Vloer- en bodemisolatie

Het verminderen van energieverbruik is beter voor het milieu. En vloerisolatie is een effectieve manier om dat te bereiken. Het huis verliest daardoor minder warmte; de cv-ketel hoeft minder hard te stoken.

Voor een gemiddelde eengezinswoning betekent dat 325 m3 minder verbruik van gas, (een fossiele brandstof die een keer op raakt). En daarmee minder uitstoot van vervuilende stoffen en broeikasgassen: bij 325 m3 gasbesparing zo'n 580 kilogram minder CO2.

Weinig milieubelasting van materialen: netto winst

De materialen die nodig zijn voor vloerisolatie, veroorzaken zelf milieubelasting. Er zijn immers grondstoffen en fossiele brandstoffen nodig voor de productie, het transport en afdanking. Dat zorgt voor vervuiling en draagt bij aan klimaatverandering. Maar deze milieubelasting van isolatiemateriaal is zeer klein ten opzichte van de milieuwinst die vloerisolatie met een hoge isolatiewaarde oplevert.

Tussen de isolatiematerialen zijn wel verschillen in milieubelasting; de netto verschillen zijn echter klein vergeleken met de grote milieuwinst die ze tijdens gebruik opleveren. Thermoskussens met DUBOkeur belasten het milieu het minst; ze bevatten weinig materiaal en zijn lichtgewicht. Daardoor vergen ze weinig grondstoffen, brandstof voor transport en leveren ze weinig afval op (meer over Dubokeur op Klussen en verbouwen).

Uit oogpunt van het milieu is het dus vooral belangrijk dat u de vloer isoleert. Van groot belang is dat dit gebeurt met isolatiemateriaal dat geschikt is voor uw type vloer, en dat het goed wordt aangelegd.

Hergebruik

Aan het einde van de levensduur zijn de meeste isolatiematerialen herbruikbaar als isolatiemateriaal of grondstof. Zorgvuldige sloop en scheiding van materialen draagt daaraan bij.

Mechanisch bevestigde of los gestort isolatiemateriaal is beter te scheiden en hergebruiken dan gelijmd of gespoten materiaal, zoals gespoten PUR-schuim (dat hecht aan de ondergrond).

Er zijn verschillende methoden om de vloer te isoleren. Het aanbrengen van isolatiemateriaal tegen de onderzijde van de vloer is geschikt voor de meeste huizen én het levert zeer goede isolatie op. Dat kan met onder andere thermoskussens, platen van kurk, hout, vlas, EPS of schuim; glas- of steenwol en gespoten PUR-schuim.

Op de bodem van de kruipruimte komt een dampremmende folie van kunststof (bij voorkeur PE, want PVC bevat vaak schadelijke stoffen). Dit voorkomt dat het isolatiemateriaal vochtig wordt. Voor kruipruimtes waarin af en toe een laag water staat, is er luchtkussenfolie (zogeheten Mioteen KR4) dat kan drijven; ook een laag piepschuimchips (EPS) isolatiemateriaal kan uitkomst bieden.

PUR-schuim en gezondheidsklachten

In een aantal gevallen hebben bewoners melding gemaakt van gezondheidsklachten na het aanbrengen van PUR-schuim voor vloerisolatie. Bij het aanbrengen worden ter plekke twee stoffen gemengd. Als de mengverhouding van deze stoffen niet goed is, kan een verhoogde hoeveelheid gas vrijkomen. Het vermoeden bestaat dat bewoners met klachten hier ziek van werden. Het gas kan alleen in de woning vrijkomen als het PUR-schuim ter plekke gespoten wordt; bij kant en klare PUR producten zoals PUR-schuimisolatieplaten zijn dit soort klachten uitgesloten.

Onderzoeksinstituut TNO voert een onderzoek uit naar effecten van het aanbrengen van PUR-schuim op de gezondheid van bewoners. Resultaten worden uiterlijk in juni 2013 verwacht. In afwachting van de resultaten van dit onderzoek kunt u kiezen voor uitstel van het aanbrengen van isolatie met PUR-schuim of kiezen voor een ander isolatiemateriaal.

