Alles over energie en milieu in het dagelijks leven

IR-panelen voor verwarming

IR-panelen kunnen voor het milieu een goede keuze zijn als bijverwarming, of in ruimtes die je weinig gebruikt. Als hoofdverwarming zijn infraroodpanelen in de meeste huizen minder goed voor het milieu dan een gewone HR-ketel, tenzij je huis heel goed geïsoleerd en all electric is.

IR-panelen 282x212.jpg

IR-panelen verwarmen niet de lucht, maar voorwerpen en lichamen. Dat gebeurt met langgolvige infraroodstraling. Infraroodstraling voelt een beetje als de zon: als je dicht bij een infraroodpaneel zit, heb je het snel lekker warm, maar loop je weg, dan is de warmte ook weg.

Tips over infrarood panelen

  • 1

    IR-panelen gebruiken elektriciteit om je huis te verwarmen. Voor het milieu en voor je portemonnee is elektrisch verwarmen bijna altijd slechter dan verwarmen met gas.

  • 2

    In zeer goed geïsoleerde, bijna energieneutrale, all electric huizen kan verwarming met infraroodpanelen een milieuvriendelijke en voordelige keuze zijn. Maar een warmptepomp is weliswaar duurder, maar nóg beter voor het milieu.

  • 3

    IR-panelen kunnen wel een goede keuze zijn als bijverwarming op een bepaalde plek (bijvoorbeeld de zithoek), of in ruimtes die je kort of weinig gebruikt (bijvoorbeeld de badkamer of een werkplek op zolder). Maar dat geldt alleen als je daardoor veel minder hoeft te stoken met de cv-ketel.

  • 4

    Zorg ervoor dat IR-panelen alleen aan staan als je een ruimte gebruikt. Een thermostaat met bewegingssensor is daarvoor handig.

  • 5

    Overweeg om eerst één paneel te kopen, zodat je kunt ervaren of je de warmte van IR-panelen prettig vindt. Of vraag de verkoper of je de panelen in de winter een tijdje op proef mag gebruiken. Je kunt met een energieverbruiksmanager meten hoeveel stroom dat kost en hoeveel je bespaart op gasverbruik.

  • 6

    Pas op dat je geen elektrische convectieverwarming koopt in plaats van IR-panelen. (Elektrische convectieverwarming is een elektrisch kacheltje of radiator die de lucht verwarmt). Zo’n kacheltje is weliswaar goedkoper in aanschaf, maar duurder in gebruik.

  • 7

    Als je energie wilt besparen, kan je beter eerst je huis isoleren en slim verwarmen dan infraroodpanelen kopen.

Verwarmen met IR-panelen

IR-panelen verwarmen niet de lucht, maar voorwerpen en lichamen. Dit in tegenstelling tot ‘gewone’ verwarming die de lucht verwarmt (convectieverwarming). Hierdoor is het in principe mogelijk om met IR-panelen bij een lagere luchttemperatuur hetzelfde niveau van comfort te bereiken. Net zoals het in de lente in de zon behaaglijk kan zijn ondanks een lage luchttemperatuur.

Met infraroodpanelen kun je de thermostaat in huis enkele graden lager zetten, terwijl je alleen de plek waar je bent, verwarmt met een IR-paneel. Dit levert energiebesparing op als de hoeveelheid energie die je bespaart door een lagere thermostaat groter is dan de energie die je gebruikt met je IR-paneel.

Hier zijn wel grenzen aan: de meeste mensen vinden een temperatuurverschil van meer dan 5 graden zeer oncomfortabel. Je hebt dus een bepaalde basistemperatuur nodig. Als er geen andere verwarmingsbronnen zijn, moeten de IR-panelen in huis voor die basistemperatuur zorgen. Dat is in de meeste huizen niet efficiënt en niet milieuvriendelijk.

Waarom zijn IR-panelen in de meeste huizen duur en niet milieuvriendelijk?

Verwarmen met elektriciteit is 3,5 keer zo duur als verwarmen met gas en zorgt voor 2,6 keer zo veel CO2-uitstoot. Bij het opwekken en vervoeren van stroom gaat namelijk meer dan de helft van de energie verloren. Ter vergelijking: bij een HR-ketel op gas gaat nog geen 10 procent van de energie verloren (het rendement is ruim 90 procent). Verwarmen met elektriciteit heeft dus een rendement dat de helft is van verwarmen met gas. Dat verschil is bijna nooit meer in te halen. Daar komt nog bij dat in Nederland ruim 80 procent van de stroom met fossiele brandstoffen wordt opgewekt.

