Alles over energie en milieu in het dagelijks leven

Afval verwerken

Afval scheiden levert veel op. Materialen als papier, glas, plastic en batterijen kunnen voor een groot deel hergebruikt worden. Dat bespaart nieuwe grondstoffen, energie en geld.

afvalverwerking-2010.png

Waarom worden sommige afvalproducten gescheiden ingezameld en andere niet? Uitgangspunt bij gescheiden afvalverwerking is dat het afval waardevolle materialen bevat die opnieuw bruikbaar zijn. Doordat de materialen hergebruikt worden, zijn voor nieuwe producten die gemaakt worden minder grondstoffen, energie en geld nodig. Dat spaart het milieu en de portemonnee.

Tips

  • 1

    Wees zorgvuldig bij het scheiden van je afval. Gooi bijvoorbeeld geen gloeilampen in de glasbak. En verwijder folie van folders voordat je ze bij het oud papier inlevert. Alleen dan kan jouw afval goed worden verwerkt.

Wat gebeurt er na scheiding van afval?

Nederlanders zijn goed bekend met afval scheiden, we zijn er goed in vergeleken met landen om ons heen. Onbekender is wat er gebeurt met al die afvalstromen. er zijn wel geruchten dat het apart ingezamelde afval alsnog op een grote hoop belandt. Dat is niet waar (zie Fabels). Glas, papier, karton, gft, klein chemisch afval, textiel en restafval worden allemaal apart verwerkt. Gescheiden afval dat erg vervuild is, kan noodgedwongen wel bij het restafval belanden.

Afval = waardevol

Uitgangspunt is dat afval waardevolle materialen bevat die opnieuw bruikbaar zijn. Soms is een product in zijn geheel herbruikbaar, zoals tweedehands kleding. Voor andere soorten afval worden materialen apart hergebruikt, zoals zink uit oude batterijen: dat is bruikbaar om zinken dakgoten mee te maken.

Van het afval dat niet herbruikbaar is, gaat een klein deel naar de stort. Het grootste deel gaat naar de verbrandingsoven. De verbranding levert energie op die bruikbaar is voor opwekking van elektriciteit of stadsverwarming. De restjes die overblijven na verbranding (zogeheten slakken) zijn deels bruikbaar voor de aanleg van wegen.

Voorwaarde: zuiver afval

Om gescheiden afval echt opnieuw te kunnen gebruiken, mag het niet vervuild zijn met andere materialen. Het lukt bijvoorbeeld niet om papier te recyclen als er veel plastic tussen zit. Het recyclebedrijf moet dus voor het hergebruik van start kan, de vervuiling uit het gescheiden ingezamelde afval halen. Dat kost tijd en geld.

Als gescheiden afval te veel vervuild is, kan het niet hergebruikt worden en belandt alsnog in de verbrandingsoven. Daarom is het belangrijk dat je zorgvuldig te werk gaat bij het scheiden van afval. Gooi bijvoorbeeld geen gloeilamp in de glasbak, en haal plastic hoesjes van tijdschriften of reclame voordat je die in de papierbak gooit. Kijk voor meer tips op Welk afval waar.

Elektrische apparaten

Als je bij aankoop van een elektrisch apparaat jouw oude apparaat inlevert bij de winkel, wordt deze milieuvriendelijk verwerkt. Herbruikbare materialen zoals ijzer, aluminium, koper, glas en kunststof worden opnieuw gebruikt. Eventuele schadelijke stoffen worden op de juiste manier verwerkt. Tot 2013 betaalde je hiervoor bij aankoop van apparaten een verwijderingsbijdrage. Deze is voor elektrische apparaten afgeschaft. De kosten van verwijdering zijn verwerkt in de verkoopprijs.

Je kunt oude apparaten ook aanbieden bij de gemeentelijke afvalscheiding. In sommige gemeentes kun je kleine elektrische apparaten, van tosti-ijzer tot telefoon, met de chemokar meegeven.

Mobiele telefoon

Mobiele telefoons die nog werken kunnen nog geld opleveren, voor jezelf of voor een goed doel. 

Gft-afval

Gescheiden ingezameld groente- fruit- en tuinafval (gft) wordt in Nederland verwerkt tot compost. De helft daarvan gaat naar de Nederlandse land- en tuinbouw. De rest gaat naar kwekerijen, gemeenten, particulieren en de export. Naast compostering zijn er ook andere manieren om gft-afval te verwerken: vergisten met nacompostering en verbranden. Niet-gescheiden ingezameld keuken- en tuinafval belandt bij het restafval en wordt daarmee verbrand.

