Barbecue

Barbecueën levert, ongeacht de brandstof, altijd broeikasgassen op. Grillen in de buitenlucht draagt daardoor bij aan klimaatverandering. Houtskool veroorzaakt bij verbranding ook schadelijke stoffen. De milieugevolgen zijn vooral afhankelijk van het gebruik, daarom valt niet te zeggen welke de minste milieubelasting oplevert.

Tijdens vleesbereiding op een barbecue komen vet- en vleessappen in de hete vlammen terecht. De rook die hierbij ontstaat is giftig. Sommige gas- en houtskoolbarbecues hebben een vetopvangplaatje om dit te voorkomen.

De soorten en maten barbecues variëren enorm. Koop een kleine barbecue als u meestal met een kleine groep barbecuet. Een te grote barbecue aansteken om weinig te grillen, zorgt voor onnodig hoog gebruik van brandstof. Voor een incidentele groepsbarbecue kunt u het beste een grote barbecue huren. Zo’n 95 procent van de Nederlanders barbecuet één keer per jaar met familie of vrienden. Veertig procent doet dit zes keer of vaker.

De barbecuemaaltijd staat vaak in het teken van vlees. Barbecuepakketten gaan uit van 250 tot 900 gram vlees per persoon. Dat is fors meer dan de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid van honderd gram eiwitrijke producten. Bovendien is de productie van vlees erg milieubelastend.

De milieubelasting kunt u verlagen door tijdens de barbecue minder vlees te eten. Deel barbecuepakketten bijvoorbeeld met meer personen. U kunt ook kiezen voor verantwoorde vis en vleessoorten met een lage milieubelasting (meer hierover op Kies vlees(vervangers) bewust). En bedenk dat vleesvervangers, groentespiesen, geroosterde groente, gepofte aardappels en maïskolven van de grill ook heerlijk smaken.

Kijk voor inspiratie op Barbecuerecepten.

Houtskool levert voornamelijk CO2-uitstoot op tijdens het gebruik. U kunt houtskool en briketten kopen afkomstig uit een duurzaam beheerd bos; dan is de uitstoot afgevangen door nieuwe bosaanplant. Er is in Nederland één leverancier van FSC-houtskool. Dit betekent overigens niet dat alle andere houtskool niet duurzaam is.

Rook en fijn stof

Bij het barbecueën op houtskool komen ook gevaarlijke stoffen, waaronder fijn stof vrij, vooral het eerste half uur. Rook met deze stoffen kan gezondheidsklachten veroorzaken, vooral bij mensen met ademhalingsproblemen. De rookontwikkeling kan bovendien overlast veroorzaken.

Barbecueën op houtskool of briketten vergt aandacht en geduld. Gebruik het liefst bruine aanmaakblokjes om de barbecue aan te steken. Die zijn gemaakt van milieuvriendelijker materiaal: naaldhout en paraffine, of plantaardige oliën. Witte aanmaakblokjes zijn van petroleum.

Volgens verkopers van barbecues is voor een barbecue van vier personen zo’n 2,5 kilo houtskool of een kilo briketten nodig. Het afval dat u daar van overhoudt (as), mag niet in de GFT-bak omdat as het composteerproces verstoort. Het kan gewoon bij het restafval. In kleine beetjes kunt u houtskoolas wel op de eigen composthoop gooien, of gebruiken als mest in uw tuin.

Kokosbriketten

Er zijn ook briketten gemaakt van kokosnootschalen. Zulke kokosbriketten verbranden op een hogere temperatuur, waardoor de verbranding beter verloopt en er minder schadelijke stoffen vrijkomen (vluchtige organische stoffen). Een ander milieuvoordeel is dat kokosbriketten grondstoffen besparen. Ze zijn namelijk gemaakt van afval (kokosnootschalen). Bovendien heeft u er minder van nodig, want kokosbriketten branden langer dan houtskool.

Hout stoken? Liever niet

Barbecueën op gewoon hout, is niet aan te raden: dat is minder efficiënt en levert meer rookoverlast op.

Wegwerpbarbecue

Voor een picknick, op het strand of de camping kan een wegwerpbarbecue handig zijn. Als u dat een keer per jaar doet, is een wegwerpbarbecue waarschijnlijk niet nadeliger dan een gewone barbecue.

