Kookplaat en keukenapparaten

Of koken voor u een hobby is, of een dagelijkse sleur, het kost altijd gas of elektriciteit. Net als de koffie of thee achteraf. Gelukkig kunt u energieverspilling rond etenstijd makkelijk tegengaan.

De milieubelasting van de meeste kookapparaten ontstaat vooral tijdens gebruik. Er is namelijk elektriciteit of gas nodig om te koken, koffie te zetten en water te koken. Gas is een fossiele brandstof en die raakt een keer op. Verbranding van gas draagt bovendien bij aan klimaatverandering. En ook elektriciteit wordt grotendeels opgewekt door fossiele brandstoffen te verbranden: olie, gas en kolen. Zuinige kookapparatuur voorkomt verspilling van gas en elektriciteit en gaat dus de milieubelasting tegen. Net als zuinig gebruik van apparaten in de keuken.

Tips keukenapparaten

Vervangt u de kookplaat, overweeg dan een gaskookplaat: die belast het milieu het minst. Een inductiekookplaat is een goede tweede.
Kies een apparaat dat qua formaat past bij uw gebruik, en let bij aankoop op een zo laag mogelijk elektriciteitsverbruik.
Kies kookapparatuur die weinig stroom verbruikt in stand-by stand. Trek anders de stekker eruit.
Een goede, voldoende grote combimagnetron met heteluchtfunctie is zuiniger met energie dan alleen een oven.
Zet de afzuigkap niet op een hogere stand dan nodig is, stop er spaarlampen in en was of vervang de filters regelmatig.
Zet niet onnodig veel koffie en zet het koffiezetapparaat op tijd uit.

Zuinigste kookplaat: gas

Voor het milieu is een gaskookplaat de beste optie. Het allermilieuvriendelijkst is koken op gas onder glas. Daarbij ligt een glasplaat over de gaspitten heen en kan er geen warmte om de pan heen wegstromen.

Gemiddeld verbruikt een gaskookplaat jaarlijks 37 m3 gas. En een elektrische kookplaat maakt ongeveer 200 kWh stroom op.

Inductie: zuinige elektrische kookplaat

Het minst energiezuinig is koken op elektriciteit. Het maken van elektriciteit is namelijk niet efficiënt, daarbij gaat veel energie verloren.

Van de elektrische kookplaten onderling is een inductiekookplaat het minst belastend voor het milieu, want die is 20 procent energiezuiniger dan een gietijzeren, een keramische of een halogeen uitvoering.
Koken zonder energieverspilling

Hoeveel energie u uiteindelijk verbruikt tijdens het koken, is vooral afhankelijk van de manier waarop u de kookplaat gebruikt, en minder van het soort kookplaat.

Juiste pan

Kies om te beginnen pannen die passen bij uw kookplaat. Voor een inductieplaat moet de bodem van de pan goed magnetisch te maken zijn. Voor alle andere elektrische kookplaten is een platte bodem van belang, zodat die goed contact maakt met het hete oppervlak. Zorg ook dat de pan niet kleiner is dan de kookzone, anders gaat er warmte verloren.

Kookt u op gas, dan kan een pan met een bolle bodem efficiënter zijn: de onderkant van de pan is dan dichter bij het vuur. Zorg dat de vlam niet om de bodem van de pan heen krult.

Zuinig: snelkookpan, grote pan en deksel

En of u nu elektrisch kookt of op gas, sommige tips gelden voor beide kookplaten. Zo besparen snelkookpannen altijd energie. En grotere pannen zijn meestal energiezuiniger dan kleine. Ook geldt voor koken op gas en op elektriciteit dat een deksel op de pan driekwart van het warmteverlies voorkomt als het eten staat te sudderen.
Energiezuinig water koken

Een gemiddelde waterkoker heeft een hoog vermogen: 1.725 watt. Zuinig omgaan met de waterkoker levert daardoor best wat op.

Verwarm niet meer water dan u nodig hebt. En maak het water niet heter dan nodig: voor bijvoorbeeld flesvoeding hoeft het water niet te koken. Let er verder op dat de waterkoker niet onnodig lang door blijft koken, voordat hij automatisch uitschakelt. En ontkalk een waterkoker regelmatig: zo geeft het verwarmingselement het meest efficiënt zijn energie af.

Koop liever geen waterkoker met een lampje of display dat altijd aan blijft: dat kost per jaar zo'n 13 kWh extra stroom. Kies verder liever een kleine dan een grote waterkoker: dan kunt u ook een kleine hoeveelheid water efficiënt koken. Let er ook op dat een waterkoker kleine hoeveelheden tegelijk kan verwarmen. Dan is het wel handig als ook bij minder dan een halve liter goed af te lezen is hoeveel water er in de waterkoker zit. Een verwarmingselement in de bodem heeft de voorkeur boven een dompelaar.

