Keurmerken landbouw

Er zijn diverse buitenlandse keurmerken voor biologische landbouw. De bekendste zijn Agriculture Biologique (Frans), Bio-garantielabel (Belgisch), Soil Association (Engels), USDA Organic (Amerikaans), Biosiegel (Duits), KRAV (Zweeds), Ø-mark (Deens) en Consejo de Agricultura Ecologica (Spaans).

Deze keurmerken komen in Nederland incidenteel (en dan samen met het EU-logo voor biologische landbouw) voor op biologische producten in natuurvoedingswinkels.

De eisen voor deze keurmerken zijn gelijk aan de eisen van het Europese biologo en het Nederlandse EKO-keurmerk. Al deze keurmerken hanteren de eisen uit de EU-verordening voor biologische productiemethoden, maar per keurmerk kunnen er aanvullende (strengere) eisen zijn. De Belgische website www.labelinfo.be geeft hier per keurmerk meer informatie over. Bij alle bio-keurmerken is sprake van onafhankelijke en geaccrediteerde (dus zeer betrouwbare) controle.

Meer informatie

• Agriculture Biologique: www.agencebio.org.
• Bio-garantielabel: www.biomijnnatuur.be.
• Soil Association: www.sacert.org of www.soilassociation.org.
• Bio-siegel: www.biosiegel.de.
• KRAV: www.krav.se.
• Ø-mark: http://agrifish.dk.
• Consejo de Agricultura Ecologica: www.caermurcia.com.
• USDA Organic: www.usda.gov.

Het logo Bewuste Keuze staat op producten die minder (verzadigd) vet bevatten, minder zout, minder suiker en/of meer vezel, dan in andere producten van dezelfde productgroep. Bewust slaat dus op een bewuste keuze voor gezondheid. De criteria zijn afgestemd op de Richtlijnen Voedselkeuze van het Voedingscentrum.

Uit publieksonderzoek van Milieu Centraal kwam naar voren dat de helft van de ondervraagden meende dat het logo garanties geeft voor een verminderde milieubelasting van het product. Dat is niet terecht: het heeft geen eisen op gebied van milieu.

Behalve het blauwe Bewuste Keuze-logo is er ook een groene variant, Gezondere Keuze. Dat kan staan op basisvoedingsmiddelen, zoals brood, melk, groente en fruit.

Betrouwbare controle

Het keurmerk is eigendom van de Stichting Ik Kies Bewust. De toekenning en controle of producten aan de eisen voldoen is betrouwbaar, want het gebeurt door een onafhankelijke organisatie. Meer informatie staat op www.ikkiesbewust.nl.

Biotrend en Bio+ zijn geen keurmerken, maar merknamen voor biologische landbouwproducten.

Biotrend kunt u tegenkomen in de Lidl-supermarkt, Bio+ bij onder andere supermarktketens Plus, Jumbo en Coop.

Bio+ en Biotrend hebben geen onafhankelijke controle omdat het geen keurmerken zijn. Beide merknamen gaan wel altijd vergezeld van een officieel keurmerk voor biologische landbouw, zoals EKO of het Europese keurmerk voor biologische landbouw. En die kennen wel betrouwbare onafhankelijke controle.

Kijk voor meer info op www.lidl.nl en www.bio-plus.nl.

CO2-neutral production process is een fabrikantenlogo van Provamel, een fabrikant van voedingsmiddelen op basis van soja. Provamel wil hiermee aangeven dat een product klimaatneutraal is.

Gedegen

(Consumenten)informatie over dit logo en de eisen zijn erg schaars. Milieu Centraal heeft uiteindelijk uitgevonden dat de CO2-uitstoot op betrouwbare wijze is onderzocht (volgens richtlijn ISO 14040) en dat de klimaatcompensatie plaatsvindt via een gedegen aanbieder.

