MilieuCentraal.nl maakt gebruik van cookies. Meer weten? Zie Cookies op deze website.

Sluiten

Composteerbaar kunststof

Steeds vaker worden producten verpakt in een composteerbare kunststof verpakking. Biologische aardappelen zitten in zo’n zak, maar ook de plastic glazen op festivals zijn vaak composteerbaar.

Sommige composteerbare kunststoffen zijn gemaakt van hernieuwbare materialen, zoals zetmeel. Dit heet ook wel bioplastic, plantaardig plastic of ‘groen’ plastic. Dat scheelt minstens 20 procent klimaatbelasting ten opzichte van kunststof gemaakt van aardolie.

Tussen bioplastic en gewoon kunststof zit ook nog het zogeheten synthetische composteerbaar kunststof: dat wordt ook gemaakt van aardolie, en levert geen klimaatvoordeel op. Om de verwarring compleet te maken: er is ook nog niet-composteerbaar plastic gemaakt van hernieuwbare grondstoffen, zoals de Plant Bottle van Coca Cola. Zie hiervoor Verpakkingssymbolen.

Tips composteerbaar kunststof

  • U herkent een composteerbare verpakking aan het kiemplantlogo of het Belgische OK Compost. Verpakkingen met termen als 'plant bottle', 'biologisch afbreekbaar' en 'oxo-degradeerbaar' horen niet in de biobak.
  • Gooi een composteerbare verpakking in de biobak of bij het restafval. Het milieuvoordeel is waarschijnlijk gelijk. Gooi het niet bij de plastic inzameling, het verzwakt de producten die van het gerecyclede plastic (uit een reststroom) gemaakt worden.
  •  Milieuwinst van composteerbare verpakking zit in grondstof

    Composteerbare verpakkingen die zijn gemaakt van hernieuwbare grondstoffen (zoals mais of rietsuiker) leiden tot minder klimaatbelasting dan verpakkingen van gangbare kunststoffen. Het voordeel ontstaat - de naam ten spijt - niet doordat het kunststof composteerbaar is. Het klimaatvoordeel zit in de grondstoffen waarvan composteerbaar kunststof wordt gemaakt: die zijn hernieuwbaar.

    Composteerbaar kunststof bespaart naar schatting 20 procent aan energie en CO2-uitstoot. Dat kan nog oplopen, want de techniek staat nog in de kinderschoenen. Wel is voor de productie van bioplastics landbouwgrond nodig. Goede landbouwgrond wordt wereldwijd steeds schaarser. En moet ook gebruikt worden voor de productie van voedsel, hout, katoen, veevoer en biobrandstoffen. Hoe de overall milieuimpact van bioplastics ten opzichte van gangbaar plastic uitpakt, is nog niet duidelijk.

  •  Grondstoffen en samenstelling

    Composteerbare verpakkingen zijn gemaakt van aardolie (de synthetische composteerbare polyesters) of van plantaardige materialen, namelijk maïs, rietsuiker of aardappelen (de bioplastics).

    De meeste composteerbare verpakkingen zijn een mengsel van bioplastics en synthetische composteerbare polyesters. De bioplastics zijn goedkoper, maar de synthetische composteerbare polyesters worden bijgemengd om het materiaal sterker en waterdicht te maken.

    De verschillende soorten composteerbare verpakkingen zien er hetzelfde uit. Er valt niet aan te zien of, en hoeveel, synthetische polyesters bij bioplastics gemengd zijn. Een zeer klein aandeel (ongeveer 0,3 procent) van de Nederlandse kunststofverpakkingen is gemaakt van composteerbaar materiaal.

    Zetmeelplastic

    De grondstof voor zetmeelplastic wordt gewonnen uit gewassen als maïs, tarwe, rijst en aardappelen. Zetmeelplastic heeft als nadeel dat het oplost in water. Door het gebruik van afbreekbare weekmakers wordt het flexibeler, verlaagt de watergevoeligheid en vermindert de bacteriegroei. Zetmeelplastic is zacht en ondoorzichtig.

