Cacao

Per hoofd van de bevolking consumeerde de Nederlander in 2007 bijna 5 kilogram chocoladeproducten. Verreweg de belangrijkste milieubelasting van cacao zit in de productie: hierdoor wordt het tropische regenwoud aangetast, waardoor de biodiversiteit daalt. Cacaobonen komen voornamelijk uit West-Afrika, meer dan de helft komt uit Ivoorkust. Andere, meer grootschalige leveranciers zijn Brazilië, Maleisië en Indonesië.

Ontbossing en verlies van biodiversiteit

Een cacaoaanplant blijft zo'n 20 jaar productief. Daarna wordt voor nieuwe aanplant vaak uitgeweken naar nog onontgonnen bosgebied. Geschat wordt dat de productie van cacao tot nu toe heeft bijgedragen aan het verlies van 8 miljoen hectare tropisch woud. De gebieden met de juiste omstandigheden voor de teelt van cacao, zijn juist de gebieden waar de tropische diversiteit aan planten en dieren het hoogst is. In Brazilië was cacaoteelt de belangrijkste oorzaak voor het verdwijnen van de Atlantische kustwouden. In Indonesië draagt cacaoteelt in midden-Sumatra en op Sulawesi bij aan ontbossing. Ook in Kameroen lopen bossen gevaar.

Dat kan anders: de cacaoteelt kan juist ook een rol spelen in het behoud van biodiversiteit. Kleine bedrijven telen cacao vaak in een zogeheten gemengd systeem, als schaduwgevend gewas temidden van het bestaande bos. Er zijn cacaobedrijven die zo natuurgebieden beschermen.

Bestrijdingsmiddelen

Het gebruik van bestrijdingsmiddelen op cacao in Afrika (waar onze cacao voornamelijk vandaan komt) is beperkt. De middelen die gebruikt worden zijn wel erg schadelijk. In Ghana zijn bijvoorbeeld gramoxone (actief ingrediënt: paraquat) en gammalin (actief ingrediënt: lindaan) voorgeschreven middelen tegen respectievelijk onkruid en insecten. Lindaan is een zogenaamde POP (Persistent Organic Pollutant). POP's breken slecht af en hopen zich op in de voedselketen; daarom zijn ze in veel landen verboden. Zelfs jaren na beëindiging van het gebruik kunnen ze nog in de geoogste producten voorkomen.

Afval

Iedere kubieke meter cacaobonen die wordt geproduceerd, veroorzaakt 10 kubieke meter afval en bijproducten (zoals vruchtvlees, doppen en pulp). Zo'n grote hoeveelheid afval kan leiden tot vervuiling. Cacaodoppen worden in Nederland nuttig toegepast als biobrandstof voor energiecentrales en als bodembedekking in tuinen.

Cacao is in West-Afrika een belangrijke bron van werkgelegenheid en inkomsten. Desondanks kunnen boeren nauwelijks leven van de opbrengsten van de cacao; daarom worden kinderen ingezet bij de productie. Er zijn zelfs berichten over kindslavernij. Veel kinderen voeren gevaarlijke taken uit, zoals werken met pesticiden en grote kapmessen.

In 2001 startte het Harkin-Engel protocol, met het doel kinder- en slavenarbeid op cacaoplantages in Ghana en Ivoorkust terug te dringen. Ondanks dit initiatief van de internationale cacao- en chocolade-industrie, is er geen zichtbare verbetering. Volgens de cacaosector zijn er geen aanwijzingen voor slavernij en betreft het merendeel van de kinderarbeid kinderen die meehelpen met gezinsleden. De International Labour Organisation (ILO) stelt dat er wel aanwijzingen zijn van slavernij. De meest kwetsbare groep zijn de kinderen die (vaak uit armere buurlanden) geronseld worden.

EKO

Biologische cacaoproducten met het EKO-keurmerk zijn gemaakt zonder chemische bestrijdingsmiddelen of kunstmest, en er komt geen slavernij en kinderarbeid bij kijken. De cacao is afkomstig van coöperaties in Latijns-Amerika en Afrika, die er een eerlijke prijs voor hebben ontvangen.

Max Havelaar

Cacao en chocolade van Max Havelaar is in supermarkten en andere verkooppunten te koop. De cacao voor deze producten komt van coöperaties in Latijns-Amerika en Afrika, en is gegarandeerd zonder kinderarbeid en slavernij gemaakt. Max Havelaar stimuleert ook milieuvriendelijke productie. Naast voedingsmiddelen van Max Havelaar zijn er ook cosmetica waarin cacaoboter van Max Havelaar producenten is verwerkt.

Kijk voor meer informatie eens op Voedselkeurmerken, Keurmerken tropische producten of Keurmerken landbouw.