Eieren

Kippen leveren per kilo lichaamsgewicht minder mest dan een koe of een varken. Maar aangezien er ruim 30 miljoen legkippen in Nederland zijn, is ook in de legkippenhouderij mest en de uitstoot van ammoniak, dat bijdraagt aan de verzuring van bodem en lucht, een aandachtspunt. Het maakt voor het milieu niet uit of een kip in een legkooi zit of  vrij rond kan scharrelen. Wel is het aannemelijk dat de lokale mestbelasting van kippen die buiten lopen hoger is dan van kippen die altijd binnen zijn.

In Nederland geproduceerde biologische eieren hebben een iets hogere uitstoot van broeikasgassen en een hoger landgebruik dan gangbare eieren. Scharrel- en vrije uitloopeieren zitten hier tussen in. Op het punt van biodiversiteit en gewasbeschermingsmiddelengebruik (voor de teelt van het veevoer) scoort de biologische leghennensector beter.

Bij legkippen vormen verenpikken en kannibalisme grote problemen. Om dit te tegen te gaan kapte men vaak de snavels van de leghennen. Deze pijnlijke ingreep is vanaf 2011 niet meer toegestaan.

2012: van legbatterij naar koloniehuisvesting

In 2012 is het houden van kippen in de legbatterij verleden tijd. Hiervoor in de plaats komt een systeem van koloniehuisvesting, waarbij de kippen nog steeds binnen in een kooi zitten maar meer leefruimte hebben en een legnest, zitstokken en strooisel krijgen.

Eieren van leghennen uit koloniehuisvesting zullen naar verwachting niet in de supermarkt te koop zijn, omdat scharreleieren daar inmiddels ingeburgerd zijn. De kolonie-eieren zullen grotendeels naar de verwerkende industrie gaan.

Scharrel, vrije uitloop en biologisch

Scharrel- en vrije-uitloopkippen hebben meer mogelijkheden om natuurlijk gedrag te vertonen. Ze kunnen op stok gaan, hun ei in een nest leggen, scharrelen en een stofbad nemen. Vrije-uitloopkippen kunnen naar buiten, 'gewone' scharrelkippen niet.

De biologische pluimveesector zorgt voor meer dierenwelzijn dan andere houderijen. Biologische kippen hebben de meeste ruimte per kip, kunnen naar buiten en zich natuurlijk gedragen, zoals stofbaden nemen, rondscharrelen en naar granen en wormpjes te zoeken. Uit onderzoek is gebleken dat het daglicht dat de buitenlopende kippen krijgen ze minder angstig maakt en een positieve uitwerking heeft op de stofwisseling. In de biologische pluimveehouderij blijven de snavels intact. 

De termen scharrel, vrije uitloop en biologisch zijn beschermd: alleen op eieren met een bijbehorend keurmerk mag dit staan. Zie Keurmerk eieren.

Verse eieren die voor de verkoop bedoeld zijn hebben een eicode. Deze code begint met een getal dat het houderijsysteem aangeeft. 0 Is biologisch, 1 is vrije uitloop, 2 is scharrel en 3 is kooi. Dan komt het land van herkomst en een code van de kippenboerderij. Kijk voor meer informatie op Keurmerk eieren.

In Nederland zijn ruim 30 miljoen legkippen. In 2011 leefde nog geen 33 procent daarvan in legbatterijen: de helft mocht scharrelen, veertien procent beschikt over een vrije uitloop en drie procent werd biologisch gehouden. In 2012 veranderen deze cijfers aangezien legbatterijen dan verboden zijn.

Al deze kippen leggen ruim tien miljard eieren.  Leghennen in kooien leggen er het meest: 430 eieren per kip per jaar. Hennen in alternatieve houderijen leggen 275 eieren per kip per jaar.

Scharrel gaat voorop

Een minderheid van de gelegde eieren in Nederland in 2011 waren kooi-eieren: ruim veertig procent. Op sommige markten en in winkels die niet tot een keten behoren, zijn nog kooi-eieren te vinden. Maar verreweg de meeste supermarkten verkopen alleen scharreleieren en biologische eieren.

Kooi-eieren worden nog wel gebruikt voor producten zoals mayonaise, koek en cake, en voor de export (90 procent van alle Nederlandse eieren).

• De Stichting Blij met een Ei geeft informatie over de legpluimveehouderij (onder meer huisvesting, gezondheid en ei-weetjes). www.blijmeteenei.nl
• U kunt een biologische kip adopteren en bonnen ontvangen voor biologische eieren; zie www.adopteereenkip.nl.
• Meer over eieren en de productie staat op de website van belangenbehartiger Productschap Vee, Vlees en Eieren: www.ei-info.nl.
• De Dierenbescherming zet zich in voor betere leefomstandigheden voor dieren in de bio-industrie, waaronder kippen. Zie www.dierenbescherming.nl.
• Wakker Dier richt zich volledig op het afschaffen van de bio-industrie. Meer informatie: www.wakkerdier.nl.