Onderdeel van deze klimaatcompensatie is dat de fabrikant eerst het energiegebruik omlaag brengt, voor het resterende energiegebruik duurzame energie inzet, en tot slot voor het onvermijdbare energieverbruik CO2-compensatie laat uitvoeren. Hoe dat in zijn werk gaat staat op Klimaatcompensatie.

Geen onafhankelijke controle

Er vindt geen onafhankelijke controle plaats van het logo. Zie voor enige info www.provamel.co.uk/NL_BE/.

Demeter is het keurmerk van de biologisch-dynamische landbouw. De biologisch-dynamische landbouw komt voort uit de antroposofie, een levensbeschouwing die uitgaat van samenhang tussen mens, plant, dier, bodem en kosmos.

Producten met het keurmerk Demeter hebben in Nederland altijd ook het EKO-keur. Zij voldoen dus aan de eisen van de biologische landbouw. Maar Demeter heeft aanvullende voorwaarden. Boeren kunnen gebruik maken van zogenaamde gewaspreparaten. En er gelden extra eisen voor dierenwelzijn: koeien mogen niet onthoornd worden, en tussen de legkippen lopen ook hanen rond.

Demeterproducenten gebruiken voor het zaaien en oogsten een kosmische zaaikalender.

Vlees, groente en wollen kleding

Demeterproducten zijn verkrijgbaar in natuurvoedingswinkels en vaak bij de boerderij zelf, bijvoorbeeld in groentenpakketten. Vlees met Demeterkeurmerk is beperkt verkrijgbaar bij biologische slagerijen en natuurvoedingswinkels, en daarnaast via bezorgservice aan huis. Er is ook wollen kleding met het Demeterkeurmerk. U kunt Demeter ook tegenkomen als Keurmerk op eieren.

Eigenaar en beheerder van Demeter is de Vereniging voor Biologisch-dynamische Landbouw. Er is sprake van een zeer betrouwbare controle want deze is onafhankelijke en geaccrediteerd. Over Demeter en de gestelde eisen is heldere info beschikbaar, kijk bijvoorbeeld op www.demeter-bd.nl.

EKO-keur is het Nederlandse keurmerk voor biologische producten dat kan voorkomen op voedingsmiddelen naast het Europese logo voor biologische landbouw.

Biologische boeren gebruiken geen chemische bestrijdingsmiddelen en kunstmest. Verder zitten er in biologische producten geen kunstmatige geur-, kleur- of smaakstoffen en geen genetisch gemodificeerde ingrediënten.

Extra eisen

Het EKO-keurmerk stelt daarnaast extra eisen aan dierenwelzijn en milieu, zoals ruimere huisvesting, en voer zonder toegevoegde diergeneesmiddelen.

Het EKO-keur is betrouwbaar want het kent een geaccrediteerde controle. De keurmerkbeheerder (Stichting EKO-keurmerk) geeft duidelijke informatie over EKO, zie www.eko-keurmerk.nl.

Biologische producten zijn verkrijgbaar in supermarkten, natuurvoedingswinkels, reformzaken en op boerenmarkten. Op elk product met het EKO-keurmerk staat vlakbij het logo een cijfer vermeld; dat is een code die aangeeft van welk bedrijf het product afkomstig is.

Biologisch en erlijke handel (Fair Trade)

Ook tropische producten zoals koffie, banaan, mango, avocado, cacao (chocolade), thee en honing kunnen biologisch zijn. Soms staat er dan naast het Max Havelaar keurmerk een EKO logo op de verpakking, maar er zijn ook keurmerken die beide combineren en een eigen logo voeren. Producten met zo'n keurmerk komen uit de biologische landbouw én zijn ingekocht volgens de eisen van eerlijke handel (fair trade); zie keurmerken tropische producten.

Het EKO-keurmerk staat overigens op meer producten, zie keurmerk op eieren en keurmerken vlees, zuivel en vis.