Composteren

Bijna alle gemeenten zamelen gft-afval apart in om te composteren. Deskundigen zijn er nog niet over uit welke afvalverwerkingsmethode het beste is voor het klimaat, maar vast staat dat er goede redenen zijn om te composteren:

  • Composteren levert een nuttig product op: Bodemverbeteraar.
  • Als het gft-afval bij het gewone afval zou komen, komt Nederland afvalverbrandingsinstallaties (AVI's) te kort. Er zijn dan minimaal drie nieuwe AVI's nodig, of er moet voor dit afval een andere, minder milieuvriendelijke, oplossing komen.
  • Het gescheiden inzamelen en composteren van gft-afval is goedkoper voor gemeenten, dan het samen met het restafval te verbranden. En dat scheelt voor jou weer gemeentebelasting.
  • Steeds meer GFT wordt eerst vergist. Dat levert hernieuwbare energie op in de vorm van biogas. 

Vergisten

Bij vergisting van gft-afval wordt organisch materiaal omgezet in biogas (methaan). Daarmee produceert een gasmotor dan elektriciteit, of groen gas (gelijkwaardig aan aardgas). Het resterende materiaal wordt nagecomposteerd tot schone compost. Die compostopbrengst is even groot als wanneer het gft meteen wordt gecomposteerd.

In Nederland staan twee zogenaamde scheidings- en vergistingsinstallaties. De overheid heeft het opwekken van hernieuwbare energie als beleidsdoelstelling en stelt subsidie beschikbaar voor het bouwen van nieuwe installaties. Deze installaties zullen een deel van het gft dat nu nog alleen gecomposteerd wordt, gaan vergisten met nacompostering.

Verbranden

Zo'n vijf procent van het gescheiden ingezamelde gft wordt afgekeurd, omdat het is vervuild met vooral papier, karton en plastic. Dit afval gaat alsnog naar de afvalverbranding. Het storten van gft-afval is verboden.

Thuis composteren: besparen

U kunt ook uw tuin- en keukenafval zelf composteren. Zelf composteren kan een milieuvriendelijke optie zijn, omdat het afval dan niet vervoerd hoeft te worden. Wel is het belangrijk dat het zelf composteren goed gebeurt, anders verandert het milieuvoordeel in een nadeel en ontstaan er schadelijke broeikasgassen. 

Glas

glasbak.jpg

Van oud glas wordt nieuw glas gemaakt. Als glas goed op kleur is gescheiden, maakt men van witte scherven wit glas, van groene scherven groen glas en van bruine scherven bruin glas. Van verschillende kleuren door elkaar wordt bruin glas gemaakt.

Doppen en papier

In de glasbak zitten doppen, kurken en andere verontreinigingen, bij elkaar ongeveer vijf procent van de inhoud van de glasbak. Dit moet eerst uit de scherven gehaald worden. IJzer wordt er met behulp van magneten uitgehaald; lichte verontreinigingen, zoals aluminiumfolie en papier, worden van de glasscherven gescheiden met een luchtstroom. Met behulp van een laser worden grote verontreinigingen eruit gehaald, zoals stukken aardewerk. Daarna wordt het glas in kleinere stukken gebroken en naar de glasfabriek gebracht om te dienen als grondstof voor het maken van nieuw glas.

Glasscherven smelten bij een aanzienlijk lagere temperatuur dan kwartszand, soda, kalk, de oorspronkelijke grondstoffen van glas; het gebruik van glasscherven bij de productie van glas levert een energiebesparing op van circa 25 procent.

Oneindig hergebruik

Glas kan oneindig vaak opnieuw worden gebruikt. Als het goed op kleur gescheiden wordt, hoeft er geen kwaliteitsverlies te ontstaan door het recyclen. Nederland produceert een miljard kilogram nieuw verpakkingsglas per jaar. Het grootste deel hiervan wordt gevuld geëxporteerd, zoals bier en tomatenketchup. Bij het maken van nieuw glas wordt zeshonderd miljoen kilogram 'oud' glas, ruim de helft, als glasscherven bijgemengd. Meer lezen? Kijk op Glas.

Klein Chemisch Afval

batterijen_afval KCA 282x212.jpg

Uit een deel van het ingezamelde KCA worden grondstoffen teruggewonnen voor hergebruik. Van het zink uit batterijen worden bijvoorbeeld dakgoten gemaakt en van het staal van batterijen en verfblikken, spijkers en staaldraad. Cadmium komt weer terug in nieuwe batterijen.

Ook het glas van tl-lampen en spaarlampen wordt opnieuw gebruikt, bijvoorbeeld voor nieuwe lampen. Het waardevolle zilver uit foto-ontwikkelaar en -fixeer is weer bruikbaar. Olie wordt gebruikt als brandstof.

Speciale verbrandingsovens

KCA dat niet meer bruikbaar is gaat naar speciale verbrandingsovens. Bij een zeer hoge temperatuur worden de schadelijke stoffen vernietigd; reinigingsinstallaties zuiveren de afvalgassen die daarbij vrijkomen. KCA dat niet kan worden gerecycled of verbrand, wordt veilig opgeslagen.

Door een sterke verbetering van de verbrandingstechniek kan steeds meer afval op die manier onschadelijk worden gemaakt. Hierdoor kunnen steeds meer producten met het gewone afval mee, zonder dat ze gevaar opleveren voor het milieu. De inzamellijst voor KCA is daarom veel korter geworden.

