Voedselveiligheid

Het is niet nodig groente en fruit te schillen. De meeste middelen zijn al afgebroken als de producten op de markt komen. Veel bestrijdingsmiddelen zijn niet afwasbaar, of trekken door de schil in de plant.

Residuen van bestrijdingsmiddelen komen niet of nauwelijks voor op biologische groente en fruit.

Geïmporteerde groente en fruit bevatten over het algemeen meer residuen van bestrijdingsmiddelen dan Nederlandse producten.

Nitraat

• Nitraat kan in het lichaam de opname van zuurstof belemmeren. Daarom heeft de overheid voor enkele groenten (sla, andijvie, spinazie, rode biet) in de wet vastgelegd hoeveel nitraat er maximaal in mag zitten.
• Kinderen jonger dan 6 maanden kunnen beter geen nitraatrijk voedsel eten. De groenten in potjes babyvoeding zijn geteeld met een laag nitraatgehalte.
• Hoe zonniger (meer licht) en warmer het is tijdens de teelt, des te minder nitraat er in de groente komt. Groente uit de wintermaanden (uit de kas) bevat daarom meer nitraat dan groente van de volle grond uit de zomer.
• Kijk voor uitgebreide informatie en voedingsadviezen op www.voedingscentrum.nl.

Lucht- en bodemvervuiling

• Teelt u zelf? Houd er dan rekening mee dat gewassen in de buurt van drukke snelwegen en vliegvelden of op vervuilde grond, vaak meer vervuild zijn.
• Knolgewassen bevatten doorgaans minder vervuiling uit de directe omgeving, dan gewassen met een groot bladoppervlak, zoals kool en sla.
• Dioxines kunnen vooral voorkomen in dierlijk vet. Ze zijn zeer giftig en slecht afbreekbaar. Doorgaans blijft de hoeveelheid dioxine in voedsel ver onder de maximaal toegestane hoeveelheid.

Schimmels

Besmetting met schimmels of bacteriën kunt u voorkomen door groente en fruit op de juiste manier te bewaren en klaar te maken.

• Varieer met groente en fruit. Dit beperkt de kans op eventuele schade door een enkel verkeerd product.
• Citrusvruchten worden ondergedompeld in een bad met schimmelremmende middelen. Maar zo nu en dan citroen- of sinaasappelrasp gebruiken kan geen kwaad. Biologisch fruit ondergaat niet zo'n bad.

De veehouderij in Nederland is omvangrijk. Vooral mestproductie zorgt voor milieuproblemen. Maar wie regelmatig vlees eet, maakt zich misschien meer zorgen over besmetting met salmonella, medicijngebruik bij vee of dierziekten.

Uitbraken van mond- en klauwzeer onder runderen, of de varkenspest zijn niet 100 procent te voorkomen. Met regels voor transport, voeding en medicatie van vee probeert de overheid het risico en de gevolgen van dit soort uitbraken in te perken. De ziekten maken veel slachtoffers onder dieren en leiden tot grote economische schade. Maar ze zijn niet schadelijk voor mensen, in tegenstelling tot bijvoorbeeld BSE.

Bedreiging

Wel een mogelijke bedreiging voor uw gezondheid zijn bacteriën zoals Salmonella, en hoge concentraties van (natuurlijke) gifstoffen zoals nitraat, dioxines en bestrijdingsmiddelen. Daarom is meestal per stof vastgelegd wat de maximale hoeveelheid of concentratie is, die bij een bepaald product mag voorkomen. Dat maximum is gebaseerd op onderzoek en rekenmodellen.

Antibiotica en hormonen

Toediening van antibiotica bij gezond vee is sinds 2006 alleen nog toegestaan ter preventie van ziekten, en niet meer om groei te bevorderen. Overmatig gebruik van antibiotica kan bacteriën opleveren die resistent zijn voor dat middel. Daardoor groeit het risico op een bacteriesoort die alle antibacteriële middelen kan overleven.

BSE: gekke koe

De gekke koeienziekte (BSE (Boviene spongiforme encefalopathie)) is een hersenziekte bij runderen. De oorzaak is geen virus of bacterie, maar een afwijkend gevormd eiwit (een zogeheten prion). Prioneiwitten kunnen voorkomen in hersenen, merg, ogen, milt, zwezerik, tonsillen en darmen van een ziek dier. Maar prionen zitten niet in spiervlees of zuivel.

