Praktisch over duurzaam

Koffie

De consumptie van koffie legt druk op koffieproducenten en tropische leefgebieden. Om koffieboeren en tropische natuur te beschermen is het goed dat steeds meer koffie in de Nederlandse winkels een keurmerk draagt. Ontdek waar je op kunt letten bij koffie. 

Tips milieubewust koffiedrinken

  • 1

    Kies voor koffie met een keurmerk. Check de labels in de keurmerkenwijzer voor uitleg. Het is gewoon te koop bij de supermarkt, biologische winkel en speciaalzaken.

  • 2

    Zet koffie op maat: niet meer kopjes dan je gaat drinken. De helft van de milieu-impact van koffie zit in het koffiezetten. Zonde dus als je een halve pot moet weggooien!

Check! Zo zet jij een duurzaam bakkie

Kies jij het juiste bakkie? Ga voor een topkeurmerk voor koffie, thee en chocola.

Cups, pads of een ouderwetse kan koffie?

Koffiecups zijn een terugkerend onderwerp van gesprek. Wat is nou de meest milieuvriendelijke manier van koffiezetten? Het voordeel van cups & pads is dat ze verspilling voorkomen, want elk bakje wordt op maat gezet. Van alle drank die we weggooien is maar liefst 60% koffie en thee.

Koffiecupjes en pads zorgen wel voor meer afval. Nespresso en L'Or hebben een eigen inzamelsysteem waarbij je de gebruikte cupjes kunt inleveren (je kunt ze bijvoorbeeld inleveren bij de winkel of het afhaalpunt als je nieuwe koopt, meegeven aan de bezorger of gratis terugsturen met een speciaal verzendlabel). De cups worden dan gerecycled. Er zijn ook cupjes die in de biobak mogen, je herkent ze aan het Kiemplant logo of OK Compost logo op de verpakking. Alle andere koffiecups moeten bij het restafval. Ook koffiepads mogen niet in de biobak omdat ze voor een kwart uit plastic bestaan. Kijk voor meer tips in de Afvalscheidingswijzer!

Zet je een kan koffie? Giet de koffie dan over in een thermoskan. Je bespaart namelijk veel energie als je het warmhoudplaatje uit kan zetten zodra de koffie klaar is.

Waar komt onze koffie vandaan?

koffie_globe400.jpg

Nederlanders drinken gemiddeld meer dan 3 koppen koffie per dag. Dat is 7 kilo koffie per persoon per jaar. De koffie komt uit landen rond de evenaar in Zuid-Amerika en Midden-Amerika, Azië en Afrika. Koffie komt voor 90 procent van kleine familiebedrijven, de rest komt van plantages met loonarbeiders. De omstandigheden van koffie-arbeiders zijn niet altijd goed, maar daar is wel steeds meer aandacht voor.

Milieu-impact van koffie

Het effect van koffieteelt op het milieu is erg verschillend. In het slechtste geval leidt de teelt tot ontbossing, watervervuiling, het wegspoelen van de bodem (erosie), en vervuiling door overmatig gebruik van bestrijdingsmiddelen. 

Intensievere teelt door lage koffieprijs

De prijs die boeren krijgen voor koffie ligt al jaren laag. De producenten en hun gezinnen kunnen nauwelijks genoeg geld verdienen met de koffie die zij verbouwen. Daarom proberen producenten per grondoppervlak meer koffie te verbouwen, en speciale koffies te verbouwen. Dat heeft gevolgen voor het milieu.

Bestrijdingsmiddelen

Vooral in ontwikkelingslanden gebeuren ongelukken met bestrijdingsmiddelen, soms zelfs met dodelijke afloop. Dit komt door gebrek aan kennis over gevaren en onvoldoende bescherming van de arbeiders. In sommige landen zijn verouderde, slecht afbreekbare en riskante middelen nog toegestaan. Op deze plekken kan het milieu ernstig vervuild raken.

Er zijn aanwijzingen dat koffieplantages de grootste gebruikers zijn van bestrijdingsmiddelen, na katoen- en tabakplantages. Bestrijdingsmiddelen worden vaak onzorgvuldig gebruikt, en soms zijn er nog verouderde middelen in gebruik. Daardoor kunnen bodem- en watervervuiling ontstaan, die ook de omringende gebieden aantasten.

Omdat boeren nauwelijks geld verdienen met het verbouwen van koffie, verhogen ze de productie per grondoppervlak. Dit heeft grote gevolgen voor het milieu.

Ontbossing en vervuiling

Als er bos gekapt wordt voor het aanleggen van koffieplantages dan is er verlies aan biodiversiteit en extra emissie van broeikasgassen. Door de sterke uitbreiding van koffieplantages, verdwijnen er natuurlijke bossen. 

Erosie

Koffie groeit meestal in heuvel- en bergstreken. Het doodspuiten van ondergroei stelt de bodem bloot aan regen, waardoor bodem wegspoelt (erosie). Koffiestruiken worden vaak aangeplant in gebieden met steile hellingen, waar gemakkelijk erosie kan optreden.

Planten en dieren moeten wijken

Van oorsprong groeien koffiestruiken in de schaduw van bomen. Door de gevarieerde begroeiing is er een grote diversiteit aan planten- en diersoorten. De opbrengst wordt echter 7 keer groter als koffie op een soort koffieakker groeit: als monocultuur in de volle zon.

De planten in koffieakkers staan dichter op elkaar, zonder andere begroeiing. De natuurlijke vijanden van (plaag)insecten komen op akkers niet voor en voedingsstoffen spoelen sneller weg. Daarom zijn op koffieakkers veel meer kunstmest en bestrijdingsmiddelen nodig. En dat vervuilt de regio, en verlaagt het aantal planten- en diersoorten nog verder.

Speciale koffies beïnvloeden natuur

We drinken steeds meer speciale, ongemengde plantagekoffies. Deze komen vaak uit berggebieden met kwetsbare en grotendeels ongerepte natuur.

Pulp vervuilt rivierwater

Als koffiebessen zijn verwerkt in de fabriek blijft er pulp over. Dat is bruikbaar als veevoer, maar wordt soms in de rivier gedumpt. De rottende resten kunnen het water vervuilen. In sommige landen (onder meer Costa Rica) is dit nu wettelijk verboden.

Koffiearbeiders: vaak slechte omstandigheden

De koffieteelt biedt werkgelegenheid voor boeren en arbeiders op de plantages, maar de werkomstandigheden laten vaak te wensen over. Om de arbeidsomstandigheden te verbeteren kun je bij de aankoop van koffie letten op keurmerken. Keurmerken geven garanties over de manier waarop producten geteeld en verwerkt zijn, of over eerlijke betaling aan de arbeiders en boeren. Een onafhankelijke instantie controleert dat.

Keurmerken en labels

Logos topkeurmerken koffie.jpg

Bij koffie kun je letten op de volgende topkeurmerken: UTZ, Fairtrade, Rainforest Alliance, Biologisch en EKO. Het ene keurmerk legt wat meer de nadruk op mens en werk (bijvoorbeeld Fairtrade), het andere op milieu (bijvoorbeeld Rainforest Alliance). Je vindt van elk keurmerk een beschrijving in de Keurmerkenwijzer.

Terug naar boven

Deze site gebruikt alleen cookies om te meten, je bezoek is dus anoniem.