Kokendwaterkraan

Een kokendwaterkraan kost per jaar 92 tot 280 kWh aan stand-by verbruik (20 tot 60 euro, prijspeil 2011). Toch kan een kokendwaterkraan energie(kosten) besparen. Dit is alleen het geval als u meerdere keren per dag kleine hoeveelheden water kookt (bijvoorbeeld één kopje) én u regelmatig wat meer water kookt dan u gebruikt. Als u meestal thee zet per pot, of als u altijd precies opwarmt wat u gebruikt, dan kost de kokendwaterkraan meer energie.

Koopt u een kokendwaterkraan, kies dan zeker een goed geïsoleerd model met een zo laag mogelijk verbruik in stand-by (10 watt). De minder zuinige modellen zijn doorgaans juist de meest energieverslindende manier om water te koken.

Heeft u al een kokendwaterkraan die sowieso aan staat? Gebruik hem dan altijd als u kokend water nodig heeft - en nergens anders voor. Het is energieverspilling om de vaat te spoelen met kokend water, of meer kokend water te tappen dan u nodig heeft.

Bent u een tijd van huis, dan kunt u het apparaat het best even uit zetten. In drie weken scheelt dit 5 tot 15 kWh stroom.
Oven energiezuinig kiezen en gebruiken
Bij ovens maakt het voor het energieverbruik weinig uit of u kiest voor gas of elektrisch. Van de elektrische ovens onderling zijn heteluchtovens wel energiezuiniger (en sneller) dan gewone ovens. Want heteluchtovens kunnen met een lagere temperatuur hetzelfde resultaat bereiken. Dat scheelt naar schatting veertien procent energie.

Energielabel A en laag energieverbruik

Verder is het zinvol om te letten op het energielabel. De meeste ovens hebben energielabel A, maar het exacte energieverbruik kan nog sterk verschillen. U kunt dus het beste kijken naar het aangegeven energieverbruik, en dan vooral het verbruik van de functie die u het meest gaat gebruiken: hetelucht of 'gewoon' (recepten geven vaak een voorkeur aan).

Passend formaat

Ook loont het om een geschikt formaat te kiezen. Een grote oven verbruikt ongeveer twintig procent meer energie om een gerecht te bereiden, dan een middelgrote oven.

Display of klok: stroomverbruik loopt op

En tenslotte hebben veel ovens een ingebouwde klok of een display, waar ze per jaar net zoveel energie aan opmaken als aan het bakken van taarten en broodjes. Kies dus bij voorkeur voor een oven zonder klok, of voor een model met uitschakelbaar display.

Tips energiezuinig gebruik oven
- Laat eten van tevoren op temperatuur komen en sla het voorverwarmen over. Dat is meestal niet nodig, en de oven is dan onnodig lang warm. Bovendien hoeft u de deur van de hete oven niet te openen, waardoor er geen hitte ontsnapt.
- Gebruik, als u kunt kiezen, de heteluchtfunctie.
- Gebruik voor bepaalde gerechten de (combi)magnetron in plaats van de oven: bijvoorbeeld het opwarmen van kant-en-klaar maaltijden of pizza.
- Zet de oven al uit voordat de bereiding klaar is. Hij blijft nog lang warm.
- Kook bij voorkeur meerdere gerechten achter elkaar en kook grotere hoeveelheden in één keer.
- Haal de bakplaat weg als die niet nodig is, en leg geen folie over de ovenroosters: dat belemmert de luchtstroming.
- Heeft uw oven een zelfreinigende functie, gebruik die dan met mate: die verbruikt veel energie.
Stoomoven met hoge druk bespaart energie

Een stoomoven kan een energiezuinig zijn, mits het een hogedrukstoomoven is. Deze kookt niet alleen met stoom, maar kan ook druk opwekken om het eten sneller te garen. Door het hoge rendement is een hogedrukstoomoven energiezuiniger dan een gewone elektrische kookplaat (vergelijkbaar met een inductiekookplaat).

Bijkomend voordeel van een stoomoven is dat u een hele maaltijd in één keer kunt bereiden. U heeft geen aparte pit of kookzone nodig voor elk onderdeel.
Magnetron: energiebesparen via keuze en gebruik
Het voordeel van een magnetron is dat deze vrijwel alleen het voedsel opwarmt, dus niet de ovenschaal, de lucht in het apparaat en de wanden. Het rendement is daardoor ruim vier keer zo groot, als dat van een elektrische oven.