Bij mensen kan het BSE-prion de dodelijke ziekte van Creutzfeldt-Jakob veroorzaken. Omdat zuivel en spiervlees geen prioneiwit bevat, is besmetting via die weg haast onmogelijk. Om verspreiding van dier naar dier tegen te gaan, is het verboden diermeel van zoogdieren te verwerken in veevoer. Slachtvet mag wel, behalve als het uit organen bestaat waarin prionen kunnen voorkomen: dit moet worden vernietigd. Daarnaast worden nog andere maatregelen genomen. Dieren ouder dan dertigmaanden worden bij slacht getest op BSE. Om het consumentenvertrouwen terug te winnen is het is verplicht om op (onbewerkte) rundvleesproducten de herkomst van het vlees te vermelden.

Salmonella en campylobacter

Gezonde mensen raken bij een infectie met de bacterie salmonella of campylobacter een dag of vier ziek. Zij krijgen diarree, misselijkheid en koorts. Ouderen, zieken of andere mensen met een slechte afweer, kunnen aan zo'n infectie overlijden. Daarom is het iedereen aan te raden vlees en eieren hygiënisch te bereiden en goed gaar op te dienen.

Van nature komen salmonella en campylobacter voor bij muizen, vogels, insecten en huisdieren. Die kunnen pluimvee besmetten. Als dat gebeurt, komen bacteriën bij het slachten op het vlees terecht. Salmonella komt ook voor in eieren.

Het is niet te zeggen welk type vlees beter is voor uw gezondheid, biologisch of gangbaar. Sommige wetenschappers menen dat biologisch vee sneller infecties oploopt, door de vrije uitloop naar buiten en gebruik van dierlijke mest. De kans op besmetting met salmonella of een lintworm is bijvoorbeeld groter.

Bionext claimt dat de dieren door de vrije uitloop een hogere weerstand hebben en minder snel ziek worden. Behalve verschillen in leefruimte, bemesting en voeding is er namelijk ook verschil in antibioticagebruik. Dieren in de scharrel- en biologische houderij krijgen alleen antibiotica als ze ziek zijn; na een antibioticakuur is de periode voor het product verkocht mag worden, twee keer zo lang als in de gangbare veehouderij. Gangbaar gehouden vee krijgt het ook ter preventie van ziekte.

Biologisch en milieu

Biologisch vlees is overigens niet per se beter voor het milieu dan gangbaar vlees. Lees meer hierover op Biologisch of gangbaar.

Genetische modificatie is het veranderen van de erfelijke (of genetische) eigenschappen van een levend organisme. Zo krijgen sommige planten en dieren eigenschappen die zorgen voor een betere kwaliteit, een hogere opbrengst of resistentie tegen parasieten. Maar tegenstanders vrezen voor nadelige effecten op de lange termijn.

Wanneer meer dan 0,9 procent van het gewicht van een ingrediënt bestaat uit genetisch gemodificeerde organismen (ggo's), dan is het verplicht om dit te vermelden op het etiket. Lees verder op Genetische modificatie van gewassen.

Per persoon gebruiken we dagelijks 127,5 liter drinkwater. Voor de douche en het toilet, maar ook voor schoonmaak, voedselbereiding, warme dranken en gewoon om te drinken. Waterleidingbedrijven halen 60 procent van het drinkwater uit grondwater. De rest is oppervlaktewater.

Mineraalwater niet gezonder

Mineraalwater is niet gezonder dan drinkwater uit de kraan; leidingwater moet zelfs aan strengere eisen voldoen. Bronwater is wel 400 tot 3000 keer duurder (afhankelijk van het merk) en belast het milieu meer. Lees meer op Drinkwater.

• Met vragen over voeding kunt u terecht bij het Voedingscentrum in Den Haag: www.voedingscentrum.nl / T 070 3068888.
• Het Voedingscentrum heeft ook specifieke informatie over dierziekten en voedselveiligheid op www.voedingscentrum.nl.
• De Voedsel en Waren Autoriteit (VWA) onderzoekt en bewaakt de veiligheid van voeding van de grondstof tot in de winkel. Hier behoort ook de Warenklachtenlijn toe. Zie www.vwa.nl /0800 0488.
• Goede Waar en Co, Milieudefensie en Stichting Natuur en Milieu verzorgen gezamenlijk www.weetwatjeeet.nl. Op deze website is informatie te vinden over bestrijdingsmiddelen op groenten en fruit.