Gevelisolatie

De meeste woningen in Nederland hebben een centrale verwarming die stookt op gas. Gasverbruik is nadelig voor het milieu, want als de ketel gas verbrandt, komen er broeikasgassen en luchtvervuiling vrij. Bovendien is gas niet oneindig voorradig.

Om de milieubelasting te verminderen, is het zaak om het gasverbruik zo ver mogelijk terug te dringen. Gevelisolatie helpt daarbij: het isoleren van de spouwmuur van een gemiddelde eensgezinswoning (niet op een hoek, 105 m5 gevel) vermindert het gasverbruik met 870 m3 per jaar.

Milieubelasting van isolatiemateriaal

Het maken van isolatiemateriaal kost energie en grondstoffen, en ook dat veroorzaakt milieubelasting. Maar het voordeel van gevelisolatie weegt ruim op tegen dit nadeel: de energiebesparing die ontstaat door gevelisolatie is (afhankelijk van het materiaal) 400 tot 1.000 keer groter dan de energiekosten voor materiaalproductie.

Hernieuwbaar niet per se beter voor milieu

Isolatiematerialen die zijn gemaakt van hernieuwbaar materiaal, zoals schapenwol, zijn niet per se beter voor het milieu dan synthetische isolatiematerialen (zoals EPS) of materialen uit minerale grondstoffen (zoals glas- of steenwol). Dat blijkt uit onderzoek waarbij de hele levenscyclus wordt bekeken: vanaf productie en gebruik tot en met afdanken.

Dat hernieuwbare materialen niet zonder meer milieuvriendelijker zijn, komt door de uiteenlopende eigenschappen van de materialen. Er zijn verschillen in isolatiewaarde, vochtbestendigheid, geluiddemping, brandwerende eigenschappen of geschiktheid om aan te brengen in lastige hoekjes. Welk materiaal het langste mee gaat en het beste effect oplevert (dit bepaalt in grote mate de milieubelasting van het materiaal), hangt erg af van de situatie. Voor een optimaal effect is het vooral belangrijk om het isolatiemateriaal te gebruiken volgens de aanwijzingen van de leverancier.

Ongeacht het materiaal geldt dat mechanisch bevestigde of los ingeblazen isolatiematerialen beter geschikt zijn voor hergebruik, dan gespoten schuim of verlijmde materialen.

Gevelisolatiematerialen die het milieu het minst belasten, zijn te herkennen aan het Dubokeur-logo. Zie Klussen en verbouwen.

Er zijn drie methoden om een gevel te isoleren. Isolatie van de spouwmuur, isolatie aanbrengen aan de buitenzijde, of isolatie plaatsen aan de binnenzijde van de buitenmuur.

Spouwmuurisolatie

Een spouwmuur bestaat uit twee halfsteens muren met 4 tot 6 cm lege ruimte ertussen. Bij na-isolatie vult het isolatiebedrijf deze ruimte met isolatiemateriaal. Het bedrijf boort daarvoor eerst van buitenaf gaten in de gevel op kruispunten van de voegen. Vervolgens wordt er via die gaten isolatiemateriaal in de spouw gespoten. Tot slot worden de gaten dichtgemaakt.

Spouwmuurisolatie is de voordeligste manier van gevelisolatie. Deze methode is alleen mogelijk bij woningen met een spouwmuur. Vooraf moet altijd inspectie plaatsvinden, om te zien of de spouw droog en schoon is. Meer informatie: Spouwmuurisolatie.

Isolatie aan de buitenzijde van de gevel

U kunt de gevel(s) ook isoleren door isolatiemateriaal te (laten) plaatsten tegen de buitenkant. Over het isolatiemateriaal komt dan een afwerking, zoals pleister.

Isolatie aan de buitenzijde levert de meeste energiebesparing op maar is ook de duurste methode van gevelisolatie. Dat komt omdat het een arbeidsintensieve klus is, met hoge materiaalkosten.

Deze gevelisolatie verandert het aanzien van de gevel; dat is meestal niet toegestaan voor rijtjeswoningen, twee-onder-een-kapwoningen en monumenten. Lees meer voor- en nadelen op Buitenzijde gevel isoleren.

Isolatie aan de binnenzijde van de buitenmuur

Een derde manier om te voorkomen dat warmte ontsnapt via de gevel, is het plaatsen van een voorzetwand tegen de binnenkant van de buitenmuren. Tussen de oude en de nieuwe wand komt dan isolatiemateriaal.

