Alles over energie en milieu in het dagelijks leven

Broeikaseffect

Wetenschappers houden de mens verantwoordelijk voor het versterken van het broeikaseffect, dat klimaatverandering veroorzaakt. Maar wat is dat broeikaseffect nu eigenlijk, en kunnen we er iets tegen doen?

wereldbol-mannetjes-shut_3363372.jpg

Bepaalde gassen in de atmosfeer, zoals CO2 (kooldioxide), waterdamp en CH4 (methaan) zorgen ervoor dat warmte van de zon wordt vastgehouden. Zonder dit broeikaseffect zou het op aarde gemiddeld slechts -18 graden Celsius zijn. Dankzij broeikasgassen is het gemiddeld 12 graden.

Vanaf de industriële revolutie is de concentratie van bepaalde broeikasgassen in de atmosfeer (vooral CO2 en methaan) flink toegenomen, waardoor het gemiddeld wat warmer is geworden op aarde. Dat heeft zeer grote gevolgen voor het klimaat, en daarmee voor alle leven op aarde.

Oorzaken van het broeikaseffect

Het versterkte broeikaseffect wordt vooral veroorzaakt door het gebruik van fossiele brandstoffen. Door verbranding van olie, kolen en gas zijn sinds de industriële revolutie, 200 jaar geleden, de concentraties CO2 in de atmosfeer met veertig procent toegenomen.  Vooral de laatste 100 jaar gebruiken we meer fossiele brandstoffen dan daarvoor. Dat komt doordat we meer apparaten, machines en vervoermiddelen zijn gaan gebruiken, en die werken op olie, kolen of gas.

CO2 uit fossiele brandstof is extra

Fossiele brandstoffen bevatten CO2 die miljoenen jaren geleden door planten is vastgelegd. Het kooldioxide kwam destijds niet vrij na sterfte van de planten, omdat bijzondere omstandigheden leidden tot opslag (fossiliseren) van het materiaal. Het oude kooldioxide ligt dus opgeslagen buiten de CO2-cyclus die normaliter op aarde plaatsvindt. Maar met het gebruik van fossiele brandstoffen belandt de fossiele CO2 als extra hoeveelheid in de atmosfeer.

Boskap versterkt broeikaseffect

Het broeikaseffect wordt ook versterkt doordat mensen veel bomen kappen waardoor de bossen verdwijnen. Bomen gebruiken tijdens hun groei CO2 en slaan de koolstofverbindingen op in hun takken, bladeren en wortels. Dit komt weer in de lucht bij de kap of als de boom sterft en langzaam verrot.

Wat is CO2?

Een van de belangrijkste broeikasgassen is CO2. Dit is de afkorting voor het kleur- en reukloze gas koolstofdioxide. Het heet ook wel koolzuurgas. De lucht die we inademen bevat gemiddeld 0,05 procent CO2.

CO2: in elektriciteitscentrales, adem en frisdrank

CO2 komt vrij bij verbranding van aardgas en kolen in elektriciteitscentrales en olie (als brandstof voor vervoer). Verder ontstaat CO2 ook bij compostering en rotting van plantenresten. Bovendien ademt ieder mens CO2 uit: het gas ontstaat bij het verbranden van voedingsstoffen in het lichaam.

Ook zit er CO2 in frisdrank, in de vorm van bubbels, en wordt CO2 in kassen gebruikt om de groei van gewassen te stimuleren. De chemische industrie gebruikt CO2 vaak als grondstof, bijvoorbeeld voor het maken van kunstmest.

Gevolgen van het broeikaseffect

Sinds het einde van de negentiende eeuw is het op aarde 0,9 graad warmer geworden. Dat lijkt weinig maar zelfs een kleine stijging van de gemiddelde temperatuur wereldwijd, kan problemen opleveren voor mensen, dieren en planten. Plant- en diersoorten die zich niet kunnen aanpassen aan de veranderende omstandigheden, zullen uitsterven. Het water in de zeeën zal stijgen waardoor er meer overstromingen komen. In sommige gebieden kan het zo heet en zo droog worden, dat er geen voedsel meer groeit en geen drinkwater meer is. 

De gemiddelde temperatuur op aarde zal blijven stijgen. Hoeveel hangt af de maatregelen die worden genomen om uitstoot van broeikasgassen te beperken. Als de uitstoot van broeikasgassen doorgaat zoals nu, zal het naar schatting tussen de 2,6 en 4,8 graden warmer worden. Maar ook als we de CO2-uitstoot drastisch weten te beperken, zal het aan het einde van deze eeuw 0,3 tot 1,7 graden warmer zijn dan aan het einde van de vorige eeuw.   

Oplossingen

De Europese Unie (EU) wil de stijging van de temperatuur beperken tot maximaal 2 graden Celsius. Dit betekent dat de wereldwijde CO2-uitstoot in het jaar 2050 minstens 40 procent lager moet zijn dan in 2010. Internationaal moeten daarvoor afspraken worden gemaakt.

In 1997 tekenden diverse industrielanden het Kyotoprotocol, dat valt onder het Klimaatverdrag van de Verenigde Naties. Belangrijkste afspraak uit het Kyotoprotocol was dat industrielanden hun uitstoot van broeikasgassen vanaf het niveau van 1990 zouden stabiliseren. Eind 2010 vond de klimaatconferentie plaats in Cancún, Mexico; daar zijn bescheiden afspraken gemaakt.

December 2015 vindt de volgende klimaattop plaats, in Parijs. 

Zelf actie ondernemen: bespaar energie

Je hoeft niet te wachten op wetten en internationale afspraken: je kunt zelf het broeikaseffect en daarmee klimaatverandering tegen gaan. Energie besparen is het belangrijkst, dat voorkomt de uitstoot van broeikasgassen. En kiezen voor duurzame energiebronnen, zoals groene stroom, dat voorkomt gebruik van fossiele brandstoffen en daarmee van CO2-uitstoot. Duurzame energie komt voort uit onuitputtelijke energiebronnen, zoals wind en zonlicht.

Tot slot kun je CO2-uitstoot compenseren. Het effect van de uitstoot van broeikasgassen die ontstaat door jouw gasverbruik, gereden autokilometers, vliegreizen en aankopen via een bepaalde creditcard, kun je laten compenseren, bijvoorbeeld door bomen te laten aanplanten. Meer daarover op Klimaatcompensatie.

Terug naar boven