Kunststof

De meest milieuvriendelijke manier om gescheiden ingezameld kunststof te verwerken is mechanische recycling. Hierbij wordt het materiaal gezuiverd, gesmolten en opnieuw gebruikt als grondstof voor kunststof producten. Dit wordt gedaan met landbouwplastic, fabrieksafval en gescheiden ingezameld kunststof verpakkingsafval uit huishoudens. Zo worden ook van statiegeld PET-flessen weer nieuwe flessen gemaakt. Vanaf 2010 moet elke gemeente zijn burgers de mogelijkheid bieden het plastic verpakkingsafval gescheiden aan te bieden. 

In een aantal afvalverbrandingscentrales wordt plastic uit het afval geblazen. Het wordt gebruikt als brandstof voor elektriciteitscentrales en cementovens. Zie ook Kunststof.

Papier en karton

papier_recycling 282x212.jpg

Van oud papier en karton wordt nieuw papier en karton gemaakt. In Nederland bestaat de grondstof voor de papierproductie voor tweederde uit oud papier en karton. Ingezameld papier en karton wordt eerst voorgesorteerd. Hierbij worden zaken die er niet in thuis horen er zoveel mogelijk uitgehaald. Daarna wordt het oud papier en karton met water vermengd, waardoor een soort pap ontstaat. Verontreinigingen zoals nietjes, stukjes plastic en papier dat waterafstotend is gemaakt, worden er dan uitgezeefd.

De natte papiermassa en/of de opgeloste celluloseplaten gaan in de zeefpartij van de papiermachine waar het zogenaamde papierblad wordt gevormd. Hierbij wordt het geperst en vervolgens wordt het papier gedroogd. Tot slot wordt het papier opgerold en op maat gesneden.

Of de papiermassa ontinkt wordt, is afhankelijk van het product dat ervan gemaakt gaat worden en van de samenstelling van het oud papier. Het ontinkten vindt plaats door de papiermassa met zeep of zeepachtige stoffen te wassen. Het afval dat hierbij ontstaat wordt gebruik in de cement- en baksteenindustrie of er wordt cementverbeteraar van gemaakt. Zie ook Papier en karton.

Textiel en schoenen

Ingezameld textiel wordt allereerst gesorteerd. Draagbare zomerkleding gaat veelal naar India, Pakistan en landen in Afrika en draagbare winterkleding komt veelal terecht in Oost-Europa. Onbruikbare kleding wordt verwerkt tot poetsdoeken of gebruikt als grondstof voor de productie van onder meer dekens en garens voor vloerbedekking. Zo'n acht procent van het ingezamelde textiel is onbruikbaar.

Blik

In de afvalverbrandingsinstallaties halen magneten de stalen blikjes en wervelstroomscheiders de aluminium blikjes en andere metalen uit het PMD-afval en uit het restafval. Ze worden gesmolten en weer tot metaal verwerkt. Dit metaal wordt weer gebruikt om nieuwe producten te maken. Zo wordt 85 procent van alle blikverpakkingen gerecycled. Zie ook Blik.

Cartridges

bigstock-Inkjet-Printer-Close-Up-23469152-400x300.jpg

Lege cartridges kun je hergebruiken door ze opnieuw te laten vullen. Kan dat niet dan is het nuttig als ze gerecycled worden. Behalve inktresten zit er ook elektronica in cartridges. Je kunt gebruikte cartridges inleveren bij een goed doel, maar het kan ook bij de winkel of een ander recyclingpunt. Lukt dat allemaal niet, lever ze dan in bij de gemeentelijke afvaldienst. Cartridges waar nog inkt in zit moeten worden ingeleverd als klein chemisch afval.

Restafval

Een deel van het afval kan niet gerecycled worden. Dit restafval wordt verbrand in de afvalverbrandingsinstallaties. Nog maar een klein deel wordt gestort op een stortplaats. Nederland telt twaalf afvalverbrandingsinstallaties. De warmte die in deze installaties vrijkomt, kan deels weer nuttig gebruikt worden om elektriciteit op te wekken, of voor bijvoorbeeld stadsverwarming.

De twaalf afvalverbrandingsinstallaties in ons land produceerden in 2007 bijna 3 miljard kWh elektriciteit (en 8,8 Petajoule warmte). Van deze elektriciteit kan bijna 80 procent aan het stroomnet geleverd worden. Dat is voldoende voor de elektriciteitsgebruik van ruim 750.000 huishoudens. De warmte wordt afgezet naar huizen, kassen en industrieën in de nabijheid van de installaties. Na het verbranden van huisvuil blijven asresten en slakken over. Dit wordt deels gebruikt in onze wegen.

Stortplaatsen worden gesloten als ze vol zijn. Ze moeten dan nog lange tijd gecontroleerd worden om te voorkomen dat er schadelijke stoffen uit weglekken.

Meer informatie

Terug naar boven