    Melkzuurplastic

    Polymelkzuur (PLA) is een bioplastic vervaardigd uit melkzuur. Melkzuur ontstaat als suikers vergisten. Deze suikers worden nog gewonnen uit landbouwgewassen als maïs, maar in de toekomst kunnen ook agrarische nevenstromen worden gebruikt zoals melkwei, resten van maïskolven en stro. PLA als verpakkingsmateriaal is transparant en waterbestendig. Melkzuurplastic is doorzichtig en 'knispert'.

    Synthetische composteerbare polyesters

    Er bestaan ook synthetische polyesters die composteerbaar zijn. Van deze materialen zijn het zogeheten polycaprolacton (PCL) en alifatisch co-polyester voorbeelden. Deze stoffen zijn volledig composteerbaar maar niet vervaardigd uit hernieuwbare grondstoffen. Deze materialen hebben als basis aardolie.

  •  Gebruik van composteerbare verpakkingen

    Composteerbaar kunststof kunt u in Nederland tegenkomen als verpakking van biologische groenten en fruit, als gft-zakken, als tijdschriftwikkels, plantenpotten en bij de natuurvoedingswinkel. Een grote supermarktketen verpakt er ook zijn gangbare groente en fruit in.

    Zetmeelplastic

    Ongeveer de helft van de markt van composteerbaar kunststofgebruik vindt plaats in de schuimindustrie. Het gaat om schuim voor het opvullen van dozen, geschuimde folies, draagtassen en geschuimde trays.

    Enkele andere toepassingen van zetmeelplastic zijn dierenspeeltjes, plantenpotten en folie dat in de landbouw wordt ingezet voor oogstvervroeging en onkruidonderdrukking.

    Melkzuurplastic

    Melkzuurplastic (PLA) is geschikt als verpakkingsmateriaal voor snoep, groente, fruit, koude dranken, vlees en zuivel. Bierglazen van PLA worden gebruikt bij muziekfestivals, popconcerten en sportwedstrijden. Deze bekers zijn niet geschikt voor dranken van boven de 40 graden, omdat het materiaal dan vervormt.

    Synthetische composteerbare verpakkingen

    Synthetische composteerbare polyesters komen voor in de foliemarkt, zoals zakken voor groente en fruit. Ze komen ook voor als kunststof binnenkant van kartonnen schaaltjes voor vlees of vis.

  •  OXO-degradeerbaar plastic

    Op sommige plastic tassen en verpakkingen staat oxo-degradable. Dat klinkt wellicht als composteerbaar kunststof, maar is het niet. Het betekent ook niet dat het plastic van hernieuwbare grondstoffen is gemaakt.

    Oxo-degradeerbaar betekent dat het kunststof bij contact met aarde, water en/of licht uit elkaar valt in minuscule stukjes plastic. Kunststof gemaakt van aardolie wordt oxo-degradeerbaar als er bepaalde hulpstoffen aan worden toegevoegd.

    Het doel van oxo-degradeerbaarheid is om zwerfafval te laten verdwijnen. Er zijn echter veel (milieu)bezwaren. Allereerst is onbekend welke additieven precies gebruikt worden, waarschijnlijk ingewikkelde zware metaalzouten, zoals het zeldzame en giftige kobaltzout of een mangaanzout. Deze metaalzouten knippen het plastic in kleinere stukjes.

    Verder is het onduidelijk hoe lang deze plasticstukjes in het milieu blijven, en of er giftige afbraakproducten ontstaan.

    Niet bij gft-afval en niet bij plastic inzamelen!

    Hoewel de naam de indruk wellicht wel wekt, mag oxo-plastic echt niet in de gft-container. Het composteert niet, het valt alleen uiteen in kleine stukjes. En er ontstaan mogelijk giftige afbraakproducten.

