Kunststof

De milieubelasting van kunststofverpakkingen neemt het meest af door overbodige verpakkingen te vermijden. Ook kunt u, indien mogelijk, plastic gescheiden inleveren, net als glas en papier. 'Slimme' omhulsels mogen wel blijven, die voorkomen juist verspilling.

Niet al het kunststof verpakkingsmateriaal dat bij het huishoudafval belandt, gaat naar de afvalverbrandingsoven. Bij sommige installaties wordt kunststof namelijk uit de afvalberg geblazen, samen met papier. Het wordt dan tot korrels geperst en gaat als brandstof naar elektriciteitscentrales en cementovens. In sommige installaties is het zelfs mogelijk het plastic te hergebruiken.

Overigens kan een slimme kunststof verpakking ook milieuvoordelen hebben. Verpakkingen die voedingsmiddelen langer vers houden bijvoorbeeld, of beschermen tijdens transport. Dit vermindert milieubelasting omdat het verspilling en beschadiging tegengaat.

Tips

Vermijd zoveel mogelijk verpakkingen van het chloorhoudende PVC (polyvinylchloride). U herkent het aan een pijltjesdriehoek met het cijfer 3 op de verpakking. PVC zit in steeds minder eenmalige verpakkingen. Het zit soms nog wel in stretchfolie (om groente en fruit) en medicijnverpakkingen.
Lever huishoudelijke kunststofverpakkingen zoveel mogelijk apart (en schoon) in. Vanaf 2010 kan dat in alle gemeenten.
Neem een boodschappentas mee en neem zo weinig mogelijk plastic tasjes aan bij het winkelen, om plastic restafval te vermijden.
Lever schone en hele plastic tassen in bij een Tassenbol in de winkel; dan kunnen andere klanten die gebruiken.
Gebruik kleine kunststof PET-flesjes vaker, bijvoorbeeld voor drankjes onderweg. Maak ze voor hergebruik eventueel schoon met sop en lauw warm water.

Kunststof verpakking en milieu

Verbeterde productiemethoden hebben verpakkingen steeds dunner en lichter gemaakt. De hoeveelheid kunststof verpakkingsmateriaal is daardoor de afgelopen tien jaar 25 procent afgenomen in gewicht. Toch gooien we jaarlijks per persoon nog ongeveer dertig kilogram kunststof verpakkingen weg. Voor heel Nederland opgeteld is dat zo'n vijfhonderd miljoen kilogram.

Uitdaging: hergebruik

De milieubelasting van kunststofverpakkingen zit in de productie, het (beperkte) hergebruik en de verbranding. De grondstof van kunststofverpakkingen is aardolie, en dat is een eindige en daarmee niet duurzame bron. De productie en transport van het materiaal kosten energie, voornamelijk in de vorm van fossiele brandstoffen. Daarbij ontstaat het broeikasgas CO2.

Hergebruik van kunststof verpakkingen is technisch goed mogelijk, maar was voorheen niet haalbaar met huishoudelijk afval. Kunststof is lastig uit het huisvuil te vissen, in tegenstelling tot metalen verpakkingen. Recycling wordt ook bemoeilijkt doordat er vele verschillende soorten kunststoffen zijn. En plastics zijn vaak vervuild met bijvoorbeeld etensresten. Het sorteren en schoonmaken van plastics uit huisafval kost teveel geld. Gescheiden inzamelen, zoals glas en GFT, is dus nodig.

Voordeel van plastic

Het beperkte hergebruik is een behoorlijk nadeel, maar kunststof heeft ook voordelen: verpakkingen van kunststof zijn licht en er is weinig materiaal nodig voor de productie. Kunststof omhulsels beschermen producten bovendien en verhogen de houdbaarheid van levensmiddelen. Daardoor is onnodig verlies door beschadiging of bederf te voorkomen.

