Dakisolatie

Als uw woning een ongeïsoleerd dak heeft, gaat er via het dak veel warmte verloren. De verwarming moet dan harder werken om de woning warm te houden, en dat kost meer gas. Een gemiddeld rijtjeshuis met verwarmde zolder zonder dakisolatie stookt jaarlijks 780 m3 gas extra. Dat heeft negatieve gevolgen voor het milieu, want bij de verbranding van gas ontstaat luchtvervuiling (door stikstofoxiden) en komt het broeikasgas CO2 vrij, dat bijdraagt aan klimaatverandering.

Isolatiemateriaal en milieu

Het isolatiemateriaal zelf is ook milieubelastend, want het kost energie om het te produceren, te vervoeren en te gebruiken. Maar uit vergelijkend onderzoek blijkt dat isolatie 400 tot 1.000 keer meer energie bespaart, dan het kost om de isolatiematerialen te maken.

Wat de beste manier is om het dak van uw woning te isoleren, hangt af van de situatie: is er een plat of schuin dak? En gaat het om een nieuw dak op een aanbouw, of om na-isolatie?

Heeft de nieuwe aanbouw of het nieuwe huis een schuin dak met een hellingshoek van 15 graden of groter? Dan zijn kant-en-klare geïsoleerde dakelementen handig. Op de buitenzijde komt dakbedekkingmateriaal, meestal dakpannen op panlatten. Als uw huis een plat dak heeft, dan kunt u isoleren met drukvaste isolatieplaten. Op de isolatieplaten komt een waterdichte afwerking.

Isolatie aan de buitenzijde

Er zijn drie mogelijkheden om een ongeïsoleerd schuin dak te isoleren. De eerste optie is isolatie aanbrengen aan de buitenzijde.

Deze dakisolatie levert de beste isolatiewaarde, doordat het goed aansluit. Dit is wel een klus voor een professioneel bedrijf. Het beste moment is wanneer het dak gerenoveerd moet worden, dan moeten de dakpannen er toch af. Het is mogelijk om isolatiemateriaal onder de dakpannen te spuiten of blazen, maar dit levert maar matige isolatie op.

Isoleren binnenzijde dak

De tweede optie is het dak te isoleren aan de binnenzijde; daarvoor zijn doe-het-zelf-systemen te koop. Ligt er folie op het houten dakbeschot, laat dan wel een bouwkundige beoordelen of uw dak dampopen is of niet. Als dit niet het geval is,  moet u met vochtregulerende klimaatfolie aan de slag, anders kan er vocht in de constructie komen en gaat het dak rotten.

Zoldervloer of plafond isoleren

Als u de zolder niet verwarmt, is een derde optie mogelijk: het isoleren van de zoldervloer of het plafond van de verdieping onder het schuine dak. Dit kost minder materiaal dan isolatie van het schuine dak.

Buitenkant plat dak isoleren

Om een ongeïsoleerd plat dak te isoleren, zijn er drie mogelijkheden. De beste isolatie ontstaat als u bovenop het platte dak isolatie laat aanbrengen, afgewerkt met waterdicht materiaal.

Een andere optie is het plaatsen van waterdichte isolatieplaten bovenop de dakbedekking. Om te voorkomen dat dit wegwaait, komt er dan een laag grind of tegels. Dit levert minder goede isolatie, en is alleen mogelijk als de bestaande dakbedekking in goede staat is.

Isolatie binnenzijde plat dak: liever niet

Een derde optie is isolatie vanuit de binnenzijde, door isolatiemateriaal te plaatsen tussen de balklaag. Het risico op vocht in de dakconstructie is echter zeer groot, daarom is deze optie af te raden.

Professionele klus

Het isoleren van een plat dak is altijd werk voor een professioneel bedrijf. Een doe-'t-zelver kan dit beter niet zelf doen, omdat het risico op vochtproblemen zeer groot is.

Hoe goed een materiaal isoleert, hangt af van de warmteweerstand (gemeten in Rd); dat is de mate waarin een materiaal warmte tegenhoudt. Hoe hoger de Rd-waarde, des te beter de isolatiewaarde.

Hoge Rc-waarde is goede isolatie

Ook het dak als geheel heeft een warmteweerstand (gemeten in Rc). Rc is de warmteweerstand van het isolatiemateriaal (Rd) gecombineerd met de warmteweerstanden van de overige materialen in een constructie. Als de Rc-waarde 4 is of hoger, dan is de isolatie zeer goed.

Voor nieuwbouw geldt een wettelijk minimum Rc-waarde van 2,5. Daarvoor is isolatiemateriaal met een Rd-waarde van ongeveer 2 voldoende. Voor een Rc-waarde van 4 is materiaal nodig met een Rd van 3,8 of hoger. De tabel laat zien welke Rd-waarde nodig is om een bestaande woning naar een hoger isolatieniveau te tillen.

*Een passief huis maakt optimaal gebruik van de inval van zonlicht, isolatie, kierdichting en warmteterugwinning uit ventilatielucht. Daardoor heeft een passief huis nauwelijks actieve verwarming en koeling nodig.