    Het oxo-plastic mag ook niet bij de kunststofinzameling. De afbrekende additieven komen dan namelijk in het hergebruikte kunststof terecht en verzwakken de producten die hiervan worden gemaakt, zoals bouwemmers, steigerplanken of watertanks.

  •  Composteerbare verpakking weggooien

    Recycling?

    Het is voor het milieu het beste om composteerbare kunstsof verpakkingen, net als ander plastic, te recyclen. In de praktijk zijn de sorteerinstallaties echter nog niet zo ver dat ze het composteerbare kunststof uit het gescheiden ingezamelde huishoudelijke plasticafval kunnen halen. Het belandt bij een reststroom, waar het de stevigheid en kwaliteit aantast van producten die van gerecycled plastic gemaakt worden, zoals balken voor straatmeubilair, aanlegsteigers, bermpaaltjes, voeten voor verkeerselementen etcetera. Tot de techniek zo ver is dat het composteerbare plastic als afzonderlijke stroom uit het ingezamelde plastic gehaald kan worden, is het advies om het niet in de Plastic Heroesbakken en –zakken te gooien.

    Eerste keus: in de biobak

    Het is niet te zeggen of de biobak of het restafval de beste milieukeuze is voor het afdanken van composteerbare verpakkingen.  In een professionele composteerinstallatie vergaan de verpakkingen vrijwel volledig binnen twaalf weken; er blijft een beetje compost over, voor de rest valt het uiteen in CO2 en water. Bij vergistingsinstallaties, waar het ingezamelde gft eerst vergist wordt en daarna gecomposteerd, is er een milieuvoordeel omdat het dan groen gas oplevert. Er worden steeds meer vergistingsinstallaties in Nederland gebouwd, en dit milieuvoordeel zal dus steeds groter worden. Ook als de verpakking voedselresten bevat, kan hij het best in de biobak. Daarnaast is het ook logischer voor consumenten om een composteerbare verpakking in de biobak te gooien. Deze drie redenen geven bij Milieu Centraal de doorslag om een lichte voorkeur te geven aan het afdanken van de composteerbare verpakking in de biobak. Maar let op: alleen verpakkingen met het Kiemplantlogo of OK Compost-keurmerk (zie Verpakkingssymbolen) mogen in de biobak. Als op de verpakking een term als 'plant bottle', 'biologisch afbreekbaar' of 'oxo-degradeerbaar' staat, mag deze beslist niet in de gft-bak, het betreft namelijk gewoon plastic en dit verstoort de compostering.

    Ook goed: bij restafval

    Bij het restafval stoppen is óók een milieuvriendelijke manier om composteerbare verpakkingen weg te gooien. De warmte die vrijkomt bij verbranding van restafval in de afvaloven (afvalverbrandingsinstallatie), wordt namelijk gebruikt om elektriciteit mee te maken. Dat bespaart op fossiele brandstoffen en spaart dus het milieu. Bij verbranding van composteerbare verpakkingen ontstaan bovendien geen vervuilende stoffen. Het deel van de elektriciteit die voortkomt uit composteerbare verpakkingen die van hernieuwbaar materiaal zijn gemaakt, is duurzaam.

    Bioplastics: geen oplossing voor zwerfafval

    Composteerbare verpakkingen vergaan alleen onder specifieke omstandigheden, zoals een vrij hoge temperatuur en hoge luchtvochtigheid. In de berm, de tuin of op staat zijn deze omstandigheden er niet; een composteerbare verpakking tussen zwerfvuil doet er daarom lang over om te vergaan. Bioplastics als oplossing voor zwerfafval is daarom geen goed idee; het leidt niet tot minder zwerfafval.

  •  Keurmerken

    Kiemplantlogo

    Verpakkingen die composteerbaar zijn dragen het Kiemplantlogo. Een van de criteria is dat het product binnen twaalf weken voor 95 procent gedesintegreerd en afgebroken moet zijn onder gecontroleerde composteringsomstandigheden, zoals in een commerciële composteerinstallatie. Het logo komt onder meer voor op verpakkingen van biologische producten.

