Gevelisolatie

De meeste woningen in Nederland hebben een centrale verwarming die stookt op gas. Gasverbruik is nadelig voor het milieu, want als de ketel gas verbrandt, komen er broeikasgassen en luchtvervuiling vrij. Bovendien is gas niet oneindig voorradig.

Om de milieubelasting te verminderen, is het zaak om het gasverbruik zo ver mogelijk terug te dringen. Gevelisolatie helpt daarbij: het isoleren van 40 m2 spouwmuur (niet op een hoek) vermindert het gasverbruik met 320 m3 per jaar.

Milieubelasting van isolatiemateriaal

Het maken van isolatiemateriaal kost energie en grondstoffen, en ook dat veroorzaakt milieubelasting. Maar het voordeel van gevelisolatie weegt ruim op tegen dit nadeel: de energiebesparing die ontstaat door gevelisolatie is (afhankelijk van het materiaal) 400 tot 1.000 keer groter dan de energiekosten voor materiaalproductie.

Spouwmuurisolatie

Een spouwmuur bestaat uit twee halfsteens muren met 4 tot 6 cm lege ruimte ertussen. Bij na-isolatie vult het isolatiebedrijf deze ruimte met isolatiemateriaal. Het bedrijf boort daarvoor eerst van buitenaf gaten in de gevel, op kruispunten van de voegen. Vervolgens wordt er via die gaten isolatiemateriaal in de spouw gespoten.

Spouwmuurisolatie is de voordeligste manier van gevelisolatie. Deze methode is alleen mogelijk bij woningen met een spouwmuur. Vooraf moet altijd inspectie plaatsvinden, om te zien of de spouw droog en schoon is. Kijk voor meer informatie op Spouwmuurisolatie.

Isolatie aan de buitenzijde van de gevel

U kunt de gevel(s) ook isoleren door isolatiemateriaal te (laten) plaatsten tegen de buitenkant. Over het isolatiemateriaal komt dan een afwerking, zoals pleister.

Isolatie aan de buitenzijde is de meest energiebesparende, maar ook duurste vorm van gevelisolatie. Dat komt omdat het een arbeidsintensieve klus is, met hoge materiaalkosten. Deze gevelisolatie verandert wel het aanzien van de gevel. Dat is meestal niet toegestaan voor rijtjeswoningen, twee-onder-een-kapwoningen en monumenten. Lees meer voor- en nadelen op Buitenzijde gevel isoleren.

Isolatie aan de binnenzijde van de buitenmuur

Een derde manier om te voorkomen dat warmte ontsnapt via de gevel, is het plaatsen van een voorzetwand tegen de binnenkant van de buitenmuren. Tussen de oude en de nieuwe wand komt dan isolatiemateriaal.

Isolatie vanaf de binnenzijde is duurder dan spouwmuurisolatie, maar goedkoper dan isolatie van de buitenzijde. Een voorzetwand is geschikt als het huis geen spouwmuren heeft én het aanzien van de gevel niet mag veranderen. Lees meer over de voor- en nadelen op Voorzetwand: gevelisolatie van binnenuit.

Bestaande bouw en nieuwbouw

Bovenstaande methoden van gevelisolatie zijn geldig voor bestaande en nieuwe buitenmuren, van bijvoorbeeld nieuwbouw of aanbouw. Voor isolatie van dak, gevels en vloer geldt volgens het Bouwbesluit een minimale isolatiewaarde (Rc-waarde) van 2,5 (zie onder voor meer uitleg). U krijgt dan alleen een vergunning voor de verbouwing of renovatie als uit de plannen blijkt dat de gevel straks die isolatiewaarde haalt. Er zijn echter uitzonderingen, dus informeer bij uw gemeente.

Als uw woning goed is geïsoleerd, zijn naden en kieren waarschijnlijk gedicht. Dan is het noodzakelijk om actief de lucht in huis te verversen. Een woning zonder isolatie heeft naast de gebruikelijke klepramen, afvoerkanalen en ventilatieroosters ook veel gaten en kieren waarlangs opgehoopte stoffen kunnen verdwijnen (zoals uitgeademd CO2, verbrandingsgassen, tabaksrook en overtollig vocht). Frisse lucht stroomt zo ook binnen. Na grondige isolatie gebeurt dat niet meer. Houdt daarom altijd een ventilatierooster of raampje open. Meer hierover op Ventilatie: noodzakelijk voor gezondheid.

Het is bij de bewoners vaak onbekend of de woning (volledig) is geïsoleerd. Alleen een isolatiebedrijf kan met zekerheid vaststellen of er gevelisolatie van goede kwaliteit aanwezig is. Maar het bouwjaar van uw woning geeft al een indicatie; ook bouwtekeningen en informatie over eventuele eerdere verbouwingen kunnen inzicht geven.

Bouwjaar voor 1920

Huizen die zijn gebouwd voor 1920 zijn tijdens de bouw niet geïsoleerd. In veel van deze oudere huizen is vaak later gevelisolatie aangebracht (na-isolatie). Bijvoorbeeld een voorzetwand tegen de binnenkant van de buitenmuur. Woningen uit deze periode hebben geen spouw (luchtlaag) in de buitenmuur.

Bouwjaar 1920 tot en met 1975

Woningen gebouwd tussen 1920 en 1975 hebben meestal een gevel met een spouw, die bij de bouw niet is geïsoleerd. Een deel van de buitenmuren uit deze periode zijn later wel na-geïsoleerd, in veel gevallen is de spouw opgevuld met isolatiemateriaal - spouwmuurisolatie dus.

