Vaatwasser

Een vaatwasser heeft op verschillende manieren invloed op het milieu. Voor het maken van vaatwassers zijn grondstoffen en energie nodig. Eenmaal in huis gebruikt een vaatwasser tijdens iedere wasbeurt elektriciteit en water. Deze gebruikersfase is de grootste post op het totaal van milieubelasting. Hoe hoger uw elektriciteitsrekening, hoe meer u bijdraagt aan de uitputting van Fossiele brandstoffen en Klimaatverandering door de uitstoot van broeikasgassen.

Als afval levert het afwasapparaat weinig milieubelasting op, mits u deze apart inlevert. Veel onderdelen en materialen zijn namelijk goed herbruikbaar.

Handafwas milieuvriendelijker

De milieuvriendelijkste manier om de afwas te doen, is met de hand afwassen. De vaatwasser vergt namelijk vier keer zoveel energie, ten opzichte van een handafwas in een teil. Zie ook Vaatwasser of handwas. Meer over vaatwasmiddelen staat op Afwasmiddelen.

Kies een standaardformaat

Koop bij voorkeur een standaardformaat vaatwasser; die gaat het efficiëntst om met water en energie. Raakt uw schone servies op voordat een standaardformaat vaatwasser vol is? Dan is het zelfs milieuvriendelijker om meer servies te kopen (zodat u kunt wachten tot de machine vol is), dan te kiezen voor een compacte vaatwasser die in het gootsteenkastje of op het aanrecht past. Zulke kleine vaatwassers gebruiken relatief veel stroom en scoren bij consumententests ook vaak slecht op resultaat en gebruiksgemak.

Energielabel toont zuinige vaatwasser

In de winkel staat op elke vaatwasser een energielabel, dat aangeeft hoe zuinig het afwasapparaat omgaat met elektriciteit en water; afhankelijk of het een oud of nieuw energielabel betreft, is energielabel A dan wel A+++ het zuinigst. Ook staat vermeld hoeveel kWh stroom en liter water de vaatwasser gebruikt per cyclus.

Dat is nuttig want vaatwassers van dezelfde grootte met eenzelfde energielabel verschillen onderling enorm in energiegebruik. En dat maakt uit: over de hele levensduur gemeten bespaart de zuinigste vaatwasser met oud energielabel A (0,8 kWh per beurt) wel 1.100 kWh in verbruik (240 euro, prijspeil 2012/2013), vergeleken met het onzuinigste broertje met dit label (1,2 kWh).

Nieuw energielabel

Er zijn nieuwe energielabels voor vaatwassers. Anders aan het nieuwe energielabel is dat er drie nieuwe zuinige klassen zijn boven A: A+, A++ en A+++ (het zuinigst). Een op een vergelijken tussen oude en nieuwe labels kan niet. Sommige apparaten met een oud energielabel A zijn zeer zuinig. Daarom kan een vaatwasser met een oud energielabel A een stuk energiezuiniger zijn dan een met een nieuw energielabel A+. Ook nieuw is dat het water- en energiegebruik niet meer per beurt, maar per jaar ('annum') staan vermeld. Op het nieuwe energielabel staat ook de droogefficiëntie vermeld met een letter; het oude label had daarnaast ook een letter voor de wasefficiëntie; die is vervallen.

Wilt u een zuinige afwasmachine kiezen en daarom een exemplaar met oud label vergelijken met een vaatwasser met een nieuw energielabel?  Reken dan het water- en stroomverbruik per vaat om naar jaarverbruik. Doe dat met onderstaande rekensommetjes, want alleen dan is de uitkomst vergelijkbaar met het jaarverbruik van het nieuwe energielabel.

Jaarverbruik elektriciteit vaatwasser (met oud label) =
280 x [energiegebruik per cyclus] + 10 kWh

Jaarverbruik water vaatwasser(met oud label) =
280 x [waterverbruik per cyclus]

Energie- en waterverbruik 

* Bij 210 afwasbeurten per jaar, 22 eurocent per kWh en 1,23 euro per m3 water (prijspeil 2012/2013).

Let op de afwasprestatie

Het afwasresultaat wordt getest met het eco-programma. Een goed afwasresultaat garandeert dat uw afwas goed schoon wordt met het eco-programma. Fijn voor u, en goed voor het milieu.