Milieu Centraal heeft het materiaal waarvan de wegwerpbarbecue is gemaakt (aluminium), niet vergeleken met gewone barbecues. Daarom is hier geen milieueffect van bekend. De inhoud bestaat uit houtskool(briketten); alleen als er een FSC-keurmerk op staat weet u zeker dat het houtskool afkomstig is uit duurzaam hout.
 

Ook gas levert vooral tijdens het gebruik van de barbecue broeikasgas op. Gasbarbecues zijn geschikt voor butaan- of propaangas. Gas is een goede keuze, omdat het schoon brandt (geen rook) en nauwelijks luchtvervuilende stoffen oplevert.

Gas besparen

Barbecueën op gas is eenvoudig. Het gas is makkelijk aan te steken en de barbecue is snel gereed voor gebruik. Bovendien kunt u de barbecue uitschakelen als iedereen aan het eten is – dat scheelt brandstof. Bij een barbecuemaaltijd die 1,5 uur duurt, zal 0,5 tot 1,2 kg gas nodig zijn. Butaan- en propaangas zijn in tankjes of flessen te koop, met of zonder statiegeld.

Elektrisch barbecueën leidt alleen tijdens de productie van elektriciteit tot de uitstoot van broeikasgassen en luchtvervuilende stoffen, niet tijdens het elektrisch grillen in de tuin. Daarom levert elektrisch barbecueën nauwelijks overlast op voor de omgeving.

Eerder uit bespaart elektriciteit

Voor gebruik moet de grillplaat op temperatuur komen; dat kan even duren. Daarna kunt u de temperatuur van een elektrische barbecue goed regelen, dat bespaart energie. Door de barbecue uit te zetten als iedereen eet, valt ook elektriciteit te besparen.

Een gangbare elektrische barbecue heeft een vermogen van 2.200 watt. Anderhalf uur grillen op vol vermogen kost 3,3 kWh elektriciteit. Dat is evenveel als er nodig is voor vijf keer wassen op veertig graden. Meestal staat de barbecue niet op vol vermogen en is minder elektriciteit nodig. Elektrisch barbecueën is het goedkoopst in gebruik.

De rook van de barbecue kan schadelijke stoffen bevatten. Vooral mensen met luchtwegaandoeningen kunnen hier last van hebben. In sommige gevallen kunnen de stoffen een astma-aanval veroorzaken.

Sluit ramen en deuren als u (of uw buur) gaat barbecueën. Dat voorkomt vervuiling van de lucht in huis. U kunt de overlast voor de buren beperken door rekening te houden met de windrichting.

Voedselveiligheid

Als u bij warm weer gaat barbecueën, dan bestaat het gevaar van voedselvergiftiging, vooral vanwege het vlees. Bewaar het eten daarom zo lang mogelijk gekoeld. Zorg ook dat vlees goed gaar wordt op de barbecue. Laat het echter niet verbranden. Zwart gebrand eten bevat stoffen die kanker kunnen veroorzaken.

Pas ook op voor ‘kruisbesmetting’: die ontstaat wanneer rauw vlees dat besmet is met bacteriën, in aanraking komt met groenten en salades die onverhit worden gegeten.

Brandwonden

Barbecues worden verraderlijk heet. Eerstehulpposten ontvangen jaarlijks veel mensen met brandwonden van de barbecue. Let daarom altijd op de veiligheid. Plaats de barbecue op een stevige en vlakke ondergrond. Gebruik geen vloeistoffen om een houtskoolbarbecue aan te steken. Gebruik vuurvaste handschoenen en draag een beschermend schort. En ten slotte: ruim de as pas op als de barbecue helemaal is afgekoeld.

• Ga voor meer informatie over voedselveiligheidsaspecten van barbecueën naar www.voedingscentrum.nl.
• De brandwondenstichting heeft een speciale website geopend waarop veiligheidsregels voor omgaan en aansteken van de barbecue staan, www.barbecueveilig.nl.
• Heeft u overlast van barbecues, of andere vuren in de tuin? U kunt dat vaak zelf oplossen. Lees meer op: Overlast van hout stoken.
• Voor tips en regelgeving kunt u terecht op Vuren in de tuin.