Als reactie op de klachten heeft de Europese brancheorganisatie voor PUR-schuim en de branche-organisatie van verwerkers van gespoten PUR-schuim de richtlijnen voor het aanbrengen van PUR-schuim aangescherpt:

• bewoners moeten voortaan tijdens en kort na de werkzaamheden hun huis uit als de woning met PUR-schuim wordt geïsoleerd.
• er komt een verplichte opleiding, certificering en onafhankelijke controle van verwerkers en certificering en controle van installaties voor gespoten PUR-schuim.
• voorlichting aan bewoners is verplicht over veiligheidsmaatregelen vooraf, tijdens en na het aanbrengen van gespoten PUR-schuim.

Voor isolatiebedrijven komt er een nieuw streng Europees certificaat. U kunt hier naar vragen als u een bedrijf zoekt voor het uitvoeren van vloerisolatie met PUR-schuim. Gecertificeerde bedrijven die op de lijst van IKOB-BKB staan, worden onafhankelijk gecontroleerd op de kwaliteit van het uitgevoerde werk volgens de nieuwe richtlijnen. Ook bedrijven die aangesloten zijn bij de branchevereniging VENIN voldoen hieraan. Zie Meer informatie voor contactinformatie van VENIN.

Voorwaarde: kruipruimte

Voorwaarde om de onderzijde van de vloer te kunnen isoleren, is dat u een kruipruimte heeft van ten minste 35 centimeter hoog (bij houten vloerbalken: gemeten vanaf de onderkant van de  balken omlaag). Er moet ook een kruipluik zijn, of gemaakt worden, dat toegang geeft tot de kruipruimte (zie ook Kruipruimte: plaats en toegankelijkheid).

Is de ruimte minder dan 35 centimeter hoog? Dan is het soms mogelijk om van bovenaf te isoleren: door de planken van een houten vloer tijdelijk te verwijderen, of door de bestaande vloer te slopen en een geïsoleerde betonnen systeemvloer aan te leggen. Dat is meestal werk voor een professioneel bedrijf.

Soms is het mogelijk om de kruipruimte uit te graven, of bovenop een bestaande vloer isolatie aan te brengen (vloer ophogen). Meer informatie daarover op Zelf vloer isoleren.

Video: zo werkt isolatie onderzijde vloer

Nog een manier om de onderzijde van het huis te isoleren, is bodemisolatie. Daarbij wordt een bulk isolatiemateriaal in de kruipruimte gespoten. Milieu Centraal adviseert deze isolatiemethode alleen als er geen andere mogelijkheden zijn voor vloerisolatie.

Het Advies op maat vloerisolatie laat zien of dat voor uw woning het geval is; als dat zo is, geeft het Advies op maat ook aanvullende informatie en voorwaarden.

Minder besparing, minder comfort

Bodemisolatie levert minder energiebesparing op dan de andere vormen van vloerisolatie, zelfs bij een hoge isolatiewaarde. Dat komt doordat er nog veel warmte verloren gaat via de wanden en ventilatiegaten van de kruipruimte. Daardoor verbetert het comfort in huis minder (dan bij isolatie tegen de onderzijde van de vloer).

Hoe goed vloerisolatie de warmte in huis houdt, hangt vooral af van de isolatiewaarde van de vloerconstructie (dus van de isolatie + vloer + vloerbedekking); dat heet officieel 'warmteweerstand', gemeten als Rc. Een Rc-waarde tussen 3,5 en 5 geeft optimaal resultaat. Breng dat ter sprake als u het isolatiebedrijf om een offerte vraagt.

Optimale isolatie = optimaal besparen

Om een Rc-waarde van 3,5 te behalen is isolatiemateriaal nodig met een specifieke isolatiewaarde: voor materialen heet dat de Rd-waarde. De Rd moet minstens 3,3 zijn om een Rc van 3,5 te halen.

De tabel geeft voor verschillende materialen een indicatie van de dikte die nodig is om een Rd-waarde van 3,3 te halen; let op de aanwijzingen van de fabrikant voor de precieze benodigde dikte.