Gescheiden inzameling

Vanaf 2010 moeten alle gemeenten kunststof verpakkingsafval scheiden. In een aantal gemeenten kunnen inwoners plastic verpakkingsafval in de speciale Plastic Heroes-bak deponeren. Andere gemeenten zorgen voor een ophaaldienst aan huis. Er zijn ook gemeenten die kiezen voor scheiden achteraf

Maar u kunt plastic tassen en tasjes ook een tweede leven geven: in de Tassenbol. Dit is een verzamelbak voor schone (en hele) plastic tasjes. De Tassenbol staat in supermarkten, scholen en bibliotheken. Andere klanten kunnen de plastic tas dan opnieuw gebruiken.

Niet alles kan ingezameld worden

Veel kunststof verpakkingsmateriaal is geschikt voor recycling, zoals flessen en flacons voor dranken en schoonmaakmiddelen, plastic tasjes, doppen van pindakaaspotten en folies om tijdschriften. Niet alles is echter welkom bij de inzameling: het moet om verpakkingen gaan (dus geen plastic speelgoed), de verpakking moet leeg zijn, uit één soort materiaal bestaan (dus geen doordrukstrips met papieren achterkant, chipszakken en drankenkarton) en geen giftige stoffen bevat hebben. Zie voor een volledig overzicht van wat wel en niet mag Welk afval waar.
Slimme verpakking levert milieuvoordeel

Een kunststofverpakking kan milieuvoordeel opleveren ten opzichte van geen verpakking, als een goed uitgekiend omhulsel verspilling voorkomt. Kunststof verpakkingen verlengen bijvoorbeeld de houdbaarheid van voedingsmiddelen, bieden bescherming tijdens transport, en maken hersluitbare verpakkingen mogelijk. Daarom zit er een velletje plastic om de komkommer, en ventilerende folie rondom voorbewerkte groente.

De producten blijven langer houdbaar, omdat in de verpakking een evenwicht ontstaat tussen kooldioxide en zuurstof. Maar denk ook aan een waterdichte coating aan de binnenkant van wasmiddelenverpakkingen, die het nat worden van het wasmiddel en daarmee aankoeken voorkomt.
Composteerbare kunststof verpakking

Relatief nieuw zijn composteerbare verpakkingen. Die zijn gemaakt uit plantaardig materiaal of uit aardolie. Zo'n composteerbare verpakking heet bioplastic als die gemaakt is van een hernieuwbare stof, zoals zetmeel van maïs. Bioplastic is milieuvriendelijker dan gewoon plastic. Niet vanwege de composteerbaarheid, maar omdat de grondstof van bioplastics minder milieubelastend is. Lees meer op composteerbaar kunststof.
Statiegeldfles: niet hervullen, maar recyclen

De Nederlandse industrie wilde af van de meerdere malen hervulbare grote PET-fles. De overheid stond toe om het hervullen per 1 januari 2006 te stoppen, mits er een alternatief kwam met vergelijkbare milieubelasting.

De industrie verkoopt grote frisdrankflessen nu nog steeds met statiegeld, om de verplichtingen van kunststofinzameling te kunnen halen. De ingezamelde flessen worden echter niet opnieuw gevuld, maar gerecycled tot nieuwe PET-flessen en fleecetruien.

Om bloemen, brood en wegwerpborden

Op producten en verpakkingen van kunststof staat vaak een symbool dat bestaat uit drie pijltjes, met een cijfer erin. Dat cijfer komt overeen met een specifiek soort kunststof. In landen waar kunststof gescheiden wordt ingezameld, verbetert dit symbool de sortering en recycling. Het beeld betekent niet dat de verpakking uit gerecycled materiaal bestaat. Zie voor meer informatie Verpakkingssymbolen.

In de tabel staat aangegeven voor welke soort kunststof stof welk cijfers staat, en waar dat materiaal wordt toegepast.

