Asbest

Asbest is de verzamelnaam van een aantal mineralen die zijn opgebouwd uit microscopisch kleine, naaldachtige vezels. De vezels kunnen makkelijk worden ingeademd: eenmaal in het lichaam kunnen ze ziekte veroorzaken.

Mesothelioom

In Nederland stierven in 2007 ongeveer 400 mensen aan mesothelioom, dat is kanker aan het longvlies of buikvlies. Geschat wordt dat dit sterftecijfer de komende jaren oploopt tot ongeveer 500 per jaar.

Mesothelioom ontstaat niet direct na inademen van asbest; de ziekte openbaart zich vaak pas vele jaren na inademing. Hoeveel gevallen van longkanker er door asbest ontstaan, valt moeilijk te schatten. Schattingen van het aantal longkankergevallen door asbest zijn moeilijk te maken, omdat deze vorm van kanker ook door andere factoren kan zijn veroorzaakt.

Een grove schatting is dat zo'n 900 longkankergevallen per jaar te wijten zijn aan asbest. Vooral mensen die door hun werk veel met asbest hebben gewerkt en die veel asbestvezels hebben ingeademd, lopen risico's.

Asbest werd vroeger op twee manieren gebruikt: hechtgebonden en niet-hechtgebonden. Hechtgebonden asbestvezels zitten vast in een ander materiaal, meestal cement. De kans dat deze vezels in de lucht komen en schade veroorzaken is klein. Als hechtgebonden asbest niet beschadigd is, levert het weinig gevaar op voor de gezondheid. Het bekendste voorbeeld van het gebruik zijn golfplaten en eterniet wandplaten. Maar asbest is ook gebruikt in bloembakken, riool-, gas- en waterleidingbuizen.

Losgebonden asbestvezels zijn niet in een ander materiaal vastgezet. Hierdoor kunnen de asbestvezels makkelijker vrijkomen. Losgebonden asbest moet dan ook altijd afgedekt of verwijderd worden. Het is bijvoorbeeld toegepast in vinylzeil, brandwerende kleding, afdichtingkoord, isolatieplaten en als spuitasbest.

Particulieren mogen asbest dat vastzit aan een bouwwerk alleen met toestemming van de gemeente zelf verwijderen. De gemeente geeft aan aan welke voorschriften zich men daarbij moet houden, op grond van het Asbestverwijderingsbesluit. Geeft de gemeente geen toestemming aan de particulier om het asbest zelf te verwijderen, dan moet het asbest worden verwijderd door een bedrijf. Ook het bedrijf moet zich daarbij aan voorschriften houden die staan in het Asbestverwijderingsbesluit. Als een sloopvergunning nodig is bij een verbouwing, dan moet eerst een asbestinventarisatie plaatsvinden. U kunt bij uw gemeente terecht voor meer informatie.

In de meeste gemeenten kunt u kleine hoeveelheden asbesthoudend afval apart en goed verpakt inleveren bij het afvaldepot.

U kunt asbest herkennen aan de volgende kenmerken:

• Alle asbesthoudende producten hebben een vezelige structuur, hoewel dat bij hechtgebonden producten en materialen vaak moeilijk te zien is. Wit asbest werd het meest gebruikt. Producten en materialen met wit asbest hebben een witte tot lichtgrijze kleur.
• De leeftijd van uw materiaal zegt iets over of er al dan niet asbest in kan zitten. Producten van vóór 1983 kunnen losse asbest bevatten; hechtgebonden asbest is gebruikt tot 1993.

De fabrikant of leverancier van een product en de eigenaar/verhuurder van een huis kan u mogelijk vertellen of er asbest aanwezig is. Alleen een microscopische analyse kan bewijzen of het materiaal of product echt asbest bevat. Een gecertificeerd asbestinventarisatiebedrijf kan - tegen betaling - nagaan of in een woning asbest aanwezig is.

Onderstaande tabel geeft een globaal overzicht van de producten (en de precieze onderdelen daarvan) waar asbest in kan zitten.

Iedere gemeente heeft (verpakkings)voorschriften voor het aanbieden van asbesthoudend afval en stelt vaak verpakkingsmaterialen beschikbaar. Neem contact op met de gemeente voordat u asbesthoudend afval aanbiedt. Als particulier kunt u asbesthoudend afval dat volgens de regels verpakt is gratis inleveren bij het gemeentelijk afvaldepot.

Als huiseigenaar bent u verantwoordelijk voor het asbest en mag u zelf bepalen of de asbest uit de woning wordt verwijderd, tenzij er sprake is van een gevaarlijke situatie. Voert u een renovatie of verbouwing uit waarvoor een bouwvergunning nodig is? Dan bent u verplicht een asbestinventarisatie uit te voeren. De gemeente controleert of deze inventarisatie ook daadwerkelijk heeft plaatsgevonden. De eigenaar van het asbest moet zelf de verwijderingskosten betalen.

Huurwoning: verhuurder verantwoordelijk

Asbesthoudende materialen die tijdens de huurperiode door de huurder zijn aangebracht moet de huurder in principe zelf verwijderen. Als het asbesthoudende materiaal is overgenomen van de vorige huurder, is de verhuurder meestal verantwoordelijk voor het asbesthoudende materiaal.

De huurder kan de verhuurder vragen om asbest te verwijderen, maar als het om onbeschadigd hechtgebonden asbest gaat, is de verhuurder daar niet toe verplicht. De GGD of de gemeente kunnen bemiddelen.

Gecertificeerde asbestinventarisatie- en verwijderingsbedrijven zijn te herkennen aan het KOMO-procescertificaat 'Algemeen asbestverwijderen'. Zie ook: Algemene keurmerken.

• Kijk op de Asbestwegwijzer (van het Kenniscentrum InfoMil) waar in huis allemaal asbest (-producten) kunnen zitten: www.infomil.nl.
• Wilt u asbest in of rond uw woning verwijderen? Vraag dan na bij uw gemeente of u die mag verwijderen, en waar u de asbest kunt inleveren als afval.
• Adressen van gecertificeerde laboratoria die asbestanalyses uitvoeren zijn te krijgen bij de Raad voor Accreditatie (www.rva.nl of T 030 2394500) of de Vereniging voor Onderzoek naar Asbest en Milieubedreigende Stoffen (www.voam.nl). Ook de Voedsel en Waren Autoriteit heeft adressen van laboratoria die onderzoek doen.
• Bij de Stichting Bouwkwaliteit (www.bouwkwaliteit.nl / T 070 3072929), Stichting Certificatie Asbest (www.ascert.nl) of de Vereniging van Asbestverwijderende Bedrijven (www.vavb.nl / T 035 5427525) kunt u terecht voor adressen van gecertificeerde asbestverwijderings- en asbestinventarisatiebedrijven.