we iets te kiezen, als het om lampen gaat. Want de meest voorkomende lamp in huishoudens, de gloeilamp, verdwijnt in fases uit de winkels. Milieu Centraal legt uit waarom en geeft advies over vervanging.

De Europese Unie stelt steeds strengere eisen aan de energiezuinigheid van apparaten, waaronder verlichting. Steeds meer gloeilampen (en sommige halogeenlampen) konden aan die eisen niet voldoen. Sinds september 2012 mogen er geen gloeilampen meer in de handel worden gebracht. Uiteindelijk verdwijnen gloeilampen ook uit de winkel.

De evolutie van licht

Tips uitfasering gloeilampen

U hoeft niet te wachten tot gloeilampen helemaal uit de schappen verdwijnen: als u ze nu al vervangt, bespaart u nu al energie(kosten)!
Gaat u gloeilampen vervangen door energiezuinige lampen, begin dan met de lampen die vaak aan zijn en een hoog vermogen hebben (watt).
Energiezuinige lampen zijn anders dan gloeilampen; kiezen op basis van alleen het aantal watt werkt niet meer. Milieu Centraal legt uit waar u wel op kunt letten. Zie Energiezuinige lamp kiezen.

Daarom verdwijnt de gloeilamp

Energie besparen staat hoog op de agenda van de Europese Unie. De EU stelt via de zogeheten Ecodesign Richtlijn steeds strengere eisen aan de energiezuinigheid van huishoudelijke apparaten die in de winkels te koop zijn. Alle Europese landen moeten zich daaraan houden. Er zijn ook eisen opgesteld voor huishoudelijke verlichting.

Gloeilampen - en sommige halogeenlampen - kunnen niet voldoen aan die eisen. Ze zetten maar een klein deel van de elektrische energie die ze verbruiken om in licht. De rest gaat verloren als warmte. Vanwege die inefficiëntie moeten ze op termijn uit de winkels verdwijnen.

Besparing: 40 miljard kWh

De Europese Commissie heeft berekend dat het verdwijnen van de gloeilamp in 2020 een energiebesparing oplevert van 40 miljard kWh. Dat is vergelijkbaar met het jaarlijks stroomverbruik van alle Nederlandse en Belgische huishoudens samen. De regelgeving voor huishoudelijke verlichting vermijdt zo 15 miljard kilo CO2-uitstoot.

Gloeilamp verdwijnt in fases

In vier fases is de gloeilamp uit de handel gehaald. Dat gebeurde eerst met heldere lampen met het grootste vermogen (75 watt en meer) en de onzuinige matte lampen (waar je niet doorheen kunt kijken), daarna met heldere gloeilampen van 60 watt; sinds september 2012 zijn ook de gloeilampen van 40, 25 en 15 watt uit de handel gegaan. Dit betekent dat op termijn geen enkele gloeilamp meer te koop is.

Datum	Lampen* die uit de handel zijn
01/09/ 2009	Matte gloeilampen Heldere gloeilampen van 100 watt of meer
01/09/ 2010	Heldere gloeilampen van 75 watt
01/09/ 2011	Heldere gloeilampen van 60 watt
01/09/ 2012	Heldere gloeilampen van 40, 25 en 15 watt

*) De officiële waarden (in watt) die uit de EU-verordening volgen, zijn niet gangbaar voor gloeilampen in Nederland. De tabel toont welke gangbare gloeilampen daadwerkelijk verdwijnen door de verordening voor huishoudelijke verlichting.

Uitzonderingen Ecodesign Richtlijn

Enkele uitzonderingen hoeven niet te voldoen aan de eisen van de Ecodesign Richtlijn. Kerstverlichting valt buiten de richtlijn, net als half afgeschermde gloeilampen, zoals de reflectorlamp.

Ook uitgezonderd: lampjes in apparaten, schakelbord en terrarium

De Ecodesign Richtlijn geldt ook niet voor lampen met een speciale functie, zoals warmtelampen, lampjes in apparaten (koelkast, naaimachine) en lampen in een schakelbord of terrarium. U herkent lampen voor zulk speciaal gebruik aan de verpakking: daarop staat vermeld dat de lamp 'niet geschikt is voor algemene verlichting'.
Vervangende lamp kiezen

Gelukkig is er een groeiend assortiment aan alternatieven voor de gloeilamp: spaarlampen, led-lampen en (de veel minder zuinige) halogeenlampen. De eerste generatie spaarlampen en led-lampen viel vaak wat tegen, bijvoorbeeld omdat de lichtkleur anders was dan die van gloeilampen. De kwaliteit en variatie is echter sterk verbeterd.

Uitzoeken is anders

Een geschikte energiezuinige lamp kiezen als alternatief voor uw armaturen is wel anders dan het kopen van een gloeilamp. Bij een gloeilamp was alleen het aantal watt en de fittingmaat van belang; bij energiezuinige lampen moet u op andere eigenschappen letten, waaronder lichtkleur, hoeveelheid licht en dimbaarheid.

Extra informatie op verpakking

Fabrikanten zijn (wegens de eisen van de Ecodesign Richtlijn) verplicht om informatie op de verpakking te zetten. De kleur van het licht moet er bijvoorbeeld op staan (aangeduid met Kelvin), maar ook een waarschuwing als de lamp niet dimbaar is, en (bij spaarlampen) hoe vaak u de lamp minstens aan- en uit kunt schakelen. Daardoor kunt u in de winkel beter vergelijken en kiezen. Op oude verpakkingen kan de informatie nog wel ontbreken.

Duurder? Valt mee!

Energiezuinige lampen zijn duurder in aanschaf dan gloeilampen. Sommige led-lampen zijn zelfs een paar tientjes duurder dan een gloeilamp van een euro. Maar ze kunnen uiteindelijk goedkoper uitpakken. Ze gaan namelijk (veel) langer mee dan gloeilampen, waardoor u er minder vaak een hoeft aan te schaffen èn u bespaart jaarlijks op de elektriciteitskosten.

Als u gloeilampen in huis gaat vervangen door energiezuinige lampen, kunt u het beste beginnen met de lampen die vaak aan zijn en die een hoog vermogen (in watt) hebben. Daarmee bespaart u de meeste elektriciteitskosten.
Meer informatie
- Wilt u weten hoeveel u bespaart als u bepaalde gloeilampen in huis zou vervangen door spaarlampen? Kijk voor Advies op maat op Energiezuinig verlichten.
- Regelmatig worden (nieuwe) lampen getest. Kijk voor resultaten op www.consumentenbond.nl of op www.olino.org.