Het maximale vermogen heeft geen invloed op het energieverbruik. Wel van invloed is het ingebouwde klokje, dat wel 25 tot veertig procent van het jaarlijkse stroomverbruik voor zijn rekening neemt. Het loont dus om voor aanschaf eerst na te gaan of het klokje uit te schakelen is. Is dat niet zo, trek dan de stekker eruit.

Liever een combimagnetron

Combimagnetrons gebruiken naast microgolven ook boven- of onderwarmte (net als een gewone oven), hetelucht, grill en/of stoom. Heeft u nog geen oven en gebruikt u een gewone oven relatief weinig, dan is een passend formaat combimagnetron de milieuvriendelijkste aanschaf. Want die kan een gerecht sneller en energiezuiniger opwarmen dan een gewone oven, door de magnetron- en de ovenfuncties tegelijk te gebruiken. Een combimagnetron met heteluchtfunctie is het milieuvriendelijkst: deze bespaart energie doordat hij de warmte efficiënter gebruikt.

Heeft uw keuken al een moderne oven en gaat u de magnetron alleen gebruiken om maaltijden te ontdooien en opwarmen zonder dat daarbij een bruin korstje gewensd is, dan is een 'solomagnetron' prima.

Tips energiezuinig gebruik magnetron

Door uw magnetron slim te gebruiken, kunt u veel besparen op het jaarlijkse energieverbruik. (Zie ook de tips onder De oven zuinig gebruiken).
- Zet bij de combimagnetron de heteluchtfunctie aan, in plaats van de boven- en onderwarmte ('gewone oven').
- Roer tussentijds het gerecht door en gebruik het maximale vermogen zo min mogelijk.
- Als u de magnetron niet gebruikt, haal dan de stekker uit het stopcontact. Bij een ouder model kan dat 25 - 40 procent van het jaarlijks stroomverbruik schelen.
Koffie zetten en energie besparen

Voor het energieverbruik maakt het weinig uit of uw koffie uit een filterapparaat, een padapparaat of een espressomachine komt. Wel is het belangrijk om een apparaat op maat te kopen: bij een te groot apparaat maakt u gemakkelijk teveel koffie. Weggooien is verspilling van energie. Bent u de enige in huis die koffie drinkt, overweeg dan een koffiezetapparaat dat één kopje maakt.

Van alle filterapparaten is het type met een thermoskan een stuk energiezuiniger, dan zijn broertjes met een warmhoudplaat.

Bij espressomachines zit het venijn qua energieverbruik vooral in de 'ready'-stand, net als bij padmachines. Probeer dus na te gaan hoeveel stroom het apparaat in deze stand verbruikt (ready-vermogen). Kies verder een apparaat dat zichzelf uiteindelijk helemaal uitschakelt: dat kan per jaar 100 kWh stroom schelen (ruim 20 euro, prijspeil 2011). Bij espressomachines is er ook het stand-by verbruik: probeer na te gaan hoeveel dit is, en of het apparaat ook helemaal uit kan.

Energiezuinig koffie zetten

Naar schatting wordt dertig procent van de koffie uit filterapparaten weggegooid. Dat is verspilde energie. Het loont dus om een gepaste hoeveelheid koffie te zetten.

Verder kost het relatief veel stroom om een padapparaat of espressomachine aan te laten staan. Dat geldt ook voor het warmhoudtplaatje. Gebruik liever een thermoskan en zet een padapparaat of espressomachine uit als u niet zeker weet of u nog meer koffie gaat zetten.
Afzuigkap: energiezuinige keuze en gebruik

Heeft uw huis een mechanisch ventilatiesysteem, koop dan bij voorkeur een energiebesparende motorloze afzuigkap. Zet de afzuigkap ook niet harder aan dan nodig is. Anders komt er onnodig veel koude lucht van buiten naar binnen, die u vervolgens weer moet verwarmen. Gebruik de hoogste stand bijvoorbeeld even als het eten in de pan gaat, en schakel daarna over naar een lagere stand.

Spaarlampen in afzuigkap

In veel afzuigkappen zit 40 tot 80 watt aan ingebouwde verlichting. Als u die (indien mogelijk) vervangt door spaarlampen, bespaart u ongeveer 75 procent op elektriciteitgebruik van deze verlichting. Schakel het licht uit als u een tijdje weg bent bij het fornuis, of als de keuken al licht genoeg is.

Filters

Vergeet ten slotte de filters niet: was of vervang ze regelmatig. Een dichtgeslibd filter blokkeert de luchtstroom, verslechtert de werking van de afzuigkap en kan zelfs brand veroorzaken.ze