Zonnepanelen

Door zelf zonne-energie op te wekken helpt u het klimaat te beschermen. Bij het opwekken van elektriciteit in een zonnepaneel komen namelijk geen milieuvervuilende stoffen of broeikasgassen vrij.

Wel is er voor de productie van de panelen energie nodig uit fossiele brandstoffen en daarbij komt CO2 vrij. Maar na 3 jaar elektriciteitsproductie heeft een zonnesysteem net zoveel energie bespaard, als er nodig was bij de productie van het systeem.

Zonnepanelen gaan zeker 25 jaar mee. De rest van de 22 productieve jaren is elke opgewekte kWh netto milieuwinst.

Eind 2009 stond er in Nederland 68 megawattpiek (MWp) aan zonnestroomsystemen geïnstalleerd. De jaarproductie hiervan bedraagt 46 gigaWh, dit staat gelijk aan het elektriciteitsverbruik van 13.000 huishoudens.

Maken en afdanken

Aan de belangrijkste grondstof van zonnecellen, silicium, zal geen tekort ontstaan: het is het hoofdbestanddeel van zand en komt overal op aarde voor.

Als de panelen worden afgedankt mogen ze als elektronica-afval naar de gemeentelijke milieustraat. Het is mogelijk om onderdelen van het zonnesysteem te hergebruiken, maar het is nog niet gelukt om recycling te organiseren. De zonne-industrie werkt aan een Europees hergebruiksysteem.

Een zonnepaneel alleen is niet voldoende voor elektriciteit in huis. Om licht naar bruikbare stroom om te zetten zijn ook een omvormer en elektriciteitskabels nodig. Zo'n compleet systeem wordt door technici een PV-systeem genoemd. PV staat hierin voor photo voltaic, de Engelse term voor de omzetting van licht naar elektrische spanning: dat heet een fotovoltaïsche reactie.

De zonnecellen zetten licht dus om naar elektrische spanning. Vervolgens zet de omvormer de spanning van een zonnecel om naar wisselstroom voor het elektriciteitsnet, van 230 volt. De kabels sluiten alles aan op het elektriciteitsnet, via stopcontacten of de stoppenkast.

Voor het opwekken van stroom is niet per se direct zonlicht nodig. Ook op een bewolkte dag levert een zonnecel elektriciteit.

Onderhoud

Zonnepanelen vragen nauwelijks onderhoud. Het is voldoende om eens per jaar te (laten) controleren of alle onderdelen goed werken, en of de panelen nog goed vast zitten. Sommige systemen geven zelf aan wanneer een paneel niet goed functioneert. Er zijn systemen die u aan kunt sluiten op uw computer.

Vogelpoep, bladeren en ander vuil spoelt met de regen van de panelen. Een jaarlijkse reiniging is alleen nodig als de panelen staan opgesteld nabij een spoor, drukke snelwegen of onder de rook van zware industrie.

Watt? Watt-piek!

Net als bij alle elektrische apparaten staat ook het vermogen van zonnepanelen uitgedrukt in watt. De productie van stroom is echter nooit gelijk doordat de hoeveelheid zonlicht steeds verandert. Bij zonnepanelen staat daarom het maximale vermogen aangegeven: watt-piek (Wp). In een testomgeving met onveranderlijke omstandigheden voor licht en temperatuur (Standaard Test Condities) is de Wp vastgesteld.

Bij het berekenen van de werkelijke opbrengst, gebruiken installateurs tabellen om de waarden voor Nederlandse omstandigheden te combineren met de hellingshoek en windrichting van het paneel.

Een silicium zonnesysteem met een vermogen van 1.000 watt-piek (8 m2 panelen) levert in Nederland jaarlijks 700 tot 900 kWh op. Dat bespaart 155 tot 200 euro per jaar aan elektriciteitskosten (prijspeil 2011). De kosten van zo'n zonnesysteem ligt op ongeveer 3.000 euro (inclusief installatie), maar de prijzen dalen hard: vraag daarom meerdere offertes aan, voor actuele prijzen en goede prijs-kwaliteit-vergelijking.

Vergoeding voor teruglevering

Op momenten dat u weinig elektriciteit gebruikt kan het zonnesysteem een overschot aan elektriciteit produceren. Deze stroom levert het huishouden dan aan het elektriciteitsnet. Via de wet is geregeld dat huishoudens een vergoeding krijgen voor die aangeleverde stroom, dat heet de terugleververgoeding. (Deze vergoedingsregel geldt ook als u subsidie ontvangt.)

Energiebedrijven zijn verplicht de eerste 5.000 kWh die een huishouden aanlevert te verrekenen met de afname. Dit heet salderen. De salderingsplicht vervalt als u meer stroom op het net zet dan u zelf afneemt. U krijgt dan een lagere vergoeding per aangeleverde kWh, dan u zelf zou moeten betalen voor afname.

