Verantwoord hout kiezen

Als u hout goed uitzoekt en gebruikt, is het een milieuvriendelijk materiaal, en komen (tropische) bossen niet onnodig onder druk te staan. Voor het milieu is tweedehands hout veruit de beste keuze.

Hout is in principe zeer milieuvriendelijk: het is een hernieuwbare grondstof, geschikt voor hergebruik en het vereist relatief weinig fossiele brandstoffen. Het is volledig biologisch afbreekbaar. Verantwoord beheerde bossen dragen bij aan de vermindering van klimaatverandering, omdat ze broeikasgassen vastleggen.

Maar dat geldt alleen als het hout de hele levensduur meegaat, en daarna wordt hergebruikt. Nog een voorwaarde is dat het hout afkomstig is uit duurzaam beheerde bossen. De schade van niet-duurzame houtkap, aan de natuur en het milieu, kan zo groot zijn dat alle milieuwinst ten opzichte van andere materialen verloren gaat.

Tips milieuvriendelijke keuze hout

Verzeker een lange levensduur: gebruik een geschiktste houtsoort voor die klus, zorg voor degelijke constructie, en onderhoud.
Koop zo mogelijk hergebruikt of tweedehands hout; hout met het FSC-Recycled label is zeker goed.
Gaat u voor nieuw hout, let dan op keurmerken, zoals FSC of PEFC, zeker als het om tropisch hout gaat. Vraag er ook gerust naar als een aannemer de klus of verbouwing uitvoert.
Geen producte met keurmerk te krijgen? Neem dan onbehandeld naaldhout van Europese herkomst zoals grenen, larinks, douglas en vuren.
Breng afgedankt hout naar een winkel voor tweedehands bouwmaterialen, een kringloopcentrum of de milieustraat.

Milieugevolgen houtkap

Wereldwijd is er bijna 4 miljard hectare bos: ongeveer een voetbalveld per wereldbewoner. Jaarlijks verdwijnt daarvan een oppervlak zo groot als twintig keer Nederland, deels door onverantwoorde houtkap. Daarbij kan een natuurlijk bos zo beschadigen, dat waardevolle plant- en diersoorten verdwijnen en vruchtbare grond wegspoelt. Door boskap verdwijnen bomen die tot dat moment het broeikasgas CO2 vastlegden, en zo hielpen de klimaatverandering te beperken.

Bosbouw speciaal voor houtproductie heeft veel grond nodig. Dat is nadelig als daar natuur voor moet wijken, of als er concurrentie ontstaat met voedselgewassen.

Grenen- en vurenhout zijn minder belastend dan (tropisch) hardhout, omdat ze afkomstig zijn van bomen die snel groeien. De opbrengst per hectare is daardoor hoger, en de hoeveelheid benodigd grondoppervlak lager. Grenen en vuren zijn ook minder zwaar; dat kost minder transportenergie.

Keurmerken garanderen verantwoorde kap

Gelukkig bestaat er ook verantwoorde houtproductie. Daarbij wordt selectief gekapt: alleen de bruikbare bomen gaan om, en nieuwe bomen komen ervoor in de plaats. De bosbeheerder moet een goed beheersysteem hebben, zich laten controleren door een onafhankelijke certificerende organisatie én zorgen dat hout uit 'zijn' bos in de handelsketen niet vermengd raakt met hout uit andere bossen.

Het FSC-keurmerk en PEFC stellen op dit punt de strengste eisen. Lees meer op Keurmerk hout.

Afval: schoon hout

Schoon hout (zonder impregneermiddel, lak, lijm, houtrot of schimmel) dat gescheiden is ingeleverd bij de gemeente gaat naar de spaanplaatindustrie, of dient als brandstof voor elektriciteitscentrales.

Afval: behandeld hout

Behandeld hout gaat naar de afvalverbrandingsinstallatie. De installatie kan niet alle schadelijke gassen wegvangen die bij verbranding vrijkomen - die belanden in de lucht.