Isolatie vanaf de binnenzijde is duurder dan spouwmuurisolatie, maar goedkoper dan isolatie van de buitenzijde. Deze methode is geschikt als het huis geen spouwmuren heeft én het aanzien van de gevel niet mag veranderen. Meer hierover op Voorzetwand: gevelisolatie van binnenuit.

Voorwaarden volgens Bouwbesluit

Bovenstaande methoden van gevelisolatie zijn geldig voor bestaande en nieuwe buitenmuren, van bijvoorbeeld nieuwbouw of aanbouw. Voor isolatie van de gevels (en trouwens ook het dak en de vloer) geldt vanwege het Bouwbesluit een minimale isolatiewaarde (zogeheten Rc-waarde): 3,5 bij nieuwbouw en 1,3 bij verbouw (zie onder voor meer uitleg).

U krijgt alleen een vergunning voor de verbouwing of renovatie als uit de plannen blijkt dat de gevel straks deze isolatiewaarde haalt. Er zijn echter uitzonderingen, dus informeer bij uw gemeente.

Het is bij bewoners vaak onbekend of de woning (volledig) is geïsoleerd. Alleen een isolatiebedrijf kan met zekerheid vaststellen of er gevelisolatie van goede kwaliteit aanwezig is. Het bouwjaar van uw woning geeft wel een indicatie; ook bouwtekeningen en informatie over eventuele eerdere verbouwingen kunnen inzicht geven.

Bouwjaar voor 1920

Huizen die zijn gebouwd voor 1920 zijn tijdens de bouw niet geïsoleerd. In veel van zulke huizen is later gevelisolatie aangebracht (na-isolatie). Bijvoorbeeld een voorzetwand tegen de binnenkant van de buitenmuur. Woningen uit deze periode hebben geen spouw in de buitenmuur.

Bouwjaar 1920 tot en met 1975

Woningen gebouwd tussen 1920 en 1975 hebben meestal een gevel met een spouw die bij de bouw niet is geïsoleerd. Een deel van de woningen is later wel na-geïsoleerd: in veel gevallen is de spouw opgevuld met isolatiemateriaal (spouwmuurisolatie).

Bouwjaar 1976 tot en met 1988

Gevels van woningen gebouwd in de periode 1976 tot 1988 zijn tijdens de bouw al geïsoleerd. Maar de kwaliteit is beperkt. Een deel van de woningen heeft later de gevelisolatie alsnog verbeterd (na-isolatie).

Bouwjaar 1989 en later

In de gevels van huizen uit bouwjaar 1989 of later, zit standaard isolatie; meestal is dat spouwmuurisolatie. Hoe nieuwer de woning, des te beter de gevelisolatie.

Het is meetbaar hoe goed een constructie, zoals een gevel, warmte kan tegenhouden. Officieel heet dat de 'warmteweerstand' of isolatiewaarde van een constructie, afgekort als Rc. Deze Rc hangt af van de isolatiewaarde van de constructie zelf (bouwwijze, materiaal) maar vooral van eventueel aanwezig isolatiemateriaal.

Hoe hoger de Rc-waarde, des te beter de isolatie. Een gevel die zeer goed is geïsoleerd door isolatie vanaf de buitenzijde heeft een Rc van 4 of hoger. Een gevel (met spouwmuur) die niet is geïsoleerd heeft gemiddeld een Rc-waarde van 0,38.

Isolatiewaarde van isolatiemateriaal: Rd

De Rc van een gevel neemt dus toe als de gevel wordt geïsoleerd. Hoeveel de Rc stijgt, hangt af van het isolatiemateriaal: het ene materiaal houdt warmte beter tegen dan het andere. Ook dit is meetbaar: isolatiespecialisten noemen dit de 'warmteweerstand' of isolatiewaarde van het materiaal, afgekort als Rd.

Een Rd-waarde vanaf 1,2 houdt warmte matig tegen. Materiaal dat warmte zeer goed tegenhoudt, heeft een Rd-waarde van 4. Dit verschil in materiaal leidt tot verschil in energiebesparing: isolatiemateriaal met een hoge Rd zorgt voor meer besparing op energie(kosten) dan materiaal met een lage Rd.

Milieu Centraal adviseert isolatiemateriaal met een Rd-waarde van 3,5 of hoger. De Rc is dan 4 of hoger. Vanwege de hogere energiebesparing zorgt een Rd van 3,5 voor meer besparing op de stookkosten en meer milieubesparing. Deze hoge Rd-waarde is echter niet voor alle isolatiemethoden mogelijk.

