Douche en bad

Relatief nieuw is een douche met warmte terugwinning (de douche-WTW). Die maakt gebruik van warmte uit wegstromend douchewater, om koud leidingwater voor te verwarmen. Het principe is hetzelfde als van een warmtewisselaar: door koud water langs warmer water te leiden, warmt het koude water op. De waterstromen zijn daarbij wel strikt gescheiden. Deze optie vergt een kleine verbouwing, en is dus vooral een optie als u een badkamer gaat (ver)bouwen.

Milieuvriendelijk warm water

De boiler of ketel hoeft bij een douche-WTW vanwege de voorverwarming minder hard te stoken. Dat scheelt een gemiddeld huishouden veertig procent van de energierekening voor warm water; dat scheelt ongeveer 150 kubieke meter gas per jaar, ofwel: ruim 85 euro (prijspeil 2011), en 267 kilogram CO2. De meeste boilers en moderne, modulerende combiketels of modulerende badgeisers zijn geschikt om te combineren met de douche-WTW.

Om te zorgen dat het water wel op constante temperatuur blijft, is een thermostatische douchemengkraan sterk aan te bevelen. Aangezien de douche-WTW koud water opwarmt, is er namelijk minder bijmenging van warm water nodig.

Prijskaartje

De douchebak-WTW kost ongeveer 700 euro in aanschaf, de douchepijp-WTW is iets goedkoper, namelijk ongeveer 500 euro. Installatiekosten van dit nieuwe product zijn nog niet bekend. De douche-WTW is niet verkrijgbaar via de badkamerspeciaalzaak; vraag ernaar bij de installateur of de groothandel.

Variaties

Er zijn twee soorten douche-WTW systemen: de ene wordt verticaal geplaatst rond de douchepijp onder de douche, de andere komt horizontaal in de douchebak. Een WTW-systeem is aangesloten op de koudwaterleiding naar de douchekraan, en meestal ook op de koudwaterleiding naar de cv-combiketel of boiler. Warm douchewater dat wegstroomt langs de WTW-waterleiding, verwarmt zo het koude water alvast op dat naar de douche en de combiketel of boiler stroomt. En dat scheelt energie en -kosten.

Douchepijp WTW

• Geschikt voor douche op de eerste verdieping van een woning, of hoger.
• Verticale plaatsing om de afvoerpijp (direct of een paar meter) onder de douchebak.
• Lengte circa 2,20 meter, doorsnede 10 centimeter .
• Een enkelwandige douchepijp-WTW mag niet direct met de riolering worden verbonden, een dubbelwandige wel.

Douchebak WTW

• Geschikt voor douche op begane grond of in een appartement.
• Horizontale plaatsing in een speciale douchebak.
• Het warme wegstromende water komt eerst langs de warmtewisselaar in de douchebak, voordat het wegspoelt door de afvoer.

Baden zijn niet geschikt voor douche-WTW: de warmteafvoer en de warmtevraag moeten gelijktijdig plaatsvinden. Als het bad ook doucheruimte is, kan de douche-WTW wel op de afvoer van het bad worden aangesloten. Aansluiting op de wastafel is niet verstandig: scheerzeep en tandpastaresten kunnen aan de wand blijven kleven.

Controleer bij een combiketel zonder voorraadvat of badgeiser vooraf of de tapdrempel gehaald wordt met WTW-systeem. De voorverwarming verlaagt de warmwaterstroom en kan ervoor zorgen dan de combiketel of badgeiser niet meer aanslaat. Vraag uw installateur om advies.

Onderhoud

De douche-WTW heeft lage onderhoudskosten. Af en toe spoelen met een reinigingsmiddel is voldoende.

Voorkom Legionella

Om de groei van Legionella bacteriën te voorkomen, moet de temperatuur in de douchepijp (in rust: zonder stroming van koud water) onder 25 graden Celsius blijven. Dat kan hoger oplopen als de douchepijp op een bad is aangesloten. Wanneer de leidingwaterinhoud van de douchepijp-WTW kleiner is dan één liter mag het bad wel worden aangesloten op de douchepijp. Dit is meestal het geval.

