Computers

Het kost veel energie en grondstoffen om een computer te produceren. Daarom belast u het milieu minder als u de aanschaf van een nieuwe computer uitstelt en langer met uw huidige laptop of desktop doet. Vaak kunt u die opwaarderen, bijvoorbeeld door er extra geheugen in te (laten) plaatsen en een grotere harde schijf. Uitzondering is een server; schaf hier liever een energiezuinig nieuw model voor aan. Koopt u een nieuwe computer, let dan op de mogelijkheden om die in de toekomst op te waarderen.

Koopt u een nieuwe computer en wilt u een energiezuinig model, dan is de laptop de kampioen: een gemiddelde laptop verbruikt jaarlijks ongeveer 85 kWh (ongeveer 20 euro, prijspeil 2011), zolang u er geen los scherm op aansluit. Moderne laptops kunnen nog zuiniger zijn. Aan een gemiddelde desktop met LCD-monitor van drie jaar oud bent u bijna drie keer zoveel kwijt: ongeveer 230 kWh ofwel zo'n 50 euro. Gebruikt u nog een oude beeldbuismonitor, dan kost dat nog 10 euro extra.

Een iets minder zuinig alternatief voor een laptop is een zeer energiezuinige desktopcomputer (die de fabrikant vaak met een term als 'eco' of 'groen' presenteert) in combinatie met een LCD-monitor. In zo'n 'eco-computer' zitten meestal ook minder milieubelastende materialen.

Een netbook - een relatief goedkope, handzame en lichte laptop - is nog zuiniger dan een laptop. In de idle-stand verbruiken ze gemiddeld 15 watt, waar een 'normale' laptop zo'n 30 watt en een desktop circa 80 watt vraagt. Ook is er minder materiaal nodig om een laptop te maken. U bespaart dus stroom als u achter de netbook gaat zitten in plaats van achter de desktop computer of laptop. Maar ook hier zit een addertje onder het gras: als u op de netbook een extern standaard toetsenbord en een externe monitor (17 inch) aansluit, dan stijgt het vermogen naar 45 watt. De netbook verbruikt dan meer energie dan een normale laptop.

Een computer op maat

U kunt ook veel energie en geld besparen door geen onnodig krachtige computer te kopen. Een krachtige computer heeft een snellere processor en een meer geavanceerde grafische kaart. Daardoor verbruikt hij meer stroom dan een eenvoudiger systeem. Maar heeft u dat ook nodig? Het antwoord is 'ja' als u veel doet aan videobewerking en gamen. Voor surfen op internet, e-mailen en tekstverwerken voldoet een eenvoudige computer.

Zuinige randapparatuur kiezen

Per jaar verbruiken een printer, router/modem en een setje luidsprekers gemiddeld zo'n 20 euro (prijspeil 2011) aan stroom - bijna evenveel als een laptop. Het totale verbruik kan oplopen als er meerdere apparaten in huis zijn. U kunt energie en geld besparen door bij aanschaf te kiezen voor energiezuinige apparaten die een uitknop hebben. Apparaten die hun stroom volledig uit een USB-aansluiting halen verbruiken sowieso niet meer dan 2,5 watt.

Bij printers heeft een inkjetprinter de voorkeur: die is energiezuiniger dan een laserprinter. Een multifunctionele printer (printer, scanner, copier en fax in één) is ook zuiniger dan afzonderlijke apparaten. Kies verder zo mogelijk voor een printer die dubbelzijdig kan printen (met duplexeenheid), dat scheelt papier. Ook kunt u letten op het Energy Star label (meer daarover op Keurmerk elektrische apparaten).

De meeste computergebruikers benutten niet alle mogelijkheden om energie te besparen. Door dat wel te doen valt jaarlijks 10 tot 50 euro aan stroomkosten te besparen.

Uitschakelen als u hem niet gebruikt

Neemt u een langere pauze? Schakel dan de computer uit. Regelmatig afsluiten en weer opstarten is niet schadelijk voor het apparaat. Gaat u downloaden of dvd's en cd-roms branden? Gebruik dan software die de computer na het downloaden of branden automatisch afsluit. Google bijvoorbeeld op de zoektermen 'automatisch uitschakelen na download'. Dit voorkomt dat de computer na het voltooien van zijn taak nog een tijd aanstaat. Gebruikt u een 'home server', dan kunt u die uitschakelen wanneer niemand hem gebruikt.

Snel in de slaap- of sluimerstand

Als u energiebeheer instelt, schakelt de computer automatisch over naar een energiebesparende stand als de computer een tijdje ongebruikt is. Hoe eerder hij dat doet, des te meer energie u bespaart. De aanbevolen time-out tijd voor de slaap- of sluimerstand ligt tussen 15 en 60 minuten; voor monitoren is dat tussen de 5 en 20 minuten. U kunt de computer bij een pauze ook direct in de slaap- of sluimerstand zetten: dan gaat u meteen besparen.