De kosten voor spouwmuurisolatie verdient u in ongeveer 3 jaar terug via besparing op uw energierekening. Daarna is elke euro besparing winst.

De kosten voor isolatie met een voorzetwand of aan de buitenzijde van de gevel verdienen zichzelf veel minder snel terug. Bent u een handige doe-het-zelver dan kunt u een voorzetwand zelf plaatsen (22 euro / m2 materiaalkosten); die investering verdient zich terug in 4 jaar.

Isolatie aan de binnen- of buitenzijde met een lagere isolatiewaarde is niet aan te bevelen: de kosten zijn gemiddeld weliswaar 6 procent lager, maar ook de jaarlijkse besparing is lager: 6 tot 16 procent.

*) Geldig voor een gemiddelde eengezinswoning (105 m2 gevel) met een hr-combiketel, en bij 65 eurocent / m3 gas (prijspeil 2012/2013). De besparing geldt bij een gemiddelde binnentemperatuur van 16,5 graden (over dag en nacht). Bij een hogere gemiddelde temperatuur, pakt de besparing hoger uit.

Btw-verlaging bij uitbesteden gevelisolatie

Wegens een belastingmaatregel daalt de btw voor gevelisolatie die u uitbesteedt, van 21 naar 6 procent. Kijk voor de voorwaarden op Subsidie woningisolatie.

Het rendement van spouwmuurisolatie is vergelijkbaar met een rente van twaalf procent op een spaarrekening. Dit heeft Milieu Centraal berekend met de Standaard Rekenmethode Rendementen. U hebt de investering in vier jaar terugverdiend. Zo is spouwmuurisolatie een uiterst rendabele investering.

Onzekerheden

Het rendement van de investering in spouwmuurisolatie kan in de loop van de jaren mee- of tegenvallen; het is minder zeker dan geld inleggen op een spaarrekening:

• De gasprijs is van invloed op het berekende rendement.
• De besparing is groter als u warm stookt, kleiner als u weinig stookt.
• Als u verhuist is de mogelijk hogere verkoopwaarde van uw huis door de spouwmuurisolatie van invloed op het rendement.

Zie ook de algemene Disclaimer.

Berekening rendement

U betaalt 2000 euro voor het laten aanbrengen van 105 m2 spouwmuurisolatie (Rd = 1,3) in een gemiddelde eengezinswoning met een hr-combiketel. De looptijd van de investering is 25 jaar en we nemen aan dat uw jaarlijkse besparingen op een spaarrekening worden gezet waarover u jaarlijks 2,5 procent rente ontvangt. Dit levert u over de gehele periode een rendement op uw investering op dat is te vergelijken met twaalf procent rente op een spaarrekening.

Als uw woning goed is geïsoleerd, zijn naden en kieren waarschijnlijk gedicht. Dan is het noodzakelijk om actief de lucht in huis te verversen. Een woning zonder isolatie heeft naast de gebruikelijke klepramen, afvoerkanalen en ventilatieroosters ook veel gaten en kieren waarlangs opgehoopte stoffen kunnen verdwijnen (zoals uitgeademd CO2, verbrandingsgassen, tabaksrook en overtollig vocht). Frisse lucht stroomt zo ook binnen. Na grondige isolatie gebeurt dat niet meer. Houdt daarom altijd een ventilatierooster of raampje open. Meer hierover op Ventilatie: noodzakelijk voor gezondheid.

• Uw cv-ketel bepaalt mede hoeveel u kunt besparen. Benieuwd of het voordelig is om uw huidige ketel in te ruilen voor een nieuwe? Kijk op Nieuwe cv- of combiketel kopen.
• U vindt  verenigde gecertificeerde gevelisolatiebedrijven (10 jaar garantie, onafhankelijke controle op kwaliteit) via www.venin.nl; gecertificeerde bedrijven die geen lid zijn vindt u via de certificerende organisatie IKOB-BKB: www.ikobbkb.nl / 030 6358060.
• Specialisten in buitengevelisolatie met pleisterwerk vindt u via de brancheorganisatie van stukadoorsbedrijven, LSGI: www.lsgi.nl.
• Kijk voor een overzicht van lokale regelingen en subsidiepotjes op www.energiesubsidiewijzer.nl.