Veel mensen vinden een houtkachel of open haard gezellig. Maar wat veel mensen niet weten, is dat de rook ongezond is. Want in die rook zit fijnstof. De keuze om wel of niet te stoken is aan jou. Maar het is belangrijk dat je weet welke risico's jij en anderen lopen. Zodat je een goede keuze kan maken. Wel zo eerlijk, toch?
Milieu Centraal heeft bij een gezin thuis gemeten hoeveel fijnstof er vrijkomt bij een avondje stoken. Meer informatie over de metingen vind je hier.
Met het koudere weer gaan de houtkachels en open haarden weer aan. Bij een houtvuur ontstaat er rook. In die rook zit fijnstof die ongezond is voor jezelf en anderen in je omgeving. Mensen kunnen daarvan astma, COPD, chronische bronchitis en longkanker krijgen. Daarnaast kan fijnstof ook hart- en vaatziekten veroorzaken of erger maken.
Houtrook is ongezond voor iedereen. Het zorgt voor ongezonde lucht, niet alleen buiten maar ook binnen in je eigen huis. Houtrook is ongezond omdat er fijnstof in zit. Mensen die fijnstof inademen kunnen last krijgen van kortademigheid, luchtwegklachten en problemen met hart en bloedvaten. Soms moeten mensen een hoge dosis van hun medicijnen innemen doordat zij last hebben van ongezonde lucht door houtstook.
Mensen met een longziekte (astma, COPD, bronchitis), ouderen en kinderen krijgen eerder gezondheidsklachten door de rook. Deze mensen kunnen benauwd worden, veel hoesten, of krijgen een (blijvend) slechtere longfunctie. Ook bij kleine hoeveelheden houtrook kunnen zij klachten krijgen.
Fijnstof is er in verschillende groottes. De deeltjes van de fijnstof van houtstook zijn vaak heel klein. Hoe kleiner de deeltjes, hoe schadelijker ze zijn. Ze kunnen dan namelijk dieper in de longen doordringen.
Fijnstofdeeltjes die kleiner zijn dan 10 micrometer worden PM10 genoemd. Als deeltjes gróter dan 10 micrometer zijn, blijven deze hangen in het snot in je neus en het slijm in je keel. Maar dat lukt niet bij deeltjes die kleiner zijn. Zo komen deeltjes van 2,5 tot 10 micrometer vooral in je bovenste luchtwegen. Fijnstofdeeltjes die kleiner zijn dan 2,5 micrometer komen diep in je longen terecht. De kleinste deeltjes kunnen zelfs in je bloedbaan terechtkomen en veel schade aanrichten.
Als longarts krijg ik altijd een beetje buikpijn bij het zien en ruiken van houtstook. De hoeveelheid fijnstof waar onze longen aan worden blootgesteld tijdens een avondje hout stoken is namelijk verre van gezond.
Ismé de Kleer, kinderlongarts bij het Sint Franciscus Ziekenhuis
Houtrook bestaat uit een mengsel van stoffen, waaronder fijnstof. Het schadelijke effect van fijnstof op de gezondheid is wetenschappelijk het meest onderbouwd. Daardoor weten we dat fijnstof gezondheidsrisico’s meebrengt, en om welke schadelijke effecten het gaat. Ook staat vast dat er fijnstof vrijkomt bij het verbranden van hout. Toch is het moeilijk om de directe invloed van houtrook op de gezondheid te bewijzen. De onderzoeken naar de effecten van houtrook op de gezondheid hebben nog niet goed genoeg in kaart gebracht aan hoeveel houtrook iemand in Nederland wordt blootgesteld. Daardoor is het moeilijk om de gezondheidsrisico's te bepalen en zegt het RIVM dat meer onderzoek nodig is.
Bij houtstook komt altijd houtrook vrij. In houtrook zit altijd fijnstof. Van fijnstof is bewezen dat het al in kleine hoeveelheden schadelijk is voor de gezondheid. Daarom adviseert Milieu Centraal om blootstelling zo veel mogelijk te vermijden.
Gemiddeld komt er bij een avondje stoken 28 gram fijnstof vrij uit de schoorsteen (gemiddeld 7 gram per uur, gedurende 4 uur). Het weckpotje is een visualisatie van de gemiddelde hoeveelheid fijnstof die vrijkomt uit de schoorsteen tijdens één avondje stoken.