Besparing weegt niet op tegen rendementsverlies

Fabrikanten en verkopers van IR-panelen noemen vaak besparingen van tientallen procenten op stookkosten bij verwarming met IR in plaats van gas. Voor elke graad temperatuurverlaging in huis bespaar je inderdaad 6 procent energie. Als je dus door het gebruik van IR-panelen de temperatuur 4 graden lager kunt instellen, bespaar je 24 procent energie. Echter, een besparing van 24 procent weegt bij lange na niet op tegen het rendementsverlies van 50 procent doordat je verwarmt met elektriciteit in plaats van gas. Bovendien kun je zo’n besparing ook behalen door met een HR-ketel zuinig en selectief te stoken, bijvoorbeeld met een slimme thermostaat.

Warmtepomp is wel efficiënt

De elektrische warmtepomp is een uitzondering op de regel dat verwarmen met elektriciteit minder efficiënt is dan verwarmen met gas. Een warmtepomp haalt 5 keer zo veel energie uit de omgeving als er aan stroom in gaat. Dit maakt het rendementsverlies van 50 procent ruimschoots goed, waardoor een warmtepomp zelfs 2,5 keer zo efficiënt is als een HR-ketel op gas.

IR-panelen wel milieuvriendelijke keuze in bijna energieneutrale woningen...

Een andere uitzondering is gebruik van elektrische IR-panelen in bijna energieneutrale woningen. Deze huizen hebben zo'n goede isolatie dat weinig warmte nodig is voor de verwarming. Hier zijn IR-panelen in combinatie met een warmtepompboiler voor warm water een voordelig en duurzaam alternatief voor gas. Een elektrische warmtepomp is een milieuvriendelijker alternatief en in het gebruik goedkoper, maar is uiteindelijk wel duurder door de hogere kosten voor aanschaf. In een voorbeeldberekening lag het stroomverbruik van een warmtepomp in een superzuinige woning 1000 kWh per jaar (220 euro, prijspeil 2016) lager dan het stroomverbruik van IR-panelen. Daarmee verdien je de meerprijs van een warmtepomp niet terug.

… of als bijverwarming

Als bijverwarming zijn de mogelijkheden voor IR-panelen groter dan als hoofdverwarming. Met IR-panelen kun je in ruimtes die je kort, of maar af en toe, gebruikt alleen stralingswarmte aanzetten op het moment dat je er bent (bijvoorbeeld een badkamer, werkkamer of zolder). Daardoor is er al snel milieuwinst en kostenbesparing. Je kunt IR-panelen ook gebruiken als plaatselijke bijverwarming voor extra comfort, bijvoorbeeld in een zithoek. Als de thermostaat daardoor een paar graden lager kan, bespaar je als snel op je totale energiegebruik.

En als ik IR-verwarming én zonnepanelen neem?

Er wordt wel geclaimd dat je met een combinatie van zonnepanelen en IR-verwarming zonder CO2-uitstoot kunt verwarmen. Bij deze claim past een kanttekening: jammer genoeg produceren zonnepanelen twee derde van hun stroom in de warme maanden en slechts een derde van hun stroom in de maanden als de verwarming aan staat. Slechts een klein deel van de zonnestroom zal dus gebruikt kunnen worden voor de IR-verwarming. Minstens twee derde van de stroom die de IR-panelen nodig hebben, zal uit reguliere netstroom moeten komen. Die stroom wordt in Nederland voornamelijk opgewekt met fossiele brandstoffen. Daarnaast hebben de meeste huizen lang niet voldoende dakruimte om met zonnepanelen te voorzien in de stroombehoefte van IR-panelen plus het overige stroomverbruik. Om 3.700 kWh voor je infraroodpanelen op te wekken, heb je 17 zonnepanelen van 250 W per paneel nodig. De aanschafkosten daarvan zijn bijna 8.000 euro.

