Klimaatverandering

De concentratie van broeikasgassen in de atmosfeer is sinds de industriële revolutie (200 jaar geleden) met 30 procent gestegen, vooral CO2 en CH4 (methaan). Meer broeikasgas zorgt voor een versterkt broeikaseffect: de atmosfeer houdt daardoor meer warmte vast. Oftewel: de gemiddelde temperatuur op aarde stijgt.

In de 20e eeuw is de gemiddelde temperatuur aan het aardoppervlak met 0,6 graden Celsius gestegen door dat versterkte broeikaseffect. Dat lijkt weinig, maar de gevolgen zijn meetbaar. De zeespiegel is 10 tot 20 centimeter gestegen. Op gematigde en hogere breedtegraden valt nu meer regen. En drie recente jaren (1997, 1998 en 2003) waren de warmste sinds 1860 - en waarschijnlijk de warmste in 1.000 jaar.

Deze klimaatveranderingen kunnen schadelijk uitpakken voor het leven op aarde: voor de natuur en de wereldbevolking.

Volgens schattingen zal de gemiddelde temperatuur op aarde de komende honderd jaar stijgen met 1,4 tot 5,8 graden Celsius. Daarvan zijn wereldwijd gevolgen te verwachten.

• Het aantal overstromingen in laaggelegen gebieden zal toenemen, door verdere stijging van de zeespiegel met 9 tot 88 centimeter in deze eeuw, tot enkele meters de komende eeuwen; smeltende gletsjers en andere ijsmassa's veroorzaken die stijging.
• Opschuiven van klimaatzones. Mogelijk ontstaan er meer bosbranden, sterft koraal af, smelten gletsjers, ontdooit permafrost en worden de woestijnen groter.
• Veranderingen in de waterkringloop kunnen zoetwatertekort verergeren in bepaalde wereldregio's, zoals het Midden-Oosten, de Sahel, Australië en Midden-Amerika. In andere gebieden zal het volume zoet water juist toenemen, zoals in delen van China en de Verenigde Staten.
• Door toenemende droogte zal de landbouwproductie afnemen in grote delen van de wereld (Afrika, het Midden Oosten en India). In andere regio's, zoals in Nederland, gaan gewassen mogelijk harder groeien doordat het klimaat natter en warmer wordt, en er meer CO2 in de lucht zit.
• Bedreiging van de volksgezondheid, door tekort aan water of voedsel, of door grotere verspreiding van ziektes zoals malaria.

Als u klimaatverandering wilt helpen tegengaan, dan is energie besparen het effectiefst. Bewust omgaan met elektriciteit, brandstof en gas verlaagt de uitstoot van broeikasgassen uit uw huishouden.

Groene energie kiezen

Helemaal geen energie verbruiken is voor een gewoon huishouden geen optie. Maar u helpt toch klimaatverandering tegen te gaan als u kiest voor duurzame bronnen van energie, zoals zonnepanelen en zonneboilers.

Milieubewuste voeding

Bij een bezoek aan de supermarkt kunnen we het milieu een handje helpen - en niet alleen door plastic tasjes te weigeren. Twintig tot dertig procent van de milieubelasting door consumenten hangt namelijk samen met voedsel(productie). Natuurlijk kunnen we niet ophouden met eten. Maar u kunt wel kiezen voor seizoensgroenten, en u kunt voedselverspilling voorkomen door slim boodschappen te doen. Lees alle vuistregels op milieubewust eten. Of kijk op Milieuaspecten van landbouw.

Klimaatcompensatie

Het is ook mogelijk om de uitstoot van broeikasgassen te compenseren, door de aanplant van nieuwe bossen en door beter beheer van bestaande bossen. Bomen en planten hebben namelijk CO2 nodig om te kunnen leven. Ze gebruiken koolstof (C uit CO2) en geven zuurstof (O2) af aan de lucht. Bosbouwkundigen kunnen nauwkeurig uitrekenen hoeveel koolstof bomen kunnen vastleggen.

U kunt zelf ook CO2-uitstoot compenseren, van bijvoorbeeld een vliegreis. U schaft dan certificaten aan die de aanplant van bos garanderen. Meer weten? Kijk Klimaatcompensatie.

Klimaatverandering werd erkend als het grootste wereldwijde milieuprobleem tijdens een conferentie van de Verenigde Naties over milieu en ontwikkeling, in Rio de Janeiro in 1992. Oorzaak bleek het versterkte broeikaseffect door de uitstoot van broeikasgassen (met name CO2 door verbranding van steenkool, aardolie en aardgas).

Een groot aantal landen, waaronder Nederland, sloot in Rio de Janeiro het Klimaatverdrag. Doel van het Klimaatverdrag was de concentratie van broeikasgassen in de atmosfeer te stabiliseren om de menselijke invloed op het klimaat te voorkomen. Als eerste stap verplichtten de industrielanden zich om de uitstoot van CO2 in 2000 terug te brengen naar het niveau van 1990.

Kyoto

Tijdens de klimaatbijeenkomst in Kyoto in 1997 gingen de industrielanden nog een stapje verder. De landen spraken af om de uitstoot van broeikasgassen in 2010 met ruim vijf procent te verminderen, ten opzichte van het niveau in 1990.

Voordat dit Kyotoprotocol in werking kon treden, moest een minimaal aantal landen akkoord gaan. Aan die eis werd voldaan toen eind 2004 ook Rusland het Kyotoprotocol ratificeerde. Begin 2005 trad het protocol in werking; het loopt af in 2012. Aan een nieuw protocol wordt gewerkt; de landen hopen eind 2009 een (post-Kyoto) akkoord te kunnen sluiten.

Hulp voor ontwikkelingslanden

Ontwikkelingslanden hoeven volgens het Kyotoprotocol hun uitstoot niet te reduceren. Zij krijgen wel hulp (kennis, techniek en geld) om een economische ontwikkeling mogelijk te maken die gepaard gaat met minder uitstoot van broeikasgassen, om zo de gevolgen van klimaatverandering te bestrijden.

Europa: verkoop CO2-credits

De lidstaten van de Europese Unie hebben zich in Kyoto verplicht om tussen 2008 en 2012 de uitstoot (emissie) van broeikasgassen te verminderen met gemiddeld acht procent ten opzichte van de uitstoot van 1990. Sommige landen die de emissieverplichting op zich hebben genomen, kunnen gemakkelijk voldoen aan de uitstootvermindering; zij kunnen het emissie-overschot (CO2-credits) verkopen aan landen die daar moeilijk aan kunnen voldoen. 

Maatregelen en CO2-emissiehandel

Nederland heeft zich verplicht tot een gemiddelde broeikasgasvermindering van zes procent (tussen 2008 en 2012) ten opzichte van 1990. De Nederlandse overheid heeft voor de komende jaren een uitgebreid pakket maatregelen vastgesteld. Afspraken met de industrie bijvoorbeeld om schonere technologie te stimuleren. De energiesector investeert in schone energiebronnen, zoals wind- en zonne-energie. En huishoudens gaan meer betalen voor elektriciteit en aardgas door de Regulerende Energiebelasting (REB). Nieuwbouwwoningen moeten voldoen aan een steeds strengere Energieprestatienorm.

Import laat uitstoot 'dalen'

Sinds kort daalt de Nederlandse CO2-uitstoot. Dat komt omdat we steeds meer elektriciteit importeren: de broeikasgassen die ontstaan bij het opwekken van elektriciteit, komen namelijk op rekening van het producerende land. Het Nederlandse energiegebruik neemt nog steeds toe. Met name de uitstoot van de industriële sector en de vervoerssector is moeilijk terug te dringen.