Cijfer en afkorting	Volledige naam	Toepassing
1 PET	polyetheen- tereftalaat	Frisdrank, mineraalwater; reinigingsmiddelen en vloeibare farmaceutische producten; kokers en blisterverpakkingen (voor kleine enkele of bulkproducten zoals spijkers)
2 HDPE	hoge dichtheid polyetheen	Vruchtensappen, melk, vaten, jerrycans, kratten en bakken; folie voor afvalzakken
3 PVC	polyvinyl- chloride	Blister- en doordrukverpakkingen voor geneesmiddelen; folies voor versproducten
4 LDPE	lage dichtheid polyetheen	Folie, brood- groente en fruit zakken, draagtasjes en tijdschriftwikkels
5 PP	polypropeen	Emmers, kratten, dozen, sluitingen van flessen/flacons, transparante verpakking voor bloemen
6 PS	polystyreen	Wegwerpservies, bakjes en schaaltjes voor vleeswaren en groente; dozen voor bijvoorbeeld ijs
6 EPS (piepschuim),	expanded polystyreen	Bufferverpakking voor huishoudelijke apparaten en elektronica
7 PC	polycarbonaat	Meermalig hervulbare melkflessen en bepaalde (meermalige) verpakkingen voor andere vloeistoffen

Labels en keurmerken

Kiemplant

Composteerbare verpakkingen herkent u aan het Kiemplantlogo. Vraag even na bij uw gemeente of ze ook in de GFT-bak mogen. Meer weten? Kijk op Verpakkingssymbolen.

Der Grüne Punkt

De Groene Punt heeft in Nederland weinig betekenis. Het is geen milieukeurmerk, maar een Duits beeldmerk. Het geeft aan dat de producent van de verpakking heeft meebetaald aan een inzamelingssysteem voor de verpakking. Nederland is geen deelnemer in dit systeem. Kijk voor meer informatie op Verpakkingssymbolen.
Regels

Elke producent of importeur van verpakkingen op de Nederlandse markt is zelf (financieel) verantwoordelijk voor het behalen van de landelijke streefpercentages van gescheiden inzameling, hergebruik en andere nuttige toepassingen. Dat staat in het overheidsbesluit Beheer Verpakkingen en Papier en Karton, uit 2006.

Voor kunststof verpakkingen is in 2007 in een Raamovereenkomst tussen bedrijfsleven, overheid en gemeentes een hergebruikpercentage van 38 procent in 2010 afgesproken. Voor 2012 ligt het percentage op 42 procent materiaalhergebruik. In 2005 werd 23 procent van het kunststofafval gescheiden ingezameld. Dit was nagenoeg allemaal bedrijfsafval.
Standpunten PVC

PVC-industrie

De PVC-industrie (vertegenwoordigd in de Stuurgroep PVC) vindt dat PVC best geschikt is als verpakkingsmateriaal, en is tegen een verbod op PVC verpakkingen.

Milieubeweging

De milieubeweging pleit wel voor een verbod op PVC-verpakkingen. De milieubeweging geeft de eerste voorkeur aan preventie, vervolgens aan materiaalrecycling en wanneer dat niet mogelijk is, aan recycling van grondstoffen.
Meer informatie
- Benieuwd waar de Tassenbollen staan? Kijk www.tassenbol.nl.
- Vereniging Milieubeheer Kunststofverpakkingen maakt zich sterk voor (her)gebruik van kunststof producten en geeft hierover uitgebreide informatie. De VMK is een brancheorganisatie voor de kunststofverpakkingsindustrie: www.vmk.nl.
- Kijk op de website van Nedvang om te zien of uw gemeente kunststof al apart inzamelt: www.plastic-heroes.nl.
- Het Innovatiecentrum Composteerbare Producten legt uit hoe composteerbaarheid is te meten: www.composteerbareproducten.nl.
- Het Recycling Netwerk heeft leden als Greenpeace Nederland, Stichting Natuur en Milieu en Vereniging Milieudefensie. De coalitie zet zich in voor een beter milieu via een goed verpakkingenbeleid dat aandacht heeft voor statiegeld en hervulbare verpakkingen. Zie voor meer informatie www.recyclingnetwerk.nl.