Kosten van verwarmen met IR-panelen

De aanschaf van IR-panelen als hoofdverwarming kost ongeveer de helft van het laten aanleggen van cv met een nieuwe HR-ketel. De panelen kosten per stuk 100 tot 500 euro. Daarbij komen nog de kosten van regelsystemen en installeren. Er zijn overigens ook al verwarmingspanelen van een paar tientjes te koop, maar let op of het hier niet gaat om simpele elektrische convectieverwarming!

Als je een groot aantal IR-panelen laat installeren, kan een zwaardere stroomaansluiting nodig zijn (3 keer 35 Ampère in plaats van de reguliere 3 keer 25 Ampère). In dat geval betaal je 500 euro extra aan vastrecht per jaar. Daarbovenop komen de eenmalige kosten voor het verzwaren van de aansluiting. Eén groep van 25 Ampère kan bij een netspanning van 230 Volt een vermogen van 5000 Watt aan (25 maal 230 plus een veiligheidsmarge).

Infraroodpanelen of gas?

Er zijn nog weinig praktijkgegevens over verwarmen met IR-panelen in Nederlandse woningen. Sommige gebruikers melden een kostenbesparing, anderen zijn twee keer zo duur uit als met gas. Als algemene vuistregel geldt: je bent met IR-panelen voordeliger uit dan met gas als je voor iedere m3 gas die je bespaart minder dan 3,1 kWh extra aan stroom verbruikt. Een Nederlands huishouden met een HR-ketel gebruikt gemiddeld 1200 m3 gas voor verwarming. IR-panelen zijn dan voordeliger als je daarmee minder dan 3700 kWh stroom extra verbruikt. Dat is gemiddeld 18 kWh per dag in het stookseizoen. In een gemiddelde woning van 90 m2 is 4500 Watt aan infrarood verwarmingsvermogen nodig. Als je niet boven de (gemiddeld) 18 kWh per dag wilt uitkomen, kan je de IR-panelen gemiddeld 4 uur per dag op vol vermogen aanzetten (18 kWh/4500 W) of 8 uur op half vermogen. In de meeste Nederlandse woningen zal de gemiddelde binnentemperatuur dan veel lager zijn dan wanneer je verwarmt met een HR-ketel, omdat 1200 m3 gas veel meer warmte oplevert (ruim 10.000 kWh in plaats van 3700 kWh). De bewoner zal met infraroodpanelen dan minder comfort voor lief moeten nemen, of alsnog extra stroom verbruiken en hogere kosten hebben voor verwarming.

Voordelen en nadelen van verwarmen met IR-panelen

Verwarmen met IR-panelen heeft de volgende voordelen vergeleken met verwarming door een cv-ketel met radiatoren:

  • De panelen geven snel warmte en de warmte straling is direct voelbaar.
  • De lucht is minder droog. Doordat de luchttemperatuur lager kan worden ingesteld is de luchtvochtigheid hoger.
  • De voelbare stralingswarmte van IR-panelen is aangenaam, vergelijkbaar met zonnestraling (maar zonder schadelijke UV-straling).
  • Doordat er minder luchtcirculatie is, krijgt huisstofmijt minder kans.
  • Je bespaart mogelijk op je CO2-uitstoot. De besparing is 13% als je voor iedere bespaarde m3 gas slechts 3,1 kWh extra stroom verbruikt.
  • Er wordt geclaimd dat muren droger zijn met IR-verwarming, maar dit is nog niet aangetoond.

Verwarmen met IR-panelen heeft de volgende nadelen:

  • De warmte is niet gelijk verdeeld over de ruimte. Een paneel heeft een bereik van ongeveer 3 meter. Zodra je buiten bereik van een stralingspaneel bent, heb je het koud. Lichaamsdelen die niet bestraald worden, zoals benen onder tafel, blijven ook koud. Temperatuurverschillen van meer dan 5 graden zijn onaangenaam.
  • Als je infraroodpanelen lang aan laat staan (bijvoorbeeld de hele dag gebruikt), gaan ze ook de vloer, muren en meubels verwarmen. Die geven op hun beurt weer warmte af aan de lucht. Uiteindelijk werken je IR-panelen dan hetzelfde als een gewoon elektrisch kacheltje dat de lucht verwarmt. Dit is een erg inefficiënte en dure manier om je huis te verwarmen en ook slecht voor het milieu. Gebruik je de IR-panelen alleen als bijverwarming (bijvoorbeeld als je ’s avonds op de bank tv kijkt): dan staan de panelen te kort aan om de lucht te verwarmen en speelt dit bezwaar niet.