De douchepijp mag niet in de buurt van warmtevoerende leidingen of op warme oppervlakten worden gemonteerd. De koud- en warmwaterleiding, aansluitingen en de buitenwand van de douchepijp mogen niet worden geïsoleerd.

Zie voor verdere maatregelen tegen Legionella Water in huis.

Een waterbesparende douchekop (ook wel spaardouche genoemd) laat minder water door dan een normale. Dat bespaart drinkwater en energie om het water te zuiveren, maar ook gas om het water warm te stoken.

Wat u precies bespaart, hangt af van uw situatie: de hoeveelheid warm water die uw warmwatertoestel per minuut levert, van het rendement van dat toestel, maar ook van het type waterbesparende douchekop en hoe vaak de douche in gebruik is.

Kies de juiste spaardouche

Een spaardouche is meestal goed te combineren met een badgeiser, boiler of combiketel; kies wel een type dat bij uw toestel past. Een toestel zonder voorraadwater slaat mogelijk niet aan door de kleine hoeveelheid warmwater die wordt gevraagd met een spaardouche. Om dezelfde reden is een spaardouche niet geschikt als het water wordt opgewarmd door een keukengeiser.

Hoeveel water de verschillende typen spaardouches besparen, hangt af van de waterdruk en de zogeheten volumestroomklassen van de spaardouche - de hoeveelheid water die de kop doorlaat per minuut. Een normale waterdruk is honderd kPa (kiloPascal). Een douchekop laat meer water door als de druk hoger is.

Z bespaart het meest

Doorstroomklasse Z bespaart het meest; dit type douchekop laat maar 4 tot 7 liter per minuut door. Klasse A geeft tussen 7 en ruim 8 liter, een standaard douchekop (klasse S) tussen ruim 8 en bijna 12 liter per minuut. Daarna volgen de grote waterslurpers, klasse B tot en met D (bijna 12 tot wel bijna 22 liter per minuut).

Zonder spaardouche stroomt er gemiddeld 10 liter water per minuut uit de douche. Met spaardouche klasse Z kunt u maximaal 4,5 liter per minuut besparen (bij een warmwatertoestel met gemiddeld rendement, dat minstens 10 liter water van 40 graden Celsius kan leveren per minuut).

Minder water, net zo goed

De spaardouche geeft dezelfde ervaring als een gewone douche, vanwege het goede ontwerp. Sommige types spaarkoppen verdelen het water in fijne druppels, zodat het lijkt alsof er evenveel water uit de douche komt.

De tabel laat zien hoeveel geld een gemiddeld huishouden per jaar bespaart als de standaard douchekop wordt vervangen door een spaardouche.

De aanschafkosten van een spaardouche variëren tussen 9 en 45 euro. Huishoudens met een kleine boiler besparen in verhouding overigens iets minder; daar staat wel verbeterd comfort tegenover. De voorraad warm water raakt namelijk minder snel 'op' door de zuinige spaardouche.

* Gemiddelde besparing van spaardouches is 1,8 liter per minuut. U bespaart maximaal (4,5 l / min), als u kiest voor een spaardouche doorstroomklasse Z én u een warmtapwatertoestel heeft dat minstens 10 liter per minuut levert (40 graden Celsius), en een gemiddeld rendement heeft.
** Een grote elektrische boiler heeft maar één waarde omdat deze vanwege het grote volume waterlevering, altijd veel bespaart.
***Bij gasprijs van 58 eurocent per m3, elektriciteit 22 eurocent per kWh en water 1,23 euro per m3 (prijspeil 2011).

Luxe: de comfortdouche

Ongeveer een procent van de huishoudens heeft een comfortdouche: een luxe douche met extra zijsproeiers of een extra grote douchekop, ook wel regendouche genoemd. Dit type douche gebruikt gemiddeld ruim twee keer meer water (ruim 14 liter per minuut) dan een spaardouche. Maar dat kan minder: kies bij aankoop voor een comfortdouche met volumestroomklasse S. Dankzij technische snufjes vergt deze ongeveer evenveel water als een standaard douchekop met dezelfde volumestroomklasse.