Een andere mogelijkheid is om een zogenoemde Ecobutton te gebruiken, die de computer met een druk op de knop in een maximaal energiebesparende stand brengt.

Stroomtoevoer afsluiten

Zolang de stekker in het stopcontact zit, blijft een computer energie verbruiken - ook al staat hij uit! Dit geldt ook voor veel randapparatuur. U voorkomt dat als u de computer met randapparatuur aansluit op een stekkerdoos met schakelaar. Zo schakelt u na gebruik alles in één keer helemaal uit. Ook zijn er stand-by killers of master/slave-stekkerdozen op de markt, die de stroomtoevoer automatisch afsluiten zodra de computer nog maar heel weinig energie verbruikt.

Let op: sluit bij een internet plus bellen-pakket het modem aan op een apart stopcontact. Als u continu telefonisch bereikbaar wilt zijn, moet deze apparatuur 24 uur per dag aan blijven. Wel kunt u vaak de draadloze internetverbinding uitschakelen, terwijl u gewoon bereikbaar blijft.

Screensaver eraf gooien

Screensavers sparen geen energie. Integendeel: ze kunnen het energieverbruik van de computer verhogen, zeker als ze grafisch complex zijn. Daarnaast kunnen ze verhinderen dat de computer naar een energiebesparende stand gaat. Bij de huidige LCD-schermen is een screensaver ook niet meer nodig. Daarop kan het beeld niet inbranden, zoals bij de oude beeldbuismonitoren wel het geval was.

Voorzichtig zijn met 'distributed computing'

Er bestaan projecten die gebruikmaken van de rekenkracht van zeer veel computers. Bijvoorbeeld om een medicijn te ontwikkelen of naar buitenaards leven te zoeken. Als u uw computer daarvoor aanmeldt, wordt hij flink belast en stijgt het energieverbruik. Verder schakelt de computer ook niet meer naar een energiebesparende stand wanneer u hem niet gebruikt, waardoor het energieverbruik extra toeneemt.

Geniet, maar download met mate

Het regelmatig urenlang downloaden van grote bestanden (zoals films) kost veel energie en geld, zeker als de computer na het downloaden aan blijft staan. Iemand die de computer dagelijks 4 uur normaal gebruikt en 's nachts 2,5 uur downloadt (waarna de computer aanblijft), is zonder energiebesparende maatregelen jaarlijks maar liefst 845 kWh (bijna 190 euro) aan elektriciteit kwijt (prijspeil 2011).

Een oudere computer is vaak nog prima bruikbaar. Laat hem daarom niet thuis verstoffen, maar verkoop hem of geef hem weg. Ook kringloopwinkels zijn blij met gebruikte computers. Alleen oude beeldbuismonitoren kunt u beter als afval inleveren; door hun hoge energieverbruik is hergebruik af te raden. 

Er zijn organisaties die oude computers opknappen voor gebruik in ontwikkelingslanden. Kies bij voorkeur voor een instelling die de apparatuur na gebruik in ontwikkelingslanden weer terughaalt naar Nederland. Dan is de kans op een verantwoorde verwerking een stuk groter.

Weggooien? Recyclen!

Computers, monitoren, printers en andere randapparaten horen niet bij het huishoudelijk restafval. Er zitten chemicaliën en andere stoffen in die schadelijk zijn voor het milieu, zoals PVC, broomhoudende brandvertragers en weekmakers. Bovendien betekent niet-gescheiden inleveren een gemiste kans voor recycling.

Als u een nieuwe computer of randapparatuur koopt, kunt u de oude gratis inleveren bij de winkel. Bij de milieustraat van de gemeente kunt u uw oude computer en randapparatuur altijd kwijt. De winkel of de gemeente zorgt voor hergebruik van bruikbare grondstoffen, zoals kunststoffen, metalen en glas.

Een aantal labels en keurmerken stelt extra eisen aan het materiaal- en energieverbruik van computerapparatuur, zoals Energy Star en TCO. Deze labels zijn vrijwillig; er zijn tal van producten verkrijgbaar zonder label met vergelijkbare of zelfs betere prestaties. Meer over Energy Star en TCO staat op Keurmerk elektrische apparaten.

• Greenpeace onderzoekt regelmatig hoe goed computerfabrikanten letten op milieuaspecten rond hun producten en bedrijfsvoering: www.greenpeace.nl.
• Voor informatie over de regels rond afdanking van computerapparatuur kunt u terecht bij de Stichting ICT-Milieu: www.ictmilieu.nl.
• Voor meer informatie over de labels kunt u kijken op www.tcodevelopment.com (TCO) en www.eu-energystar.org/nl/ (Energy Star).