Tl-lamp: milieuvriendelijk
Tl-lampen zijn erg zuinig met elektriciteit. Bovendien gaan ze lang mee: moderne tl-lampen gaan pas na 20.000 tot 40.000 branduren kapot. Ter vergelijk: een gewone gloeilamp houdt er na duizend branduren al mee op. Daarom is tl-verlichting een milieuvriendelijk alternatief voor de gloeilamp.
Kwik in tl-verlichting
In tl-lampen zit wel het giftige metaal kwik. Een tl-lamp bevat vijf tot tien mg. Daarom moeten tl-buizen altijd apart worden verwerkt. De verwerker verwijdert het kwik dan veilig, en maakt het beschikbaar voor hergebruik.
Tl in soorten en maten
Er is een grote variatie aan tl-buizen. Veelvoorkomende diktes zijn 26 en 16 mm. Er zijn ook verschillen in lichtkleur - van heel koel tot warmere tinten.
Bij praktisch werk is voldoende helder licht belangrijk. Daarom is tl-verlichting veel gebruikt in garages, hobbykamers en keukens.
Een gewone tl-buis is minder geschikt als sfeerverlichting, maar er zijn armaturen voor dimlicht die speciaal gemaakt zijn voor (specifieke) tl-lampen. Bij het dimmen van het licht, neemt het elektriciteitsverbruik in verhouding af; dat is niet zo bij gewone halogeen- of gloeilampdimmers.
Werking van tl-lampen
De tl-lamp is een buis met daarin een speciaal gas(mengsel) en fluorescentiepoeder. Als de elektriciteit aan gaat, zorgt een starter ervoor dat er een gasontlading ontstaat in de lamp. Daarbij komt uv-licht vrij. Het fluorescentiepoeder zet dit om in zichtbaar licht. Het mengsel van stoffen in de buis bepaalt de kleur van het licht en de lichtopbrengst.
Tl-lampen kunnen trifosfor bevatten, of halofosfaat. De lampen met trifosfor werken efficiënter en hebben een betere kleur, maar zijn voor consumenten nauwelijks verkrijgbaar.
Het aan- en uitdoen van een tl-lamp kost nauwelijks extra energie, maar levert wel wat extra slijtage op. Het energiegebruik en de slijtage van een tl-lamp hangen af van het voorschakelapparaat. Deze regelt de stroomtoevoer naar de lamp. Moderne elektronische voorschakelaars hebben een lager energieverlies en slijten minder snel dan de conventionele voorschakelaars.
Tot 70.000 branduren
De nieuwe generatie tl-buizen gaat twee keer zo lang mee als de oudere types, namelijk 20.000 tot 40.000 branduren. Er zijn zelfs tl-lampen die 50.000 tot 70.000 uur mee gaan.
Tl-lamp apart inleveren
Omdat tl-lampen kwik bevatten, horen ze thuis bij het klein chemisch afval. Op de verpakking staat daarom het kco-logo. U kunt de tl-buis afgeven bij het (gemeentelijk) kca-station, of achterlaten bij de winkelier als u een nieuwe tl-lamp koopt.
Aparte inzameling van tl-lampen is niet alleen nodig voor de veiligheid, het bespaart ook grondstoffen. Tl-verlichting bevat namelijk materialen die herbruikbaar zijn.
Tl-lamp kapot?
Hoewel kwik giftig is, ontstaat er niet direct gezondheidsgevaar als een tl-lamp breekt. Om enig risico uit te sluiten, is het wel verstandig om ramen te openen, direct nadat de buis kapot is gegaan. Kwikdamp verdwijnt dan uit de kamer.
Veeg de kapotte resten van de tl-lamp op met een papiertje; draag daarbij wel handschoenen om eventueel direct contact met de inhoud van de tl-buis te voorkomen. Gebruik geen doekje of stofzuiger, want dan kan het kwik zich alsnog verspreiden.
Stop de brokstukken van de lamp, samen met het papiertje en de handschoenen, in een plastic zak en lever die in bij het klein chemisch afval.
Meer informatie
- Tl-verlichting wordt wellicht relevanter als de gloeilamp verdwijnt; dat gebeurt vanaf september 2009. Lees meer hierover op Gloeilampen gaan verdwijnen.
- De consumentenbond voert regelmatig tests uit op lampen. Kijk voor meer informatie op www.consumentenbond.nl.
- Energiebedrijven en woningbouwcorporaties geven soms korting op de aanschaf van spaarlampen (waaronder tl-lampen). Informeer ernaar in uw woonplaats.
Naar boven