Nieuwe keuken? Even opletten

Vaak komt een nieuwe vaatwasser mee bij de aankoop van een nieuwe keuken. Het lijkt wellicht alsof u dan minder heeft te kiezen, dan wanneer u een vaatwasser los koopt. Maar dat is niet per se zo: vraag naar het energielabel en een zuinigere vaatwasser.

Programma op lage temperatuur

Kies een lage afwastemperatuur. Dat doet u door het eco-programma te selecteren. Een vaatwasser met een goede score voor afwasresultaat, wast uitstekend schoon met dit zuinigere programma. Het eco-programma bespaart gemiddeld 26 procent elektriciteit en 19 procent water ten opzichte van het standaardprogramma. Dat is 18 euro per jaar goedkoper (prijspeil 2012/2013).

Pas aan als vaatwasser vol is

Zet de vaatwasser pas aan als deze helemaal vol zit; dat scheelt een flink aantal afwasbeurten per jaar. Uit onderzoek blijkt dat een vaatwasser gemiddeld maar zeventig procent vol zit. Consequent vol laten draaien bespaart gemiddeld 9 euro per jaar aan elektriciteit en water (prijspeil 2012/2013). Behalve braadpannen met anti-aanbaklaag en aluminium pannen, kunt u alle pannen rustig in de vaatwasser reinigen.

Zet de vaatwasser na afloop uit. Als de afwasmachine aan blijft, gebruikt het altijd (een beetje) stroom - dit sluipverbruik is onnodig.

Voorspoelen niet nodig

De vaat met de hand voorspoelen voordat deze de machine in gaat, is meestal niet nodig. Het is wel raadzaam om eventuele etensresten weg te vegen, voordat u de vaat in de machine zet. Als iedereen zou stoppen met voorspoelen, besparen we bijna een kwart van het water voor de vaatwas en vijf procent aan energie.

Onderhoud voor lange levensduur

Reinig regelmatig de filters; er blijven makkelijk etensresten in hangen. Gebruik daarnaast af en toe een machinereiniger om uw afwasmachine in goede staat te houden. Met dit middel dat bij iedere supermarkt verkrijgbaar is zorgt u ervoor dat de vaatwasser de hele levensduur optimaal blijft werken.

Afwassen met de hand is milieuvriendelijker dan met een vaatwasser, mits u dat niet onder een lopende warme kraan doet. De handafwas kost dan vier keer zo weinig energie dan een gemiddelde vaatwasser nodig heeft. Lees hierover meer op Vaatwasser of handafwas?.

Een oude vaatwasser op de tweedehandsmarkt (ver)kopen is uit oogpunt van milieu niet verstandig, omdat oude vaatwassers vaak veel meer stroom verbruiken dan nieuwe.

Inleveren: winkel of afvalinzamelpunt

Wilt u uw oude vaatwasser kwijt, lever deze dan in bij de winkel waar u de nieuwe koopt, of breng het apparaat naar het afvalinzamelpunt van de gemeente. In beide gevallen worden de materialen hergebruikt of milieuvriendelijk verwerkt. Bij het inleveren hoeft u niet extra te betalen.

Het is mogelijk om een vaatwasser met een voorschakelapparaat aan te sluiten op zowel de koudwaterleiding als de warmwaterleiding. Zo'n hot-fill aansluiting vermindert meestal de milieubelasting. Maar u verdient de installatiekosten (gemiddeld) niet terug tijdens de levensduur (via de lagere energierekening); en fabrikanten waarschuwen voor tegenvallende wasresultaten.

De vaatwasser simpelweg aansluiten op de warmwaterkraan is geen goed idee. Dat kost gemiddeld meer energie.

• Er zijn diverse websites die vaatwassers en andere apparaten vergelijken (op prijs en beoordeling bijvoorbeeld); u vindt de vergelijkingsites via een internetzoekmachine.
• Ook de Consumentenbond vergelijkt vaatwassers: www.consumentenbond.nl.
• Uitgebreide informatie over het energielabel staat op www.energielabel.nl.
• Kijk op www.energieweter.nl om te zien in welke winkels de energiekosten van vaatwassers op het prijskaartje staan vermeld.