Stoffen uit verduurzaamd hout komen terecht in de as (slakken) en in het afvalwater van afvalverbrandingsinstallaties. Als verduurzaamd of geverfd hout wordt gestort, kunnen schadelijke stoffen in bodem en (grond)water terecht komen.
Verduurzamen: niet altijd beter

Massief hout dat bedoeld is voor gebruik buiten wordt soms verduurzaamd. Verduurzaamd hout is op zich gunstig voor het milieu: het vermindert de druk op tropische bossen omdat verduurzaming het mogelijk maakt om naaldhout te gebruiken waar anders (tropisch) hardhout nodig zou zijn.

Liever gemodificeerd dan geïmpregneerd

Maar niet al het verduurzaamd hout is oké: uit geïmpregneerd hout zonder KOMO-keurmerk kunnen schadelijke stoffen vrijkomen. Beter is hout dat chemisch of via verhitting vochtbestendiger is gemaakt, ofwel gemodificeerd hout.
Lange levensduur: goed hout kiezen en gebruiken

Milieuvriendelijk kiezen is optimaal kiezen: een houtsoort die lang mee gaat. Maar tropisch hardhout gebruiken voor een schrootje gaat te ver.

Binnen kunt u bijna altijd hout nemen dat beperkt bestand is tegen vocht, zoals grenen en vuren. Voor een vloer, drempels en meubels die zwaar worden belast, zijn hardere soorten beter, zoals beuken, esdoorn en essen.

Hout voor buiten

Buiten zijn houtsoorten nodig die lang mee gaan, zoals producten van tropisch hardhout. Maar de houtkap in tropische bossen zorgt voor milieuproblemen. De keurmerken FSC en PEFC garanderen dat houtkap en bosbeheer verantwoord plaatsvinden.

Zijn er geen houtproducten met deze keurmerken verkrijgbaar? Overweeg dan producten van Europese houtsoorten zoals eiken, kastanje en robinia. Ook een goed alternatief voor buiten is zogeheten verduurzaamd hout, zoals gemodificeerd hout.
Onderhoud verlengt levensduur

Goed onderhoud verlengt de levensduur en spaart dus bomen. Het onderhoud hangt af van de toepassing: kozijnen moeten jaarlijks worden afgenomen met een doekje, om algaanslag te verwijderen.

Ook verven verlengt de levensduur, maar verf is wel erg milieubelastend. Kies dus de goede verf zodat die lang mee gaat, en voer het afval op de juiste manier af. Meer daarover op Schilderen van hout. Tuinmeubels kunnen 's winters beter binnen staan of onder een plastic hoes.
Verantwoord weggooien

Als u hout goed afvoert, is het vaak nog tweedehands bruikbaar. Biedt afvalhout dat nog goed is, zoals vloerdelen of een eiken meubel, aan bij een speciaalzaak voor tweedehands bouwmaterialen of een kringloopcentrum.

Geef grof houtafval mee met de vuilnisophaaldienst. Kleine hoeveelheden geïmpregneerd hout kunnen ook mee, maar meldt dat aan bij de ophaaldienst.

Lever grotere hoeveelheden geïmpregneerd hout in bij de milieustraat, en gooi het in de speciale bak. Dat geldt ook voor hout in bouw- en sloopafval. Bij grotere hoeveelheden is het vaak handiger om een afvaltransporteur in te huren met een speciale container.

Gevaarlijk: zelf verbranden

Het is niet verstandig om zelf in een kachel of allesbrander geverfd of geïmpregneerd hout te verbranden, of hout met een coating of een kunststoflaagje. Dat is gevaarlijk omdat er schadelijke en milieuvervuilende stoffen bij vrijkomen.
Meer informatie
- Zie voor verkoopadressen van onder meer tweedehands hout, waaronder hout met het FSC-Recycled label www.kringloopnet.nl.
- Kijk op www.houtwereld.nl voor gecertificeerde houtproducten en leveranciers.
- Meer info over hout dat voldoet aan criteria voor verantwoord bosbeheer: www.inkoopduurzaamhout.nl.
- Aanbieders van hout en papier met FSC-keurmerk staan op www.goedhoutdatabank.nl.
- Zie ook www.houtinfo.nl, www.fscnl.org.