Het Europees logo voor biologisch geteelde producten garandeert dat minimaal 95 procent van de bestanddelen biologisch zijn. Elk verpakt product dat is gemaakt in een EU-lidstaat en zich 'biologisch' wil noemen, is verplicht dit keurmerk aan te vragen. Uitgezonderd zijn verse groenten en fruit, vlees en vis, cosmetica, textiel en importproducten. De garantie dat het in deze gevallen om een biologisch product gaat, wordt gegeven door een nationaal keurmerk, zoals het EKO-keurmerk voor Nederland, of door de term 'biologisch', 'organic' of 'ökologisch'.  Deze is namelijk wettelijk beschermd.

Biologische boeren gebruiken geen chemische bestrijdingsmiddelen en kunstmest. Er zitten in biologische producten verder geen kunstmatige geur-, kleur- of smaakstoffen en geen genetisch gemodificeerde ingrediënten.

Het logo geeft de garantie dat het om biologische producten gaat, en vermeldt uit welk land en welk bedrijf het product afkomstig is. Het blijft daarnaast toegestaan om nationale of private keurmerken voor biologische landbouw op een verpakking te zetten, zoals het Nederlandse EKO-keurmerk. Importproducten mogen het logo dragen, maar dit is niet verplicht. Vaak zullen op importproducten buitelandse bio-logo's voorkomen, zie hier voor de meest voorkomende buitenlandse logo's op in Nederland verkochte biologische producten.

Betrouwbare controle

Het EU-logo voor biologische landbouw is eigendom van de Europese Unie, maar elk land heeft een organisatie aangewezen die het keurmerk beheert en toekent aan producten (in Nederland is dat Skal). Er vindt geaccrediteerde controle plaats, dus de controle is zeer betrouwbaar. Er is ook informatie over verkrijgbaar: www.skal.nl.

Te koop

Biologische producten met het EU-logo voor biologische landbouw zijn verkrijgbaar in supermarkten, natuurvoedingswinkels, reformzaken en op boerenmarkten.

Het Fair Produce-keurmerk kan staan op champignons en garandeert dat de Nederlandse wetten en regels zijn gevolgd voor werknemers in de champignonproductie. Het keurmerk is in het leven geroepen na de vele negatieve berichten over sociale misstanden in de champignonteelt. Eigenaar is Stichting Fair Produce, waarin de champignonsector en de vakbonden zijn vertegenwoordigd. Sommige supermarkten zijn aangesloten bij Fair Produce; het logo staat echter niet altijd op de verpakking.

Eisen en controle

De eisen waaraan Fair Produce-producten moeten voldoen zijn onder meer dat een salaris moet worden betaald conform Nederlandse wetgeving, dat er goede arbeidsomstandigheden en huisvesting (met bepaalde maximumkosten) zijn, en dat alleen met erkende uitzendbureaus gewerkt wordt. Het is de bedoeling dat het Fair Produce keurmerk, naast champignons, op meer arbeidsintensieve landbouwvoedingsmiddelen gaat verschijnen zoals asperges en aardbeien.

Het keurmerk is betrouwbaar. Het toekennen van het keurmerk vindt plaats door een onafhankelijke organisatie, die daar echter (nog) niet geaccrediteerd voor is.  Zie voor meer info: www.fairproduce.nl.

Bedrijven die een bijdrage leveren aan het verminderen van de uitstoot van broeikasgassen, krijgen van de HIER Klimaatcampagne het logo HIER Klimaatbewust toegekend.

In de lijst bedrijven die een HIER logo mogen voeren (zie www.hier.nu), zijn twee voedingsmiddelenfabrikanten (febr 2012) die hun producten klimaatneutraal produceren.

