MilieuCentraal.nl maakt gebruik van cookies. Meer weten? Zie Cookies op deze website.

Sluiten

Tropische producten

In veel ontwikkelingslanden worden levensmiddelen voor rijkere landen geproduceerd. Op grote plantages werken mensen soms onder slechte omstandigheden en tegen een laag loon.

Producten zoals koffie, thee, cacao, soja en palmolie komen vaak uit ontwikkelingslanden. Naast de algemene milieuproblemen van landbouw, kent landbouw in deze landen ook specifieke problemen. Enkele daarvan zijn het kappen van bos voor landbouwgrond, erosie en verlies van biodiversiteit. Soms wordt ook onverantwoord omgegaan met bestrijdingsmiddelen. Daarnaast komen kinderarbeid en slechte arbeidsomstandigheden regelmatig voor.

Tips tropische producten kiezen

  • Let op keurmerken als u tropische producten aanschaft. Lees meer in de Keurmerkenwijzer.
  • Verder kunt u ook organisaties steunen die zich inzetten voor duurzame voedselproductie.
  • Het vervoer van tropische producten naar Nederland zorgt voor milieubelasting, vooral als ze worden ingevlogen. Producten die per boot zijn getransporteerd hebben de voorkeur. Zie voor meer informatie de Groente- en fruitkalender.
  •  Tropische producten en milieu

    Landbouw belast het milieu door het gebruik van bestrijdingsmiddelen, meststoffen en water. Ook het energieverbruik kan in de landbouw hoog zijn. In derde wereldlanden komen daar vaak nog een aantal problemen bij.

    Bestrijdingsmiddelen

    Met name in ontwikkelingslanden gebeuren veel ongelukken met bestrijdingsmiddelen, soms zelfs met dodelijke afloop. Naar schatting zijn er jaarlijks wereldwijd 1 tot 5 miljoen gevallen van vergiftiging met bestrijdingsmiddelen, waarvan ongeveer 20.000 leiden tot de dood. 99 procent van het aantal dodelijke slachtoffers valt in ontwikkelingslanden. Dit komt door onwetendheid en door gebrek aan bescherming van de arbeiders.

    In sommige landen is gebruik van verouderde, slecht afbreekbare en riskante middelen nog toegestaan, zoals lindaan, endosulfan en paraquat. Hierdoor kan het milieu ter plaatse ernstig vervuild raken.

    Ontbossing en verlies van biodiversiteit

    Vee op een ontboste weide

    In veel ontwikkelingslanden worden bossen gekapt voor uitbreiding van landbouwgebied. Er blijft steeds minder ruimte over voor wilde dieren en planten waardoor het aantal soorten, de diversiteit, snel af neemt. Dit kan grote gevolgen hebben voor de natuurlijke systemen op aarde. Schone lucht, voedsel, watersystemen en klimaatsystemen zijn allemaal afhankelijk van een grote variatie aan planten en dieren, kortweg biodiversiteit genoemd.

    Het kappen van bos leidt ook tot effecten in de omliggende bosgebieden, bijvoorbeeld omdat de leefgebieden van dieren teveel worden verkleind. In de jaren tachtig van de vorige eeuw bleek dat kappen van 6 procent van het regenwoud in het Amazonegebied, de aantasting van 16,5 procent van het woud tot gevolg had.

    Verdroging en erosie

    In droge gebieden, of voor gewassen die veel water nodig hebben zoals rijst en katoen, wordt vaak extra water aangevoerd. Dit heet irrigatie. Grondwaterstanden kunnen hierdoor sterk dalen, waardoor regionale watertekorten ontstaan. Dit gaat ook ten koste van omliggende bossen en moerassen.

    Landbouwgrond is gevoelig voor erosie omdat het een deel van het jaar niet beplant is. Grond spoelt dan weg bij hevige regenval, of waait weg als het droog is. In Afrika wordt het productieverlies door erosie geschat op ruim 6 procent van de oogst. De verwachting is dat dit percentage zal toenemen tot 14,5 procent in 2020. Alleen duurzaam bodemgebruik kan erosie beperken.