Vloerverwarming: hogere isolatiewaarde nodig

Als u vloerverwarming heeft in de vloer van de begane grond, streef dan naar een Rc-waarde van minstens 5. Aangezien de verwarming in de vloer zit, heeft u meer isolatiemateriaal nodig om warmteverlies via de vloer tegen te gaan.

Wettelijk minimum

Een Rc-waarde van 1,3 is het wettelijk minimum voor renovatie en verbouw van bestaande woningen, volgens het Bouwbesluit. Maar als u op dit minimum gaat zitten, doet u uzelf te kort. U bespaart dan weinig op materiaalkosten, en loopt relatief veel comfortverbetering en energiebesparing mis.

In een bestaand huis een Rc-waarde nastreven van meer dan 5 is ook niet optimaal: tegenover behoorlijke meerkosten staat maar heel weinig extra energiebesparing en comfortverbetering.

Een gemiddelde eengezinswoning met hr-combiketel bespaart 325 m3 gas, ofwel 210 euro (prijspeil 2012/2013) op jaarbasis door isolatie van de onderkant van de beganegrondvloer. Milieu Centraal gaat hierbij uit van 57 m2 vloer, Rd-waarde isolatiemateriaal = 3,3 en PE-folie op de bodem.

Hoeveel u uiteindelijk bespaart, hangt af van uw stookgedrag: hoe hoog u de verwarming zet en hoe vaak u stookt in huis. Als u bijna nooit thuis bent en al nauwelijks stookt, bespaart u netto minder dan wanneer u elke dag thuis bent en altijd de verwarming hoog heeft staan. Zie ook Bespaartips verwarming.

Kosten isolatie onderzijde vloer

Bij uitbesteden kost het isoleren van de onderzijde van 57 m2 vloer (Rd = 3,3) ongeveer 1.200 euro; dat is inclusief het verlaagde btw-tarief van 6 procent, volgens de belastingregeling woningisolatie.

Een doe-'t-zelver is alleen materiaalkosten kwijt: ongeveer 700 euro (inclusief 19 procent btw).

Ter vergelijk: bodemisolatie met dezelfde isolatiewaarde bespaart maar 250 m3 gas (160 euro, prijspeil 2012/2013), zorgt voor veel minder comfort en kost zo'n 1.250 euro (inclusief 6 procent btw).

Ventilatie in de kruipruimte is erg belangrijk. Zonder ventilatie kan radongas ophopen in de kruipruimte en kunnen vochtproblemen ontstaan - zowel bij een betonnen als een houten vloer.

Let er dus op (of bespreek met het isolatiebedrijf) dat het isolatiemateriaal de ventilatiegaten niet blokkeert.

Afmetingen ventilatiegaten

Bij een kruipruimte onder een betonnen vloer moeten er minstens twee ventilatie-openingen (roosters) zijn met een totaal oppervlak van minstens 100 mm2 per vierkante meter vloeroppervlak, en in tegenover elkaar liggende buitengevels.

Bij een houten vloer (of een betonnen vloer met een gasleiding zonder mantelbuis) moeten de openingen groter zijn: totaal minstens 400 mm2 per vierkante meter vloeroppervlak.

• U vindt  verenigde gecertificeerde vloerisolatiebedrijven (garantie en onafhankelijke controle op kwaliteit) via www.venin.nl; gecertificeerde bedrijven die geen lid zijn vindt u via de certificerende organisatie IKOB-BKB: www.ikobbkb.nl / 030 6358060.
• Vloerisolatiebedrijven die zijn aangesloten bij Stichting Belangenbehartiging Vloerisolatie Nederland gebruiken alleen isolatiemateriaal met een hoge isolatiewaarde (Rd van tenminste 3.5): www.sbvn.eu.
• Ziet u op tegen (financieel) gedoe rond energie besparen? Meer Met Minder werkt samen met Milieu Centraal en geeft praktisch advies. www.meermetminder.nl.
• Wilt u weten wat u nog meer kunt doen om uw huis energiezuiniger te maken? Ga snel naar www.verbeteruwhuis.nl.