Televisie

Hoe minder stroom uw televisie gebruikt, des te milieuvriendelijker. De meeste  milieubelasting van een tv ontstaat namelijk tijdens het kijken, vanwege het elektriciteitgebruik. Een energiezuinige tv vermijdt onnodig stroomverbruik en vermindert de milieubelasting die ontstaat tijdens het opwekken van elektriciteit in de energiecentrale: vervuiling en CO2-uitstoot.

De productie van een tv vergt maar tien procent van het totale energiegebruik tijdens de levensduur van de televisie.

Formaat tv-scherm bepaalt milieubelasting

De vuistregel is: hoe kleiner het tv-scherm, des te minder stroomverbruik en dus minder milieubelasting. Televisies met een beelddiagonaal van 42 inch (107 centimeter) gebruiken ruim tweemaal zoveel elektriciteit als 26 inch televisies (66 centimeter) met hetzelfde energielabel.

Liever led-lcd of lcd dan plasma

Led-lcd televisies (met achtergrondlicht van heel veel kleine led-lampjes) zijn 30 procent zuiniger dan lcd tv's (met kleine tl-buisjes). Lcd-schermen zijn op hun beurt weer beduidend zuiniger zijn dan plasma-schermen. Het energieverbruik verschilt echter sterk per merk en model.

Ouderwetse beeldbuizen zijn relatief zuinig. U bewijst het milieu dus niet direct een dienst door uw oude toestel te vervangen door een handzaam plat scherm - al kan een klein lcd-led-scherm wel zuiniger zijn.

Met het energielabel voor tv's (dat vanaf december 2011 verplicht verschijnt op nieuwe tv's) wordt het eenvoudiger om het stroomverbruik te vergelijken.

Tv's hadden lang geen energielabel, maar vanaf december 2011 is een energielabel voor nieuwe televisies verplicht. Verschillende tv's kunt u dan eenvoudig vergelijken: het energielabel laat zien welke zuinig is met stroom. Handig, want de verschillen zijn groot - zie de tabel hieronder.

De meeste led-lcd-tv's hebben energielabel A; plasmaschermen hebben vaak F of G (zeer onzuinig). Het vermogen tijdens stand-by is dankzij strenge regels zeer laag (maximaal 1 watt).

*) Gemiddelde, bij breedbeeld (9:16) en 4 uur per dag aan.

**) Indicatie, bij elektriciteitsprijs 22 eurocent / kWh (prijspeil 2011). 

EnergieWeter

Voor december 2011 druppelen energielabels op tv's al de winkel in, maar zal zeker niet elke nieuwe tv er een hebben. Wilt u modellen vergelijken die (nog) geen energielabel hebben, vraag dan naar de EnergieWeter. In winkels die zijn aangesloten bij EnergieWeter staat op het prijskaartje niet alleen de aanschafprijs, maar ook een schatting van de jaarlijkse elektriciteitskosten vermeld.

Wilt u de stroomkosten en de milieubelasting flink verlagen, zet dan de helderheid en het contrast van uw tv lager; dat kan het elektriciteitsverbruik met tientallen procenten verlagen!

Maximale helderheid betekent meer achtergrondlicht en daarmee een hoger stroomverbruik. Tv's worden vaak geleverd met erg hoge helderheid en contrast vanwege afstemming op het kunstlicht in de winkel. Bij u thuis voldoet een lagere stand meestal prima; dat bespaart stroom en milieubelasting die ontstaat door de productie van die stroom.

Instelling wijzigen op tv-moment

Zet de helderheid terug naar een voor u prettige stand. Doe dat op een tijdstip waarop u vaak tv kijkt, bijvoorbeeld 's avonds met het licht aan en de gordijnen dicht. Pas het contrast als laatste aan, voor fijne afstemming - zeker bij lcd-tv's. Sommige lcd-tv's passen het contrast aan via lagere doorlaatbaarheid van het achtergrondlicht; die verlichting gaat dan niet omlaag (net zo min als het stroomverbruik), terwijl dat wel zo lijkt.

Zet de tv op een plek waar er niet te veel (dag)licht op het scherm valt; anders moet u vanwege tegenlicht de helderheid en het contrast weer hoger zetten.