    OK Compost

    Een in Nederland minder voorkomend, maar aan het Kiemplantlogo gelijkwaardig, keurmerk voor composteerbare verpakkingen is het Belgische OK Compost logo. Het wordt uitgegeven door AIB Vinçotte en is onder meer te vinden op het tijdschriftfolie van het tijdschrift Genoeg.

    Klik hier voor meer informatie over verpakkingssymbolen.

  •  Beleid en standpunten

    Rijksoverheid

    De Rijksoverheid meent dat bioplastics milieuvoordelen hebben ten opzichte van reguliere kunststoffen. Het vervangen van klassieke kunststoffen door bioplastics past dan ook binnen het overheidsbeleid om het gebruik van fossiele brandstoffen, en daarmee de uitstoot van CO2, te verminderen. Kijk voor meer informatie op www.rijksoverheid.nl.

    Het kabinet wil de ontwikkeling naar een meer op biologische (groene) grondstoffen gebaseerde economie stimuleren, vooral ten behoeve van een duurzame energiehuishouding. Meer informatie is te vinden op www.groenegrondstoffen.nl.

    Belangenvereniging Composteerbare Producten Nederland

    De BCPN is een belangenvereniging van bedrijven en organisaties die betrokken zijn bij composteerbare producten. De BCPN overlegt met de overheid, brancheorganisaties en instellingen om de introductie van composteerbare producten in de gft-bak te reguleren. De productie van biologisch afbreekbare plastics bespaart grondstoffen en energie. Gebruik ervan draagt bij aan de beperking van het broeikaseffect. Kijk ook eens op www.bcpn.nl.

    Greenpeace

    Greenpeace is van mening dat de ontwikkeling van bioplastics door moet gaan, met als belangrijkste drijfveer en toetsteen een positieve energiebalans om CO2-uitstoot te verminderen. Greenpeace is voorstander van gebruik van agrarische (afval) producten als grondstof voor bioplastics, maar dit moet in de praktijk niet leiden tot grootschalige milieubelastende landbouw en een uitbreiding van het areaal van deze landbouw in tot nu toe onaangetaste ecosystemen. Op www.greenpeace.nl vindt u meer hierover.

  •  Meer informatie

    • ‘Groene Grondstoffen’ is een door de overheid gefinancierde website van de Wageningen Universiteit. Op deze site is achtergrondinformatie te vinden over groene grondstoffen: gewassen en reststromen uit de landbouw en voedingsmiddelenindustrie die worden ingezet voor de productie van materialen (waaronder verpakkingen), chemicaliën, transportbrandstoffen en energie. Zie www.groenegrondstoffen.nl.

    • NRK BioBased is een samenwerkingsverband tussen de Federatie NRK (Nederlandse Rubber- en Kunststofindustrie) en de BCPN (Belangenvereniging Composteerbare Producten Nederland) en behartigt de belangen van de sector op het gebied van kunststof materialen op basis van hernieuwbare grondstoffen (ook wel biobased polymeren genoemd). Zie http://nrkbiobased.nrk.nl.

 Naar boven
/Domeinen/Algemeen/Images/Onderwerp/bioplastic_man2.jpg

Download gratis app Recyclemanager

De gratis app Recyclemanager (voorheen Afvalscheidingswijzer) maakt afval scheiden makkelijk.De app is beschikbaar voor Android (play.google.com) en iPhone (itunes.apple.com).

Half Banner Apple

Half Banner Android

Volg ons


RT @ElkeDagEenHap:Leuk filmpje en zo waar! Voedselverspilling - Eten is om op te eten! - http://t.co/tzeWJ4Y2QC @milieucentraal #voedselverspilling
@Franc Talsma - 5 uren geleden

RT @VDWVM: Weleens afgevraagd hoeveel CO2 je huishouden uitstoot? Bereken het hier: http://t.co/NU4rEhilmJ #duurzaam #VDWVM
@Biological Solutions - 5 uren geleden