Niet in alle typen toestellen wordt evenveel gestookt. Zo zijn er bijvoorbeeld nog veel open haarden, maar daarin wordt relatief weinig gestookt. Om tot een eerlijk gemiddelde te komen hebben we gekeken welk aandeel elk type toestel heeft in het totaal aantal uren dat in Nederland wordt gestookt. Dat aandeel bepaalt hoeveel de uitstoot van dat type toestel bijdraagt aan de gemiddelde PM2,5-uitstoot. Zo kom je uit op 7 gram/uur.
Veel mensen vinden houtstook gezellig, maar de rook is ook ongezond. Milieu Centraal vindt het belangrijk dat mensen zich bewust zijn van de risico's. Bij het stoken van hout komt altijd fijnstof vrij. Mensen kunnen daar ziek van worden. Gemiddeld komt er bij een avondje stoken 28 gram fijnstof vrij uit de schoorsteen (gemiddeld 7 gram per uur, gedurende 4 uur). Dat is ongeveer een klein weckpotje vol. Hoe dat eruit ziet laten we zien in de campagne.
Ook in de woonkamer komt bij het stoken van hout meer fijnstof terecht dan je denkt. Met een experiment bij mensen thuis hebben we gemeten hoeveel fijnstof er in de woonkamer komt en hoeveel je daarvan inademt bij een avondje stoken. We hebben hiervoor een apparaat gebruikt dat nabootst hoeveel lucht je inademt en hoeveel fijnstof er dan in je longen terecht kan komen. Het resultaat zie je op de foto met de twee filters voor en na een avondje stoken.
Wil je precies weten hoe de metingen zijn opgezet, lees dan verder op de pagina over het experiment.
Twee filters: links een schoon filter, rechts na een avondje stoken.
Met onze kinderen hebben we duidelijke afspraken over roken en vapen. Maar met een avondje de houtkachel aan, brengen we net zo goed onze eigen gezondheid en dus ook de longen van onze kinderen in gevaar.
Gerdien Boon, moeder van gezin uit campagne
Milieu Centraal geeft antwoord op de meest voorkomende vragen, omdat het belangrijk is dat je weet wat houtstook met de gezondheid van jou en de mensen om jou heen doet.
Bron: Eerlijk over houtstook
Milieu Centraal is de straat op gegaan om mensen te vragen hoe zij denken over hun houtkachel en open haard. ‘Gezellig toch?’ Maar wat mensen niet weten is dat er gemiddeld 28 gram fijnstof uit de schoorsteen komt tijdens één avondje stoken, dat is bijna een klein weckpotje vol.
Bron: Eerlijk over houtstook
Bron: Eerlijk over houtstook
Bron: Eerlijk over houtstook
“Mensen weten vaak niet hoe slecht houtstook is voor henzelf, hun gezin én voor hun omgeving. Deze campagne brengt dat goed in beeld. Belangrijk voor iedereen, en vooral voor de 1,2 miljoen mensen met een longziekte waarvan ruim 750.000 mensen direct gezondheidsklachten ervaren door houtstook.”
Directeur Károly Illy van Longfonds
Laatst gewijzigd: 30 juni 2026
In Nederland staan zo'n miljoen open haarden en houtkachels. De fijnstof (PM2,5) die bij een avond stoken vrijkomt is verschillend per stookapparaat. We hebben berekend dat er gemiddeld 7 gram fijnstof per uur vrijkomt uit de schoorsteen. Als je tijdens een avondje stoken 4 uur de kachel aan hebt staan is dat dus gemiddeld 28 gram. Om inzicht te krijgen in de fijnstofuitstoot binnenshuis hebben we metingen gedaan bij mensen thuis.
Een brandend haardvuur: veel mensen vinden het gezellig. Helaas is de rook ongezond voor jezelf en je omgeving. Wil je rekening houden met je buren? Laat de open haard of houtkachel dan zo veel mogelijk uit. Stook sowieso niet bij windstil of mistig weer.
Kun je 's zomers niet in de tuin zitten omdat de buren aan het barbecueën zijn? Of komt 's winters de rook van een open haard even verderop bij jouw huis naar binnen? Probeer er altijd eerst samen met je buren uit te komen. Als laatste redmiddel kun je een klacht indienen. Bekijk het stappenplan bij rookoverlast.