IR-panelen en gezondheid

IR-panelen geven onzichtbare langgolvige (zo'n 10 micrometer) infrarode warmtestraling. Langgolvige infrarode straling verwarmt de huid, maar dringt er niet in door. Dit in tegenstelling tot de kortgolvige (780 nanometer tot 1,4 micrometer) infrarode straling die terrasverwarmers of elektrische straalkachels afgeven. Langdurige blootstelling aan kortgolvige infrarode straling tast het bindweefsel onder de huid aan. Langgolvige infrarode straling is daarentegen niet schadelijk voor de gezondheid.

Hoe werken IR-panelen?

De IR-panelen hebben een vlakke plaat van glas, keramiek of metaal met daarin een halfgeleider. Aan de achterkant van de platen zit meestal isolatie om warmteverlies aan de achterzijde te beperken.

Door het paneel aan te sluiten op een stopcontact gaat er stroom lopen door de halfgeleider. Die wordt warm en begint binnen enkele minuten infrarode straling uit te zenden. De panelen kunnen 60 tot 200 graden warm worden. Pas dus op met direct contact met de huid of met textiel! De warmtestraling verwarmt de oppervlakken en materialen die worden aangestraald: personen, meubels, wanden en vloeren, tot een afstand van circa 3 meter.

Bij gebruik als hoofdverwarming heb je in een zeer goed geïsoleerde woning 25 Watt per m2 vloeroppervlak aan IR-vermogen nodig. In een minder goed geïsoleerd huis is dat 70 Watt per m2. In een gemiddeld geïsoleerde woning van 90 m2 is 4500 W aan infrarood verwarmingsvermogen nodig, verdeeld over ongeveer 10 panelen.

Aan de muur of het plafond

IR-panelen badkamer 300x440.jpg

IR-panelen hangen aan het plafond of de muur. Ze kunnen allerlei kleuren hebben, glanzend of mat zijn, of zelfs de vorm hebben van een verwarmde badkamerspiegel, of bedrukt zijn met afbeeldingen. De standaardmaten zijn 60x60 cm, 120x30 cm en 120x60 cm bij een dikte van 2 tot 5 cm dik. Het vermogen van een paneel loopt uiteen van 70 tot 2.000 Watt. Aan een paneel zit een stekker en vaak een bediening met thermostaat.

Bij muurpanelen wordt een groter deel van de energie gebruikt om lucht op te warmen dan bij panelen aan het plafond. Bovendien zijn er bij plafondmontage meestal minder voorwerpen zoals meubels die de warmtestraling kunnen blokkeren. Daarom heeft plafondmontage op 270 cm hoogte meestal de voorkeur.

Bediening

IR-panelen kunnen voorzien zijn van verschillende regelaars: van een simpele aan/uit-schakelaar tot verschillende standen tot een modulerende thermostaat die als de ingestelde temperatuur is bereikt uitschakelt of terugschakelt (terugmoduleert) naar een lager vermogen. Sommige panelen hebben zelfs een bewegingssensor die het paneel alleen inschakelt als er personen aanwezig zijn. Andere thermostaten zijn ook op afstand draadloos te bedienen met een aparte afstandsbediening of via internet met een app op een smartphone of tablet.

Garanties en keurmerken

Het is nog onbekend wat de levensduur van een IR-paneel is. Sommige fabrikanten geven 10 jaar garantie op de panelen, anderen 5 jaar of slechts 1 jaar. Opvallend is dat de elektronische regeling meestal een kortere garantie heeft dan het paneel. Waarschijnlijk gaat een schakelaar of regelaar direct op het paneel korter mee dan een schakelaar die verder van het paneel zit.

Er zijn nog geen keurmerken voor kwaliteit infraroodverwarming en kwaliteit installateur. Er zijn wel keurmerken van Tüv, Geprüfte Sicherheit en KEMA voor de elektrische veiligheid en veilige sterkte van elektromagnetische velden van infrarood stralingspanelen. Het CE-merk is wettelijk vereist, maar betekent alleen dat voldaan is aan de minimale eisen voor elektrische veiligheid en dat de panelen in de EU mogen worden verhandeld.

 

Terug naar boven