  •  Eerlijke handel?

    De prijzen van agrarische producten op de wereldmarkt zijn met de jaren steeds lager geworden. Rijke landen subsidiëren de export van hun eigen landbouwproducten.

    Daarnaast eist de wereldmarkt wel dat producten een hoge kwaliteit hebben én veilig zijn. Dit maakt het voor ontwikkelingslanden moeilijk hun producten af te zetten tegen een eerlijke prijs. Veel boeren in ontwikkelingslanden kunnen niet tegen lage kosten produceren en tegelijk aan de vele handelseisen voldoen. Dit maakt het voor grote groepen van de bevolking moeilijk om de armoede te ontstijgen. Honger en ondervoeding kunnen het gevolg zijn.

  •  U kunt zelf iets doen

    U kunt bij de aankoop van producten uit ontwikkelingslanden een bijdrage leveren aan een beter milieu en verbetere leefomstandigheden door te letten op keurmerken. Keurmerken geven garanties over de manier waarop producten geteeld en verwerkt zijn, of over eerlijke betaling aan de arbeiders en boeren.
  •  Let op keurmerken en labels

    Steeds meer (sub)tropische voedingsmiddelen zijn met keurmerk verkrijgbaar. Keurmerken geven garanties over de manier waarop producten geteeld en verwerkt zijn, of over eerlijke betaling aan de arbeiders en boeren. Een onafhankelijke instantie controleert dat.

    Door te letten op keurmerken als u producten koopt uit ontwikkelingslanden, kunt u een bijdrage leveren aan een beter milieu en verbetere leefomstandigheden. Elk keurmerk heeft eigen eisen opgesteld. Wilt u weten wat een keurmerk (on)betrouwbaar maakt? Kijk eens op de Keurmerkenwijzer van Milieu Centraal.

    Naast keurmerken zijn er ook certificaten die niet herkenbaar zijn voor de consument maar alleen voor de handel gebruikt worden, zoals GlobalGap.

    GlobalGap

    De meeste supermarkten verkopen (verse) producten die voldoen aan GlobalGap-criteria. GAP staat voor Good Agricultural Practice. Dit handelscertificaat is voornamelijk gericht op voedselveiligheid en -kwaliteit, inclusief eisen voor de aanwezigheid van residuen van gewasbeschermingsmiddelen. Ook zijn er milieueisen en voor een aantal producten ook sociale eisen. U kunt producten die voldoen aan GlobalGap-criteria niet herkennen, aangezien dit niet op de verpakking staat vermeld. U kunt wel opzoeken of een fabrikant of bedrijf is aangesloten bij dit keurmerk, op www.globalgap.org.

  •  Meer informatie

    • Fairtrade Labeling Organizations International (FLO) is een wereldwijde keurmerkorganisatie voor eerlijke handel, die bestaat uit de nationale labelorganisaties, zoals het Nederlandse Max Havelaar: www.fairtrade.net.
    • FairFood is een nieuwe jonge maatschappelijke organisatie die strijdt tegen de honger in de wereld: www.fairfood.nl.
    • De World Fair Trade Organization (WFTO) is een wereldwijd netwerk dat de marktontwikkeling en het vertrouwen van Fair Trade wil vergroten, en de belangen behartigt van Fair Trade organisaties. Zie www.wfto.com (engelstalig).
    • Novib, nederlandse ontwikkelingsorganisatie die onderdeel is van Oxfam: www.oxfamnovib.nl.
    • MVO Nederland ondersteunt bedrijven, overheden en maatschappelijke organisaties bij het maatschappelijk ondernemen. Kijk voor initiatieven voor een meer duurzame productie van koffie, palmolie en thee: www.mvonederland.nl.
    • Daarnaast is er ook het Initiatief Duurzame Handel: www.duurzamehandel.com/nl/home.
 Naar boven
/Domeinen/Algemeen/Images/Onderwerp/Derde_wereld_producten.jpg

Betrouwbare informatie

Milieu Centraal biedt betrouwbare informatie. Hoe komt de organisatie daaraan? Kijk op Werkwijze Milieu Centraal.

Volg ons