Om een HIER Klimaatbewust logo te verdienen voor producten, moet het gaan om:

• producten die direct bijdragen aan energiebesparing, zoals energiezuinige lampen, HR-ketels, milieuvriendelijke isolatiematerialen, apparten met het hoogste energielabel, of computers met Energy Star.
• duurzame energieproducten, zoals zonnepanelen en zonneboilers.
• zeer zuinige auto's die in de top10 van de ANWB staan.
• groene energieproducten die aantoonbaar voor minstens 80 procent in Nederland zijn geproduceerd zijn.
• klimaatneutrale producten; hiervoor hanteert HIER aparte criteria. 

Matig betrouwbare controle

Controle van HIER Klimaatbewust is matig, want er is wel controle maar niet door een onafhankelijke organisatie: HIER doet dat zelf.

Milieukeur kunt u tegenkomen op diverse producten, waaronder aardappelen, groenten en fruit en andere landbouwproducten.

Ook eisen aan verpakking

Milieukeur geeft de garantie dat een product minder belastend is voor het milieu, in vergelijking met soortgelijke producten. Hierbij wordt de hele levenscyclus bekeken, van grondstof tot eindproduct. Milieukeur stelt bijvoorbeeld als enige van de voedingskeurmerken ook eisen aan de verpakking.

Betrouwbare controle

Stichting Milieukeur is eigenaar van Milieukeur. Er is een zeer betrouwbare want geaccrediteerde onafhankelijke controle; en Milieukeur geeft heldere informatie. Zie voor meer info ook Milieukeurmerken.

Nature & More is geen keurmerk maar een fabrikantenlogo van groothandel Eosta. Het staat op exotisch fruit met biologisch keurmerk, Nederlandse kasgroenten (trostomaten, paprika's), hardfruit van Zuidelijk halfrond, citrusvruchten en kiwi's (al dan niet met Fair Trade logo).

Elke teler onder Nature & More heeft zijn eigen duurzaamheidsbloem. Aan de hand van de bloem gelden diverse criteria van sociale en ecologische duurzaamheid, die gaan over dierenwelzijn, energiegebruik, zorg voor lucht, water, grond, en planten, en vrijheid, rechtvaardigheid en solidariteit. Het is echter onduidelijk hoe die criteria concreet worden ingevuld.

Zwakke controle

De controle van Nature & More is zwak. Als producten ook een ander keurmerk dragen, is de controle daarvan al geregeld via de betrokken organisaties (zie ook keurmerk tropische producten), maar voor de eisen die Nature & More zelf stelt, voert Eosta zelf de controle en de toekenning uit.

AH Puur & Eerlijk is een eigen merk van Albert Heijn, en dus geen keurmerk. Op de AH Puur & Eerlijk-producten staat altijd wél een keurmerk van een onafhankelijke organisatie. Het kan dan gaan om één van de volgende keurmerken (met betrouwbare want geaccrediteerde controle) op voedingsmiddelen: biologisch (EKO), Fair trade / Max Havelaar, MSC-vis, scharrelvlees met Beter Leven kenmerk 1 of 2 sterren, Rondeeleieren en Vrije Uitloopeieren. Kijk voor meer informatie op www.ah.nl/puureneerlijk.

Het keurmerk 'Weet wat je eet' is voor milieuvriendelijke groente en fruit. Het keurmerk stelt extra teelteisen met betrekking tot het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen.

Minder energie en licht

Telers richten zich op de teelt van producten waarvan residuen op maximaal tachtig procent van de wettelijke normen liggen, met een maximum van drie middelen. Verder mogen telers geen middelen gebruiken die op een zwarte lijst van Milieudefensie staan; andere, niet-bindende, doelstellingen gaan over vermindering van energieverbruik en lichtuitstoot.

'Weet wat je eet' is een keurmerk van Stichting Natuur en Milieu, Milieudefensie en telersvereniging FrEsteem. Het is een heel betrouwbaar keurmerk, aangezien er geaccrediteerde controle plaatsvindt. Meer informatie is te vinden op www.weetwatjeeet.nl.

Er is een supermarktketen die tomaten verkoopt met dit keurmerk.