MilieuCentraal.nl maakt gebruik van cookies. Meer weten? Zie Cookies op deze website.

Sluiten

Warmtepomp combi- en hybridewarmtepomp

Warmtepompen zorgen voor milieuvriendelijke verwarming en warm water. Maar individuele (combi)warmtepompen zijn duur; de hybride warmtepomp is wellicht een optie.

Warmtepompen halen met een warmtewisselaar warmte uit de onuitputtelijke bronnen lucht, bodem of grondwater; en ze hebben een zeer hoog rendement. Daardoor gebruiken warmtepompsystemen weinig tot geen fossiele brandstof en veroorzaken ze weinig milieubelasting. Verwarmen en water verwarmen in huis met een warmtepomp heet daarom duurzaam.

Tips warmtepompen

  • Alleen bij nieuwbouw of als u uw woning kunt verbouwen, is aanleg van een standaard of combiwarmtepompsysteem een optie.
  • Een hybride systeem (hr-107 combiketel op gas met ingebouwde of toegevoegde warmtepomp) is een betaalbaarder alternatief.
  • Ga na of u voor subsidie in aanmerking komt, of overweeg een warmtepompsysteem te huren.
  • Heeft u een elektrische boiler en geen gasaansluiting? Dan is warm tapwater via een individuele warmtepompboiler al rendabel.
  •  Energiebesparing door bron en rendement

    Elektrische warmtepompen voor huishoudens gebruiken wel elektriciteit, maar de totale hoeveelheid energie die een warmtepomp gebruikt, is veel minder dan die van een gasgestookte hr-ketel. Dat blijkt ook uit de CO2-uitstoot: een combiwarmtepomp veroorzaakt jaarlijks (door stroomgebruik) zo'n 1.200 tot 1.600 kilogram CO2-uitstoot, terwijl een gemiddeld huishouden met verwarming en warm water op gas 2.800 kg CO2 uitstoot.

    De oorzaak van dat milieuvoordeel is dat de belangrijkste warmtebron niet de fossiele brandstof gas is, maar warmte uit de omgeving: grondwater, lucht en bodem. (Er waren ook gasgestookte warmtepompen, maar die zijn niet meer leverbaar voor huishoudens.)

    Elektriciteit nodig voor rondpompen warmte

    De stroom is nodig voor de pomp. Een warmtepomp werkt als een omgekeerde koelkast. Een koelkast koelt doordat die warmte verzamelt uit de lucht in de koelkast, en die warmte afgeeft aan de lucht buiten de koelkast. Een warmtepomp verzamelt warmte buiten (uit buitenlucht, de bodem of het grondwater) en geeft die binnen af; de warmte wordt afgegeven aan leidingwater die wordt rondgepompt naar lagetemperatuur-radiatoren, vloer- of wandverwarming.

  •  Voorwaarden warmtepomp aanleggen

    Het aanleggen van een warmtepompsysteem in een bestaande woning is een grote verbouwing. Gewone cv-radiatoren moeten namelijk vervangen worden door een systeem voor LageTemperatuurVerwarming. Om bij lage temperatuur de woning goed te kunnen verwarmen, is warmteverlies uit den boze: goede woningisolatie en een energiezuinig ventilatiesysteem, zoals balansventilatie met warmteterugwinning, zijn noodzakelijk.

    Ook het aanleggen van voorzieningen die ervoor zorgen dat de bodem of het grondwater als bron te gebruiken zijn, is ingrijpend. Als de buitenlucht de bron is, moet er op het dak of in de tuin een warmtewisselaar komen.

    Voldoende ruimte

    Verder moet er voldoende ruimte zijn in huis: het formaat van een warmtepomp komt overeen met een tweedeurs koelkast. Vanwege het geluid dat de warmtepomp maakt, is het slim om deze in een afgesloten ruimte te plaatsen, en maatregelen te nemen tegen geluidsoverlast (zoals flexibele slangaansluitingen).

    Voldoende capaciteit

    Warmtepompen zijn geschikt om over een lange periode heel constant te verwarmen. Het systeem zorgt dag en nacht voor een gelijkmatige warmte in de hele woning. Constant comfort is ook een voorwaarde: warmtepompen verliezen hun rendement als er vaak snel moet worden warmgestookt. In voorkomende gevallen, springt een extra verwarmings- of warmwaterinstallatie bij ten koste van het hoge rendement. Daarom is het belangrijk een warmtepompsysteem te kiezen met ruim voldoende capaciteit.