Een comfortdouche stelt wel extra eisen aan het warmwatertoestel. Welk soort comfortdouche u ook overweegt, een installateur zal moeten kijken of de douche technisch gezien past bij de installatie in huis. De waterdruk van het warmwatertoestel en de leidingen zijn daarbij van belang, en daarnaast de capaciteit van de afvoer.

Een spaardouche werkt goed met boilers, de meeste badgeisers en combiketels. Kies wel een type spaardouche dat past bij het toestel: vraag de installateur. Er kan zich een probleem voordoen met de aanvoer van warm water als de spaardouche de vraag van warmwater zo ver verlaagt dat het warmwatertoestel niet aanslaat.

Tapdrempel

De doorstroomsnelheid is de hoeveelheid water die de douchekop per minuut kan doorlaten. Deze staat vaak vermeld op de verpakking. Geisers en combiketel hebben vaak een tapdrempel: er moet een minimale hoeveelheid water per minuut gevraagd worden (de kraan moet zo ver open), voordat de ketel aanslaat en water warm gaat stoken. Bij hoeveel water per minuut dat is, dat staat vermeld in de handleiding.

Pendelen?

Wanneer de douchekop te weinig water doorlaat, slaat een geiser of combiketel niet aan omdat de tapdrempel niet wordt bereikt. Als de douchekop net iets te weinig water doorlaat, schiet de warmwatervraag steeds net onder de drempel tijdens het douchen. Dan gaat de douche 'pendelen': er komt af en toe een straal koud water uit de douche. Vooral in de zomer komt dit voor omdat dan minder warm water nodig is om de gewenste temperatuur te bereiken.

Als uw toestel een tapdrempel heeft van meer dan 2 liter heet water per minuut, kan er een probleem ontstaan. Raadpleeg dan een specialist of vraag de speciaalzaak of bouwmarkt of u de spaardouche thuis kunt uitproberen.

Iets korter douchen dan het gemiddelde van bijna 8 minuten, kost weinig moeite maar levert veel op. Door 2 minuten korter te douchen bespaart u elk jaar 9.400 liter warm water. Daarmee daalt het gasverbruik van een gemiddeld huishouden met ongeveer 100 m3. Dat scheelt 58 euro op de gasrekening (prijspeil 2011) en voorkomt dat 160 kilogram CO2 vrijkomt.

Alle beetjes helpen echt. Wie een minuutje eerder onder de douche vandaan stapt, merkt misschien zelf het verschil niet in energiekosten, maar als iedereen het doet, besparen we in Nederland toch jaarlijks 28 miljard liter water, en wel 126 miljoen m3 gas!

Slimmer douchen

In een huishouden dat al een besparende douchekop heeft, is het jaarlijkse watergebruik al flink omlaag gegaan. Als alle gezinsleden daarnaast ook nog twee minuten korter douchen, dan bespaart het huishouden nog 7.000 liter water extra per jaar, en 38 m3 gas. De energierekening daalt met ongeveer ruim 20 euro; het gezin vermindert bovendien de uitstoot van CO2 met 68 kilogram.

Een bad kost meer water dan een douche. Gemiddeld staan mensen 8 minuten onder de douche. Met een normale douchekop kost dat zo'n 70 liter water, met een waterbesparende kop 55 liter. Ter vergelijk: een warm bad kost minimaal 120 liter water. Hoe kleiner het bad, hoe minder water en energie nodig is.

Als u graag lang in bad ligt, overweeg dan isolatie van het bad, zodat het water langer warm blijft. Het bad kan bijvoorbeeld worden geïsoleerd met glaswol, steenwol of thermoskussens. Een kunststofbad koelt minder snel af dan een geëmailleerd, metalen bad.

Minder vaak helpt ook

Ook minder vaak badderen bespaart: als u jaarlijks veertig keer onder de douche stapt (met waterbesparende kop) in plaats van in bad, dan bespaart u 3.100 liter warmwater, 16 m3 gas, en u voorkomt dat 29 kilogram CO2 vrij komt in de lucht.

• Sommige waterbesparende toepassingen hebben het KIWA keurmerk Laag Verbruik. Lees meer hierover op Algemene keurmerken.