Alles over energie en milieu in het dagelijks leven

ELF: elektromagnetische velden door elektriciteit

Overal waar elektriciteit is, zijn ook ELF-velden: elektromagnetische velden met een extreem lage frequentie. Van ELF-velden die ontstaan door apparaten in huis, zijn geen schadelijke effecten aangetoond.

EM-velden-elektriciteit.png

Extreem Laag Frequente velden (ELF-velden) hebben een frequentie van 300 Hz of lager. Alle elektriciteit waar wij gebruik van maken, van hoogspanningslijnen tot elektrische apparaten in huis, heeft een frequentie van 50 Hz: ook daarbij ontstaan dus ELF-velden. Deze velden zijn echter niet sterk.

In het kort

  • 1

    Behalve hoogspanningsmasten wekken ook treinen, trams, de metro, transformatorhuisjes en apparaten in huis ELF-velden op, aangezien ze elektriciteit gebruiken.

  • 2

    De sterkte van ELF-velden in en rond het huis, ligt ver onder de geldende limieten. Schadelijke effecten hiervan zijn niet aangetoond.

  • 3

    Uit voorzorg adviseert de overheid een minimale afstand tussen woningen en hoogspanningslijnen; die afstand is afhankelijk van het spanningsniveau.

Onderzoek naar effect ELF-velden

Kinderleukemie: oorzaak onzeker

Uit enkele onderzoeken is gebleken dat er een statistisch verband is tussen het wonen in de buurt van een bovengrondse elektriciteitslijn en het vóórkomen van kinderleukemie. Het staat echter niet vast dat de elektrische of magnetische velden van die bovengrondse elektriciteitslijnen ook de oorzaak daarvan zijn. Er is geen mechanisme bekend waarmee ELF-velden leukemie zouden kunnen veroorzaken. Mogelijk is iets anders de oorzaak van de risicoverhoging; wat dat is, is niet bekend.

Mochten de velden rond elektriciteitslijnen wel de veroorzaker zijn van leukemie, dan zou het naar schatting gaan om maximaal één extra geval per twee jaar (op een totaal van 270 gevallen van leukemie per twee jaar).

Spiersamentrekking en lichtflitsen

ELF-velden kunnen in het lichaam kleine elektrische stromen opwekken. Zeer sterke velden kunnen spiersamentrekking veroorzaken, of ervoor zorgen dat iemand lichtflitsen ziet die er niet zijn (het netvlies is gevoelig voor elektrische prikkels). Maar de normale veldsterktes in onze leefomgeving zijn niet sterk genoeg om spiersamentrekkingen of lichtflitsen te veroorzaken. Alleen in uitzonderlijke arbeidssituaties, als sprake is van hoge veldsterkten, kan dat wel. Deze effecten zijn overigens vervelend, maar niet schadelijk.

Elektrogevoeligheid?

Mensen die zichzelf elektrogevoelig noemen, wijzen vaak ELF-velden aan als de oorzaak van klachten zoals hoofdpijn, vermoeidheid en duizeligheid. Het verband tussen elektrogevoeligheid en elektromagnetische velden is echter niet wetenschappelijk aangetoond.

De Wereld Gezondheidsorganisatie sluit niet uit dat er mensen zijn die gevoeliger zijn voor elektromagnetische velden dan anderen. Hoeveel mensen er in Nederland elektrogevoelig zouden zijn is niet bekend.

Overheid beschermt uit voorzorg 

Vanwege het statistische verband tussen hoogspanningsleidingen en kinderleukemie wil de rijksoverheid niet dat er nieuwe hoogspanningslijnen komen nabij woningen, scholen, kinderdagverblijven en crèches, noch dat deze gebouwd worden in de buurt van hoogspanningslijnen. Dit is een voorzorg, en geen wet: gemeenten en provincies zijn niet verplicht deze voorzorg toe te passen, aangezien niet is bewezen dat hoogspanningslijnen gevaarlijk zijn voor de gezondheid.

Veilige afstand

De veilige afstand tussen bebouwing en een bovengrondse elektriciteitslijn hangt af van het spanningsniveau. Bij een spanningsniveau van 50 duizend, 110 duizend en 150 duizend volt (de regionale netten) zijn afstanden van respectievelijk 40, 50 en 80 meter aan weerszijden van de lijn veilig. Voor de elektriciteitslijnen van 220 duizend en 380 duizend volt (het nationale net) heeft netbeheerder TenneT de veilige afstand voor iedere lijn apart berekend (zie ook RIVM).

ELF-velden in en rond uw huis

De sterkte van de ELF-velden die ontstaan door huishoudelijke apparaten, blijft meestal onder de limiet. Enkele apparaten, zoals oude scheerapparaten en boren, kunnen de limiet wel overschrijden. Maar de blootstelling valt mee, doordat deze apparaten slechts korte tijd in gebruik zijn.

Ook de blootstelling aan ELF-velden door transformatorhuisjes in woonwijken of door openbaar vervoer (trein, metro, trams) blijft onder de limiet. 

Heb je ondanks alles toch zorgen over ELF-velden? Met onderstaande tips kun je zelf de blootstelling beperken. 

ELF-velden verminderen?

  • 1

    Laat niet te veel apparaten tegelijkertijd aan staan in ruimtes waar je langdurig verblijft.

  • 2

    Vergroot de afstand tot apparaten waar je langere tijd bij in de buurt bent.

  • 3

    Haal de stekker uit het stopcontact als een apparaat een tijdje niet wordt gebruikt. Het apparaat geeft dan geen elektrisch en geen magnetisch veld.

Terug naar boven