    Vooral bijverwarming op elektriciteit gaat ten koste van het rendement (en jaagt de energiekosten op). Voor de hybride warmtepomp geldt dit veel minder. Bijverwarming op gas met dit systeem heeft een hoog rendement (van een hr 107 combiketel); dat is minder onzuinig dan elektrische bijverwarming.

  •  Warmtepomp: standaard, combi of hybride?

    Er zijn grofweg vier soorten warmtepompsystemen. En er zijn verschillende bronnen van warmte. Het soort systeem bepaalt welke bron geschikt is. Alleen een installateur gespecialiseerd in warmtepompen kan vaststellen welk systeem voor uw situatie geschikt is.

    Elektrische warmtepompen gaan minstens zo lang mee als een cv-ketel (15 jaar) en vereisen minder onderhoud.

    Verwarming en / of warm water

    De standaard warmtepomp zorgt alleen voor verwarming. Een warmtepompboiler zorgt alleen voor warm water. Een combiwarmtepomp doet beide.

    Ook de hybride warmtepomp geeft warm water en verwarming: dat is een gasgestookte hr-107 combiketel die samenwerkt met een ingebouwde of toegevoegde elektrische warmtepomp. De warmtepomp verzorgt verwarming met buitenlucht of ventilatielucht als bron. De gasketel gaat aan bij piekgebruik (als er veel warm water nodig is en de buitentemperatuur te laag is voor efficiënte verwarming met de warmtepomp).

    Bronnen van warmte: lucht, bodem, water

    De manier waarop warmtepompen warmte verzamelen uit de omgeving, hangt af van de bron. Mogelijke bronnen zijn de buitenlucht, ventilatielucht, de bodem, het grondwater en oppervlaktewater.

    Bij een zogeheten gesloten systeem loopt een leidingsysteem door de bodem of het grondwater en pompt de warmtepomp er een vloeistof doorheen die warmte verzamelt . Warmtepompsystemen die warmte halen uit buitenlucht, doen dat met een speciale collector op het dak.

    Als grondwater de bron is (doorgaans alleen grootschalig, bijvoorbeeld een hele woonwijk), dan pompt de warmtepomp water omhoog, wordt de warmte eruit gehaald en het afgekoelde grondwater in een andere put weer teruggepompt (open bron).

  •  Rendement beter dan gas

    Het rendement van huidige elektrische warmtepompen ligt op 160 tot 200 procent voor verwarming, en 80 tot 140 procent voor warm water. Dat is hoger dan het rendement van een gasgestookte hr-107 ketel (voor beide 107 procent). Hierbij is het elektriciteitsgebruik voor de warmtepomp meegewogen.

    Rendement warmtepomp

    De COP (Coëfficiënt Of Performance) geeft het rendement van de warmtepomp zelf:  de verhouding tussen de hoeveelheid warmte die de warmtepomp afgeeft, en de hoeveelheid energie die de installatie nodig heeft. Bij een COP van 1 geeft de warmtepomp evenveel warmte af als die aan energie opmaakt. Elektrische warmtepompen voor verwarming hebben een COP tussen 4 en 5: het rendement ligt dus tussen 400 en 500 procent. De COP voor warmwater is lager (2 tot 3,5) omdat een hogere temperatuur vereist is (58 graden). Het rendement daarvoor is dus 200 tot 350  procent.

    Rendement inclusief elektriciteitgebruik

    Warmtepompen gebruiken echter elektriciteit (onder meer voor de pomp) en dat heeft maar een rendement van 40 procent. Bij de productie van elektriciteit gaat 60 procent van de energie verloren in restwarmte. Dat verlaagt het totale rendement van warmtepompen. Elektrische warmtepompen voor verwarming met een COP vanaf 2,7 overstijgen echter al het rendement van gasgestookte hr-107 ketels (107 procent). Immers: 2,7 maal 40 procent (rendement elektriciteitsproductie) is 108 procent. Een COP van 4 tot 5, komt uit op 160 tot 200 procent. Een COP van 2 tot 2,5 op 100 tot 140 procent.

    Koelen voor nieuwe woningen

    De meeste warmtepompsystemen in combinatie met LageTemperatuurVerwarming (en bodem, grond- of oppervlaktewater als bron) bieden de optie om behalve te verwarmen, ook te koelen. In de zomer pompt de installatie dan het relatief koude grondwater door de LTV. Dit is een energiezuinige manier van koeling, want praktisch passief: alleen het rondpompen van het water kost een beetje elektriciteit. Sommige warmtepompen kunnen ook actief koelen als een airco, maar dit kost (veel) meer energie.