Bouwjaar 1976 tot en met 1988

Gevels van woningen gebouwd in de periode 1976 tot 1988 zijn tijdens de bouw al geïsoleerd. Maar de kwaliteit is beperkt. Een deel van de woningen heeft later de gevelisolatie alsnog verbeterd (na-isolatie).

Bouwjaar 1989 en later

In de gevels van huizen uit bouwjaar 1989 of later, zit standaard isolatie; meestal is dat spouwmuurisolatie. Hoe nieuwer de woning, des te beter de gevelisolatie.

Kwaliteit van gevelisolatie: Rc

Het is meetbaar hoe goed een gevel (of andere constructie zoals een raam of vloer) warmte kan tegenhouden. Officieel heet die eigenschap 'de warmteweerstand van een constructie', afgekort als Rc. De Rc hangt af van de isolatiewaarde van de constructie (bouwwijze, materiaal), en van eventueel aanwezig isolatiemateriaal.

Hoe hoger de Rc-waarde, des te beter de isolatie. Een gevel die zeer goed is geïsoleerd door isolatie vanaf de buitenzijde heeft een Rc van 4 of hoger. Een gevel (met spouwmuur) die niet is geïsoleerd heeft gemiddeld een Rc-waarde van 0,38.

Kwaliteit van isolatiemateriaal: Rd

De Rc van een gevel neemt toe als de gevel wordt geïsoleerd. Hoeveel de Rc stijgt, hangt van het isolatiemateriaal: niet elk materiaal houdt warmte even goed tegen. Ook deze warmteweerstand kan je meten. Isolatiespecialisten noemen dat de warmteweerstand van het materiaal, afgekort als Rd.

Een Rd-waarde vanaf 1,2 houdt warmte matig tegen. Materiaal dat warmte zeer goed tegenhoudt, heeft een Rd-waarde van 4. Dit verschil in materiaal leidt tot verschil in energiebesparing: isolatiemateriaal met een hoge Rd verlaagt de energierekening meer, dan materiaal met een lage Rd.

Milieu Centraal adviseert isolatiemateriaal te kiezen met een Rd-waarde van 3,5 of hoger. Vanwege de hogere energiebesparing zorgt die voor meer milieuwinst, en meer besparing op de stookkosten. Deze hoge Rd-waarde is echter niet voor alle isolatievormen mogelijk.

Synthetische isolatie of schapenwol?

Isolatiematerialen die zijn gemaakt van hernieuwbaar materiaal, zoals schapenwol, zijn niet per se beter voor het milieu dan synthetische isolatiematerialen (zoals EPS) of materialen uit minerale grondstoffen (zoals glas- of steenwol). Dat blijkt uit onderzoek waarbij de hele levenscyclus wordt bekeken: vanaf productie en gebruik tot en met afdanken.

Dat hernieuwbare materialen niet zonder meer milieuvriendelijker zijn, komt door de uiteenlopende eigenschappen van de materialen. De isolatiematerialen verschillen in isolatiewaarde, vochtbestendigheid, geluiddemping, brandwerende eigenschappen of geschiktheid om aan te brengen in lastige hoekjes. Welk materiaal het langste mee gaat en het beste effect oplevert, hangt erg af van de situatie. Voor een optimaal effect is het vooral belangrijk om het isolatiemateriaal te gebruiken volgens de aanwijzingen van de leverancier.

De kosten voor spouwmuurisolatie verdient u in ongeveer 4 jaar terug. Daarna is elke euro besparing winst. De kosten voor isolatie met een voorzetwand of aan de buitenzijde van de gevel verdienen zichzelf veel minder snel terug. Een handige doe-het-zelver kan een voorzetwand ook zelf plaatsen; dan verdient de investering zich terug binnen 5 jaar.

Het milieu is bij buitengevelisolatie het meest gebaat, aangezien de gasbesparing daarvan het grootste is.

*) De warmteweerstand van het isolatiemateriaal (aangeduid met Rd) geeft aan hoe goed het materiaal warmte tegenhoudt (de eenheid is m2.K/W).
**) Besparing is geldig bij een binnentemperatuur van 16,5 graden (gemiddeld over dag en nacht), gestookt met een hr-ketel, en gasprijs 58 eurocent / m3 (prijspeil 2011). Bij een hogere gemiddelde temperatuur, pakt de besparing hoger uit.

Btw-verlaging bij uitbesteden gevelisolatie

Wegens een subsidieregeling daalt de btw voor gevelisolatie die u uitbesteedt, van 19 naar 6 procent. Kijk voor meer informatie en de voorwaarden op Subsidie woningisolatie.

• U vindt gecertificeerd gevelisolatiebedrijven via de Vereniging van Erkende Na-isolatiebedrijven in Nederland (www.venin.nl); gecertificeerde bedrijven die geen lid zijn vindt u via de certificerende organisatie IKOB-BKB, T 030 6358060.
• Specialisten op het gebied van buitengevelisolatie met pleisterwerk vindt u via de brancheorganisatie van stukadoorsbedrijven, LSGI: www.lsgi.nl.
• Ga na of er wellicht lokale regelingen en subsidiepotjes zijn. Een overzicht staat op www.energiesubsidiewijzer.nl.
• Uw verwarmingsketel bepaalt mede hoeveel u kunt besparen. Benieuwd of het voordelig is om uw huidige ketel in te ruilen voor een nieuwe? Kijk op Nieuwe cv-ketel.
• Maakt de isolatie deel uit van een grote verbouwing? Kijk voor praktische tips op www.verbouwwijzer.nl.