Koelkasten en vriezers

Koel- en vriesapparaten dragen bij aan de milieubelasting omdat het grondstoffen kost om ze te maken, en omdat de apparaten elektriciteit gebruiken.

Elektriciteitsverbruik

Gemiddeld gebruikt een huishouden ruim 3.500 kWh elektriciteit per jaar. Daarvan gaat zo'n 590 kWh op aan koelkasten en vriezers (ofwel 130 euro per jaar, prijspeil 2011). Bij het opwekken van elektriciteit komt onder meer het broeikasgas CO2 vrij.

Grondstoffen

Koelkasten en vriezers bestaan voornamelijk uit ijzer en kunststof, waaronder isolatiematerialen. Verder worden er in koelkasten zogenaamde koudemiddelen gebruikt, meestal propaan en isobutaan. Deze stoffen belasten het milieu nauwelijks. In oude koelkasten (van voor 1992) kunnen nog (H)CFK's voorkomen. Omdat die grote milieuschade opleveren, is de handel in koelkasten en vriezers met CFK's sinds 1999 verboden. Op het typeplaatje of op de afdekfolie op de achterzijde van uw koelkast, staat vermeld welke koelmiddelen het apparaat bevat.

Let bij aanschaf in de winkel op het energielabel en zoek een koelkast of vriezer uit die, bij even groot volume, de minste energie verbruikt (in kWh per jaar). 

De zuinigste modellen kunnen duurder zijn dan vergelijkbare onzuinige apparaten, maar dit verschil verdient u meestal terug via de lagere kosten tijdens het gebruik. Een koelvriescombinatie met oud energielabel A++ kan over de levensduur zo'n 500 euro besparen (prijspeil 2011), ten opzichte van een vergelijkbaar apparaat met oud energielabel A. Zie ook Keurmerken elektrische apparaten.

Nieuw energielabel

Er zijn nieuwe energielabels, daardoor kunt in de winkel beide tegenkomen. Bij het oude label is een koelkast met energielabel A++ het zuinigst met stroom; het nieuwe energielabel kent een extra energieklasse, A+++. Deze staat op de allerzuinigste koelkasten en vriezers met nieuw energielabel. Op zowel oude als nieuwe energielabels staat ook het energieverbruik in kWh per jaar.

Het nieuwe energielabel werkt iets anders, waardoor een koelkast of vriezer net in een andere energielabelklasse kan vallen. En een koelkast met een oud A++-label kan energiezuiniger zijn dan een koelkast met een nieuw A+++-label.

Let in de winkel daarom niet zozeer op de klasse A(+++) tot en met G, maar op het jaarlijkse energieverbruik in kWh op het energielabel. Ook hiervoor geldt dat alleen koelkasten van ongeveer dezelfde grootte (gemeten in liters) vergelijkbaar zijn.

Passend formaat

Let er bij de aanschaf van een koelkast of vriezer op dat de capaciteit past bij uw huishouden. Als het apparaat te groot is, verspilt u energie: u koelt dan voornamelijk lucht. Als u echter steeds een (oude) tweede koelkast gebruikt omdat u de ruimte nodig heeft, koop dan liever een iets grotere energiezuinige koelkast.

Klimaatklasse

Let bij de aanschaf van de koelkast of vriezer ook op de klimaatklasse. Die geeft aan in welke omgevingstemperatuur het apparaat optimaal werkt. Een koelvriescombinatie die niet geschikt is voor koudere ruimtes, kan een thermostaat hebben die bij koude niet aanslaat, waardoor de vriezer ontdooit. En een apparaat dat niet geschikt is voor warme(re) ruimtes, verbruikt onnodig veel stroom.

Als u handig gebruik maakt van de klimaatzones in een koelkast, zijn de producten op de juiste temperatuur en voorkomt u onnodig elektriciteitsverbruik. Voedsel dat relatief koud moet blijven, kunt u op de koudste plek leggen (meestal de onderste plank), zodat u niet de hele koelkast kouder hoeft in te stellen. De groentela en deur zijn meestal het warmst. Vaak is het voldoende om de koelkast op circa zestig procent van zijn vermogen te zetten.

Niet onnodig belasten

Voorkom dat de koelkast of vriezer onnodig hard moet werken. Wilt u maaltijden bewaren, laat ze dan eerst afkoelen, en zet ze dan pas in de koelkast. Andersom geldt dat u bevroren producten het beste in de koelkast kunt laten ontdooien. De kou van de ingevroren producten, helpt dan de koeling van de koelkast.

Regelmatig ontdooien

Ontdooi het vriesgedeelte van de koelkast of de vriezer regelmatig. Een ijslaag zorgt voor een vermindering van het vriesvermogen en een hoger energieverbruik. De meeste moderne koelvriescombinaties zijn uitgerust met een no-frost systeem. Daarin ontstaat geen ijsafzetting. Dit systeem kost wel extra elektriciteit, maar bespaart het ook: u hoeft immers niet meer te ontdooien, en er is geen ijslaag meer die zorgt voor verlies in vriesvermogen.

Open deur?

Controleer (vooral bij oudere koelkasten) of de deur nog goed sluit. Door het rubber regelmatig schoon te houden, blijft het soepel en sluit de deur goed. Houd de achterkant van de koelkast stofvrij.

Lever een koelkast of vriezer altijd apart in. Vraag bij de gemeente naar inzamelplaatsen voor oude koelkasten. Of lever het oude apparaat in bij de leverancier, wanneer u een nieuw exemplaar koopt. Dat kan zonder extra kosten.

Verwijderingsbijdrage

Om hergebruik en milieuvriendelijke verwerking van afvalstoffen te stimuleren, heeft de overheid de verwijderingsbijdrage verplicht gesteld. Boven op de aankoopprijs betaalt u 17 euro verwijderingsbijdrage. Daarmee worden oude apparaten zo milieuvriendelijk mogelijk verwerkt. Wanneer de koelkast of vriezer goed verwerkt wordt, krijgt 92 procent van het materiaal een nieuwe toepassing. Zie ook Verwijderingsbijdrage.

• Wilt u meer weten over energielabels? Kijk op Keurmerken elektrische apparaten of ga naar www.energielabel.nl.
• Kijk op www.energieweter.nl om te zien in welke winkels de energiekosten van koelkasten of vriezers op het prijskaartje staan vermeld.
• De Consumentenbond vergelijkt regelmatig energieverbruik van elektrische apparaten, zie www.consumentenbond.nl / T 070 4454545.
• Verder zijn er diverse websites die koelkasten en andere apparaten vergelijken (op prijzen, beoordelingen en winkels); u vindt ze via internetzoekmachines.