Verpakkingen

De productie, het transport en het gebruik van verpakkingen kosten grondstoffen en energie. Bij de afvalverwerking kunnen bovendien stoffen vrijkomen die schadelijk zijn voor het milieu. Toch heeft het gebruik van verpakkingen grote voordelen. Verpakkingen voorkomen verspilling en bederf van producten. Ze verbeteren de houdbaarheid van voedingsmiddelen en bieden diverse producten bescherming tijdens transport en opslag. Door verbeterde technieken en aandacht voor afvalpreventie, zijn verpakkingen de afgelopen decennia lichter geworden, waardoor ze minder grondstoffen kosten en minder afval veroorzaken. Hergebruik is ook mogelijk, door gescheiden inzameling en nascheiding in de afvalinstallaties.
 

Verpakkingen zijn over het algemeen gemaakt van papier, kunststof, metaal of glas. In opkomst zijn verpakkingen van composteerbaar materiaal. Het leeuwendeel van de verpakkingen is voor hergebruik geschikt.

De bekendste inzamelpunten zijn die voor glas en oud papier. Deze materialen dienen als grondstof voor nieuw glas of papier. Sinds 2010 wordt kunststof verpakkingsafval ingezameld en hergebruikt als grondstof voor nieuwe verpakkingen of andere producten.

In de meeste gemeenten kunnen inwoners plastic verpakkingsafval in de speciale Plastic Heroes-bak deponeren. Andere gemeenten zorgen voor een ophaaldienst aan huis. Er zijn ook gemeenten die kiezen voor scheiden achteraf, dan wordt kunststof voorafgaand aan de afvalverbranding uit de afvalberg gevist en hergebruikt of dient het samen met het er eveneens uitgehaalde papier als brandstof voor elektriciteitscentrales of cementovens. Blik mag gewoon bij het huisvuil. In de afvalverbrandingsinstallaties wordt het met magneten uit het afval gehaald.

Kijk voor meer specifieke verpakkingsinfo ook eens op Blik, Drankverpakkingen, Glas, Kunststof, of Papier en karton.

Nederland strenger dan Europa

De Europese verpakkingsrichtlijn geeft aan aan welke minimale eisen lidstaten zich moeten houden. Deze eisen gaan in op het voorkomen van verpakkingsafval en het bevorderen van hergebruik, recycling en overige nuttige toepassingen. Nederland heeft de Richtlijn geïmplementeerd in het Verpakkingenbesluit. Nederland gaat met haar landelijke recyclingpercentages verder dan Europa.

Verpakkingen verminderen via producenten

Door allerlei regels van de overheid is de milieubelasting van verpakkingen de laatste jaren afgenomen. Drie Verpakkingsconvenanten (van 1991 tot 2005) hebben de lat voor preventie en hergebruik voor producenten hoog gelegd. Hierdoor zijn producenten minder verpakkingsmateriaal gaan gebruiken, wordt een groter aandeel verpakkingsafval nuttig toegepast en minder verpakkingsafval verbrand in een AVI. Het Convenant Verpakkingen III liep eind 2005 af en is per 1 januari 2006 overgegaan in het Verpakkingenbesluit.

Verpakkingenbelasting voor consument

Sinds 2008 betaalt de consument bij aankoop van een product verpakkingenbelasting vanwege de milieubelasting die de verpakking veroorzaakt. Voorheen betaalde de consument hiervoor via de gemeentelijke afvalstoffenheffing. Maar de verpakkingenbelasting doet meer recht aan het principe ‘de vervuiler betaalt’. De hoogte van de verpakkingsbelasting is afhankelijk van het verpakkingsmateriaal (hoe meer belastend voor het milieu, hoe duurder) en het gewicht van de verpakking.

Onderstaande tabel toont de heffing voor enkele consumentenverpakkingen.
 

De Verpakkingenbelasting levert jaarlijks 365 miljoen euro op. Daarvan gaat 250 miljoen euro naar de schatkist, de resterende 115 miljoen euro gaat in een Afvalfonds. Gemeenten krijgen uit dit potje een vergoeding voor de kosten van gescheiden inzameling van verpakkingen uit huishoudens.

• Sinds 2008 is er de verpakkingenbelasting, die betalen consumenten automatisch bij aankoop van een verpakt product. De site van de Rijksoverheid, www.rijksoverheid.nl geeft meer informatie.
• In het Recycling Netwerk zetten diverse (milieu)organisaties zich in voor het hergebruik van verpakkingen. Kijk voor meer informatie op: www.recyclingnetwerk.nl
• In het samenwerkingsverband Nedvang voeren bedrijven gezamenlijk het Verpakkingenbesluit uit. De site heeft een leuk filmpje over hergebruik van kunststof en de mogelijkheid om per bedrijf op te zoeken welke maatregelen het neemt www.nedvang.nl.