Geschikte meter nodig

Om te weten hoeveel stroom aan het net is teruggeleverd, heeft u een meter nodig die de teruggeleverde stroom kan registreren. Wanneer u een meter heeft die alleen afname kan registreren, dan kan de netbeheerder de meter te vervangen. Daar zijn wel kosten aan verbonden.

Heeft u een meter die toegeleverde stroom niet registreert, maar die wel terug kan draaien, dan verrekent uw meter uw afname van elektriciteit automatisch met de teruggeleverde elektriciteit. In dat geval mag de meter blijven zitten totdat die niet meer werkt.

Subsidie?

Er was een subsidieregeling voor zonnepanelen, maar die is eind 2010 geschrapt. Wie subsidie al toegekend gekregen heeft, blijft die wel ontvangen.

• Op een stroomgroep die al in gebruik is mag u een zonnestroomsysteem met een maximale stroomsterkte van 2,25 ampère (A) aansluiten. Dit is de stroomsterkte aan de wisselstroomkant van de omvormer. Hierop kan u zo’n 600 Wp aan zonnepanelen aansluiten. Uw leverancier kan u hier meer over vertellen. Omvormers met een hogere stroomsterkte moeten op een eigen groep worden aangesloten. Laat een installateur de installatie hiervan verzorgen.
• De hoogste opbrengst heeft u als de panelen een hellingshoek hebben van 36 graden, en gericht zijn op het zuiden. Andere oriëntaties zijn ook mogelijk, maar de opbrengst is dan lager. Vul het Advies op Maat in voor advies over uw situatie.
• Kies een dakoppervlak zonder schaduw of obstakels zoals een schoorsteen. Denk bij schaduw aan overhangende takken van bomen of een dakrand, en aan hoge gebouwen in de omgeving die door draaiing van de zon schaduw werpen op het dak.
• Plaats de omvormer dicht bij de panelen, om opbrengstverliezen te beperken.
• Laat voldoende ventilatieruimte rond panelen en de omvormer, zodat die warmte kwijt kunnen. Hogere temperatuur zorgt voor lagere elektriciteitsopbrengst.
• De draagconstructie van panelen kan geluid van buiten overdragen, de woning in. Dit voorkomt u door de draagconstructie boven de woningscheidende wanden te laten onderbreken.
• Ga bij een hellend dak uit van minimaal 1 m2 per zonnepaneel; bij een plat dak moet u rekenen op 2,5 m2 per paneel. Panelen staan op een plat dak namelijk schuin rechtop - extra ruimte is nodig om te voorkomen dat de panelen schaduw op elkaar werpen.
• Zonnepanelen kunnen ook op de gevel worden geplaatst; of als zonneluifel. De opbrengst is dan wel lager. Informeer bij de installateur.

Ondanks het duurzame karakter van zonnepanelen (ook wel pv-panelen of pv-systeem genoemd), gaan ze nog niet als warme broodjes over de toonbank, blijkt uit verkoopcijfers. Dat hangt waarschijnljik samen met de hoge aanschafprijs.


Vanaf 2008 bestond er een subsidieregeling waarbij kopers van zonnepanelen subsidie konden aanvragen voor de elektriciteit die het systeem oplevert. Het lijkt erop dat dit de verkoop van zonnepanelen heeft gestimuleerd. De verkoop liep in 2008 op naar 4.054 kWp (kilo watt-piek); dat is een vervijfvoudiging ten opzichte van 2007. (De regeling is inmiddels geschrapt.) De hoogste verkoop vond eerder plaats in 2003 (19.545 kWp). Ook die piek was veroorzaakt door overheidssubsidie. Toen die werd afgeschaft in 2003 zakte de verkoop in.

De overheid heeft als streven dat twintig procent van de energieproductie in Nederland uit duurzame bronnen afkomstig is in 2020, maar er is geen landelijke subsidie meer voor zonne-energie.

Technische ontwikkeling zonnepanelen

Op gebied van technologische verbetering van zonnecellen gaat de meeste aandacht uit naar dunne-laagcellen. Deze nieuwe technologie plaatst een flinterdunne laag PV-materiaal, op een ondergrond van glas of buigzaam materiaal. Omdat dit veel minder materiaal kost, zal dit goedkoper uitpakken. Het is nog toekomstmuziek, maar stroomproducerende ramen zijn een van de toepassingen van deze techniek.

• De Vereniging Zonnestroom Producenten komt op voor de belangen van particuliere eigenaren van zonnestroomsystemen en geeft praktische informatie op www.zonnestroomproducenten.org.
• Raadpleeg www.energiesubsidiewijzer.nl om uit te vinden of subsidieregelingen zijn in uw woonplaats.
• Installateurs van zonnepanelen vindt u op www.uneto-vni.nl.
• Veel leveranciers van zonnepanelen zijn verenigd in Holland Solar: www.hollandsolar.nl / T 030 2328008.
• Meer informatie over teruglevering van energie en uw rechten daarin, staat op: www.consuwijzer.nl.