    Koeling is vooral nodig in nieuwe woningen met goede isolatie en onvoldoende zonwering. Op zomerse dagen kan de warmte door de isolatie niet weg, waardoor de binnentemperatuur makkelijk oploopt tot boven 25 graden Celsius - dat is oncomfortabel kan nadelig zijn voor uw gezondheid. Goede zonwering voorkomt opwarming; koelen kan door ventilatie en actief koelen.

  •  Kosten warmtepomp

    Warmtepompen zijn nog (zelden of) niet rendabel voor individuele huishoudens. De verwachting is dat dat wel verandert: massaproductie maakt warmtepompen goedkoper, en het rendement stijgt nog steeds.

    Gemiddeld zijn de gebruikskosten (onderhoud en energie) van warmtepompen 17 procent lager dan voor een combiketel op gas. Maar de aanschafkosten zijn zeer hoog.

    De aanschafprijs voor een individuele elektrische warmtepomp voor LageTemperatuurVerwarming (LTV) in een eengezinswoning varieert, afhankelijk van de warmtebron:

    • ruim 22.000 euro (als de buitenlucht de bron is),
    • 25.000 euro (bodem als bron),
    • tot 40.000 euro (grondwater als open bron).

    Dit is inclusief de kosten voor de aanpassing van de wandradiatoren voor LTV.

    Een hybride hr-warmtepomp combiketel kost gemiddeld 5.000 tot 7.000 euro (inclusief hr-107 ketel, btw en installatie, exclusief LTV (bij goede isolatie niet noodzakelijk). 

    Financiering en huur

    Bent u huiseigenaar, ga dan na of u in aanmerking komt voor (lokale) subsidies (zie www.energiesubsidiewijzer.nl), of voor een groene hypotheek (zie Financieren verbetering eigen woning).

    Sommige energiebedrijven, verhuurorganisaties en installateurs vehuren warmtepompinstallaties.

  •  Stappenplan warmtepomp aanleggen

    1. Laat u vooraf informeren: raadpleeg een specialist of adviseur in duurzame energie voor advies over de mogelijkheden om een warmtepomp en lagetemperatuurverwarming in uw woning aan te leggen.
    2. Onderzoek of u een vergunning nodig heeft (meestal alleen bij plaatsing  luchtwarmtewisselaar aan buitenzijde van de woning).
    3. Neem contact op met installateurs, en fabrikanten of importeurs van warmtepompen, voor een offerte gebaseerd op uw eisen en wensen.
    4. Laat het complete systeem (bron, warmtepomp, afgifte, regeling en ventilatie) door één partij ontwerpen en uitvoeren. En vraag een duidelijke, Nederlandstalige handleiding met beschrijving van de systeemeigenschappen, waaronder de broneigenschappen.
    5. Laat de warmtepomp aansluiten op een aparte elektriciteitsmeter, en houdt bij of de warmtepomp niet meer stroom verbruikt dan vooraf is berekend. Mocht er vaak elektrische bijverwarming plaatsvinden, dan valt dit snel op en kunt u de installateur de oorzaak laten opsporen en om maatregelen vragen.
    6. Vraag naar garanties en sluit een onderhoudscontract af met de installateur, liefst een heeft deelgenomen aan de zogeheten erkenningsregeling voor warmtepompinstallateurs, SEI.
    7. Laat de installateur bij oplevering controleren of alle systemen goed werken.
  •  Vind een betrouwbare installateur

    Als u een warmtepomp wilt laten installeren kan het moeilijk kiezen zijn tussen de vele installateurs. Hoe vindt u zonder moeite een betrouwbare en vakbekwame installateur bij u in de buurt? Daarvoor bestaat het handige overzicht www.vindinstallateurduurzameenergie.nl. U kunt er eenvoudig zoeken op uw woonplaats en het type installatie. De geregistreerde bedrijven werken ook op het gebied van energieadvies, zonneboilers en zonnepanelen.

  •  Meer informatie

 Naar boven
/media/923522/warmtepomp.jpg

Betrouwbare informatie

Milieu Centraal biedt betrouwbare informatie. Hoe komt de organisatie daaraan? Kijk op Werkwijze Milieu Centraal.

Volg ons


RT @milieucentraal:Communicatieadviseur gezocht. Wie komt ons team versterken? #vacature http://t.co/BZF6ePrPOi
@Linda Nijenhuis - 18 uren geleden

Duurzaam op vakantie, het kan! http://t.co/FVL0pVtRwq
@070-energiek - 19 uren geleden