De helft van de huishoudens heeft een plat scherm. Dat is van invloed op het stroomverbruik, want naast het formaat, heeft ook het type tv daar invloed op.

De tabel toont het gemiddelde stroomverbruik per jaar voor verschillende typen tv's die nu in de huiskamers staan. In de winkel zijn al zuinigere exemplaren te koop. En nieuwe tv's hebben een stand-byverbruik van maximaal 1 watt, terwijl dat bij u thuis kan oplopen tot 3 watt.

Stroomkosten tv-kijken

*) Bij 4 uur per dag aan en 20 uur stand-by; gelding voor led-tv en lcd-tv van 32 inch, 42 inch voor plasma-tv en een beeldbuis-tv van 29 inch.

**) Bij een elektriciteitsprijs van 22 eurocent / kWh (prijspeil 2011).

Uit oogpunt van milieu kunt u beter analoog televisie kijken dan digitaal, dan gebruikt u beduidend minder stroom.

Verder gaat zappen veel langzamer bij digitale tv dan bij analoge (2 tot 4 seconden). Wie digitaal een spannende voetbalwedstrijd kijkt, hoort een analoog kijkende buurman al juichen voordat het doelpunt op de digitale tv verschijnt. Het digitale signaal raakt namelijk enkele seconden vertraagd door codering, decodering en ontsleuteling. Wel is de beeldkwaliteit van digitale tv soms beter.

Digitale decoder: een stille stroomvreter

Het stand-byverbruik van een digitale decoder (ook wel settopbox genoemd) kan tientallen watts bedragen. De verschillen tussen merken en types zijn groot, maar het niet bij elk digitale televisie-abonnement mogelijk om zelf een decoder te kiezen.

Het jaarverbruik van een kastje met opnamefunctie (Personal Video Recorder, PVR), een tweede tuner, interactieve televisie (ook return path genoemd) en HD kan totaal oplopen tot ruim 250 kWh per jaar (55 euro, prijspeil 2011). Dat is meer dan het verbruik van een gemiddelde wasmachine. Helemaal uitzetten (met stekker of schakelaar) levert daarom een grote besparing op. Daarbij gaan geen instellingen verloren.

Nadeel: bij opnieuw aanzetten heeft de decoder een tiental seconden tot enkele minuten nodig om weer op te starten. Dat is waarom maar één op de vijftig gebruikers voor het naar bed gaan de decoder helemaal uitzet, met een schakelaar of stekker.

Oplossing: tijdschakelaar

Een tijdschakelaar kan oplossing bieden. Schakel bijvoorbeeld van 2 uur 's nachts tot 6 uur 's avonds de decoder automatisch uit. Dan bespaart u ongeveer de helft van het totale stroomgebruik van de decoder. Haal tijdens vakanties in elk geval de stekker uit het stopcontact; dat bespaart zo'n 2 kWh per week (ruim 20 euro per jaar aan stroomkosten).

Een oude werkende beeldbuis kunt u met gerust hart verkopen op internet of naar de kringloopwinkel brengen. Een oud toestel is relatief zuinig.

Kapotte televisies kunt u gratis inleveren bij de gemeente, of afgeven aan de winkel als u een nieuwe televisie koopt. Zet een oude televisie nooit bij het huisvuil.

• Kijk op www.energieweter.nl om te zien in welke winkels de energiekosten van televisies op het prijskaartje staan vermeld.
• Kijk voor de zuinigste Europese modellen op de Engelstalige website www.topten.eu. Een tabel met de energiezuinigste modellen gesorteerd op schermgrootte, staat in deze Duitstalige pdf: www.bund.net.
• De consumentenbond test regelmatig decoders en Personal Video Recorders en kijkt daarbij ook naar energiegebruik: www.consumentenbond.nl.
• Op de site van het Klimaatstraatfeest staat een lijst met verbruikscijfers van decoders op basis van onderzoek van de Universiteit Utrecht, zie www.klimaatstraatfeest.nl.
• Verder zijn er diverse websites die tv's en andere apparaten vergelijken (op prijs en beoordeling bijvoorbeeld); u vindt ze via internetzoekmachines.