Tuinvijvers

De milieubelasting van het aanleggen van een vijver zit voornamelijk in de materialen die daarvoor nodig zijn, zoals een vijverbodem. De productie en het vervoer van het materiaal zorgen namelijk voor milieuvervuiling en het versterkte broeikaseffect. U beperkt de milieubelasting als u kiest voor een vijver met lange levensduur.

Kijk voor praktische tips over vijverbodems en het realiseren van een natuurlijk evenwicht op vijver aanleggen.

Een vijver kan niet zonder speciale zuurstofplanten: die houden het  zuurstofgehalte in de vijver op peil. Plaats daarom binnen 24 uur nadat u de vijver gevuld heeft met water, voldoende zuurstofproducerende planten in de vijver. U kunt uitgaan van vier bosjes of een mandje per duizend liter vijverwater. Het water wordt dan ook snel helder.

Zuurstofplanten groeien overigens alleen goed als het water voldoende CO2 (kooldioxide) bevat. Merkt u dat de planten niet goed groeien, dan kan het helpen als u vijverkalk toevoegt, of speciale CO2-tabletten.

Zuurstofplanten in de vijver hebben vier belangrijke taken:

• Productie van zuurstof: noodzakelijk voor het onderwaterleven in de vijver.
• Gebruik van voedingsstoffen: als de planten de voedingsstoffen niet opmaken, kan de vijver last krijgen van overdadige groei van algen en wieren.
• De aanmaak van een stof die de groei van algen remt: daardoor kunnen de algen niet groen kleuren.
• Schuilplaats bieden aan kleine diertjes: de beestjes dragen bij aan het biologisch evenwicht in de vijver.

Fonteinkruid en drijfplanten

Glanzend fonteinkruid is de meest effectieve zuurstofplant. Als u deze soort in de vijver zet, loopt u weinig risico op problemen met het biologisch evenwicht.

Ook drijfplanten dragen bij aan het biologisch evenwicht in uw vijver. De bladeren geven 's zomers schaduw en afkoeling aan het leven onder water. De wortels hangen in het water. Ze nemen daaruit voedingsstoffen op, en verminderen zo de algengroei.

Exoten

Veel water- en moerasplanten die verkrijgbaar zijn in tuincentra, komen hier niet van nature voor. Ze kunnen gaan woekeren als ze in de vrije natuur terechtkomen; waterschappen hebben daar veel last van. Heeft u te veel waterplanten, zet ze dan niet uit in sloten of plassen, maar haal ze dan weg en gooi ze in de groenbak of op de composthoop.

Handig: mand of net

Planten kunt u het best in netten of speciale plantmanden op de vijverbodem zetten. Strooi 4 centimeter grof rivierzand of fijn grind over de voet van de plant. Dan komt er geen losse aarde in het water terecht, en kunnen de plantenwortels het bodemmateriaal niet beschadigen.

Als uw tuinvijver minstens 75 centimeter diep is, dan kunt u er ook vissen in houden. Laat de vissen pas na een paar maanden los in de nieuwe vijver, dan is er al een biologisch evenwicht gevormd.

Voorkom te veel vis

Ga voor de juiste hoeveelheid vis uit van de volgende vuistregel: 20 cm vis per vierkante meter wateroppervlak. Is uw tuinvijver groter dan 5 vierkante meter, dan kan er 22 centimeter vis op een vierkante meter. Als u meer vis laat leven in de vijver, kan het water vervuilen en gaat het biologisch evenwicht verloren. Vissen produceren namelijk veel afvalstoffen.

Soorten kiezen

Geschikte vissen voor een natuurlijke vijver zijn goudwinde, goudelrits, sarasa en shubunkin. Karperachtigen, zoals koi, maar ook zeelt en de echte goudvis, eten zuurstofminnende planten. Sommige vissoorten woelen in de bodem, waardoor het water vertroebelt.

Informeer goed hoeveel verzorging een vissoort nodig heeft, want dat heeft gevolgen voor het milieu, het biologisch evenwicht in uw vijver en uw portemonnee. Voor het houden van koi-karpers is bijvoorbeeld voortdurend waterzuivering nodig; dat kost erg veel elektriciteit en verstoort het biologisch evenwicht.

Bij een natuurrijke vijver hoort voldoende beplanting, maar houd drijfplanten wel in de gaten. Verwijder wat planten als die meer dan de helft van het wateroppervlak innemen.

De beste periode om de vijver te schonen, is nazomer en herfst: na de voortplantingsperiode maar nog voor de winterrust. Bescherm de vijver met een net tegen bladval in de herfst. Te grote hoeveelheden blad verslechteren de waterkwaliteit en leiden tot algenbloei in het voorjaar.

Laat materiaal dat u uit de vijver heeft verwijderd nog een dag uitdruipen op de oever, zodat waterdieren kunnen ontsnappen. Laat opgaande stengels staan tot na de winter. Deze helpen tijdens vorstperioden met de zuurstofvoorziening van de vijver.

Uitgebreide tips vindt u op Vijveronderhoud.

Heeft u een kleine of schaduwrijke tuin, dan is een minivijver een alternatief. Gebruik hiervoor bijvoorbeeld een houten ton, of een kunststof bak. De bodem moet u zelf maken, bijvoorbeeld met vijverfolie op een laag zand of cement. Zo zijn de bakken ook vorstbestendig.

Planten voor kleine vijver

Bij een vijver met een diepte van minder dan 25 centimeter zijn alleen moerasplanten geschikt. Voorbeelden zijn beekpunge, watermunt, pijlkruid, waterdrieblad, waterweegbree, penningkruid, moerasvergeet-mij-niet en primula.

• Uitgeverij Roodbont geeft een gids uit over onder meer tuinvijvers: Water in de tuin. Zie voor meer informatie www.roodbont.nl.
• Voor brede informatie over tuinieren, waaronder vijvers: www.neerlandstuin.nl.
• www.tuinen.nl. Brede informatie en forum over tuininrichting, waaronder ook de tuinvijver.