Dikte van het isolatiemateriaal

Er is een grote verscheidenheid aan isolatiematerialen. Doordat ze onderling verschillen heeft u van de ene meer nodig dan van de andere, om toch dezelfde warmteweerstand te bereiken.

Onderstaande tabel geeft aan welke dikte in de praktijk nodig is voor een Rd van 2,5. Dit is een indicatie: raadpleeg de gegevens van de fabrikant voor een specifiek isolatieproduct.

Andere factoren

Welk isolatiemateriaal voor u het meest geschikt is, hangt trouwens ook af van de eisen aan de constructie en de woning. U kunt dunne materialen kiezen als er weinig isolatieruimte is. Of voor specifieke materialen kiezen wegens geluiddemping, brandveiligheid of bijvoorbeeld warmtecapaciteit.

Voert u dakisolatie zelf uit, dan heeft u alleen materiaalkosten. U verdient de kosten voor dakisolatie dan in enkele jaren terug, via besparing op de stookkosten.

Besteedt u de dakisolatie uit, dan vallen de kosten aanzienlijk hoger uit. U kunt dit het best combineren met renovatie van het dak. U verdient de kosten dan deels terug via de energierekening, en deels via de waardevermeerdering dan wel waardebehoud van uw huis.

Hoeveel u bespaart hangt af van het soort isolatiemateriaal dat u kiest, hoe hard u stookt in huis, en de situatie ter plaatse - of er bijvoorbeeld een zolder is.

Effect van isolatiemateriaal

De tabel toont het effect van verschillende soorten isolatiemateriaal, bij isolatie aan de binnenzijde van een schuin dak. De besparingen voor plat-dakisolatie en schuin dak (verwarmde zolder) zijn vergelijkbaar.  

*) Bij een gasprijs van 58 eurocent per m3 (prijspeil 2011), en uitgaande van een binnentemperatuur van 16,5 graden Celsius (de daadwerkelijke gemiddelde temperatuur gemeten over 24 uur).

Kosten doe-'t-zelf

Onderstaande tabel toont de kosten en besparingen voor verschillende daksituaties, uitgevoerd door een doe-'t-zelver.  

*) Rd-waarde = 2,5

**) Bij een gasprijs van 58 eurocent per m3 (prijspeil 2011), en uitgaande van een gemiddelde woning (74 m2 dakoppervlak, 57 m2 zoldervloeroppervlak) en 16,5 graden binnentemperatuur.

• Zorg voor goede ventilatievoorzieningen en gebruik deze op de juiste manier. Zie Ventilatie: noodzakelijk voor gezondheid.
• In een goed geïsoleerde woning vormen kozijnen en deuren vaak belangrijke koudebruggen. U voorkomt dit als u bij vervanging kiest voor goed isolerende kozijnen en deuren. 
• Let erop dat u het isolatiemateriaal zonder kieren aanbrengt. Veel warmte gaat verloren via luchtlekken, bijvoorbeeld bij het dakbeschot en de dakdoorvoeren. Dicht die dus goed af met stroken of restjes minerale wol; liever geen bouwschuim. 
• Breng eventuele dampremmende lagen op de juiste plaats en manier aan, en werk ze goed af. Anders kan er vocht in de constructie komen.

Op materialen die voldoen aan de eisen van het Bouwbesluit, kan het KOMO-keurmerk staan. Vraag naar het bijbehorende KOMO product-attest voor precieze informatie over de eisen waaraan het materiaal voldoet.

Laat u een plat dak leggen, en wilt u 10 jaar garantie op de kwaliteit van de materialen, de constructie en de uitvoering, vraag dan de dakdekker naar het KOMO-procescertificaat.

Als u een isolatiebedrijf zoekt, let er dan op dat het is aangesloten bij Bouwgarant en/of lid is van de branchevereniging VENIN (Vereniging van Erkende Na-Isolatiebedrijven in Nederland). Deze bedrijven zijn goed verzekerd en worden gecontroleerd op vakkennis en kwaliteit van het uitgevoerde werk. Leden van VENIN bieden 10 jaar garantie.

• Behalve landelijk subsidies, zijn er vaak ook lokale subsidieregelingen voor woningeigenaren. Kijk voor een overzicht van subsidies in uw regio op www.energiesubsidiewijzer.nl.
• Ziet u op tegen het gedoe rond energie besparen? Of vraagt u zich af, hoe dat financieel moet? Stichting Meer Met Minder werkt samen met Milieu Centraal, en geeft praktisch advies: www.meermetminder.nl.
• Voorbeelden en uitleg over passief huizen staat op www.passiefhuis.nl en www.passiefbouwen.nl .
• Hernieuwbare isolatiematerialen zijn niet overal verkrijgbaar. Wilt u ze wegens specifieke eigenschappen inzetten als isolatiemateriaal, kijk dan voor leveranciers op www.verantwoordisoleren.nl.
• Ook huurders kunnen met dakisolatie aan de slag, maar overleg vooraf met de verhuurder is noodzakelijk.