Voor veel huishoudens is het antwoord: ja. Ook met een 1-fase-aansluiting zijn er nog volop mogelijkheden om energie te besparen en van het aardgas af te gaan. We leggen uit hoe het zit.

Wat is een 1-fase of 3-fase aansluiting?

Je elektriciteitsaansluiting verbindt je woning met het stroomnet.

• Een 1-fase-aansluiting zit in vooral in woningen van voor 2011. Er zijn grofweg twee varianten: 1x25A (Ampère) of 1x35A. Met de 1x35A-aansluiting is vaak meer mogelijk.
• Een 3-fase-aansluiting: de 3x25A-aansluiting zit in woningen die vanaf 2011 zijn gebouwd. Deze aansluiting heeft ruim genoeg vermogen om grotere apparaten tegelijk aan te zetten, zoals bijvoorbeeld een laadpaal, warmtepomp en inductiekookplaat.

Je controleert welk type aansluiting je hebt door in te loggen bij je netbeheerder. Vaak zit er een sticker met de naam van je netbeheerder op je stroommeter.

Ook kun je op je meter een symbool vinden dat aangeeft hoeveel fasen je aansluiting heeft.

Wat kan meestal wel?

Ook met een 1-fase-aansluiting zijn veel verduurzamingsmaatregelen mogelijk. Welke precies hangt af van jouw specifieke woning en je wensen.

Het hangt af van hoe goed jouw huis geïsoleerd is en of je grote elektrische apparaten wil aanschaffen die veel stroom tegelijk gebruiken. Denk aan een volledig elektrische warmtepomp, een inductiekookplaat, zonnepanelen of een laadpaal. Als je tijdens piekgebruik (dus als je veel apparaten tegelijk gebruikt) over de capaciteit van 1-fase heengaat, kun je 3-fase overwegen. Maar vaak is verzwaring niet nodig omdat je je piekgebruik kunt beperken door niet al je apparaten tegelijk op vol vermogen te gebruiken.

Kan ik een warmtepomp installeren bij een 1-fase-aansluiting?

Heb je een 1x25A-aansluiting?
Dan kun je zonder probleem een hybride warmtepomp installeren. Een hybride werkt samen met je cv-ketel en heeft een laag piekvermogen van rond de 1500W (dat is ongeveer hetzelfde als een grote waterkoker). Kies bij voorkeur voor een hybride warmtepomp die all electric ready is. Deze kun je namelijk op een later moment (bijvoorbeeld als je je isolatie hebt verbeterd of als je toch een 3-fase-aansluiting hebt gekregen) eenvoudig ombouwen zodat deze als een volledig elektrische warmtepomp werkt en je van het aardgas af kan. Je laat dan de cv-ketel afkoppelen en plaatst een voorraadvat voor warm water bij de warmtepomp. Ook een all electric ready warmtepomp kan zonder problemen op 1x25A.

Kies altijd een warmtepomp die goed kan moduleren en die load balancing heeft. Een modulerende warmtepomp kan ook op een lager vermogen werken. Dat is beter voor het rendement en de levensduur van de warmtepomp. Met load balancing kunnen warmtepompen automatisch minder hard draaien op piekmomenten waarbij veel stroom wordt afgenomen (bijvoorbeeld tijdens de piek van elektrisch koken). 

Heb je een 1X35A-aansluiting?
Een hybride of all electric ready warmtepomp kan zoals gezegd altijd. En als je je stroomverbruik op elkaar afstemt, dan kun je op 1x35A ook een volledig elektrische (all electric) warmtepomp installeren. Of dit kan hangt onder andere af van hoe goed je woning is geïsoleerd en welk vermogen je warmtepomp nodig heeft. Én je moet ervoor zorgen dat niet al je grote apparaten tegelijk stroom afnemen. Dus niet tegelijk elektrisch koken, de oven aan én ook nog eens je huis op vol vermogen opwarmen.  

Ook hier geldt: kies altijd een warmtepomp die goed kan moduleren en die load balancing heeft. Een modulerende warmtepomp kan ook op een lager vermogen werken. Met load balancing kunnen warmtepompen (maar ook laadpalen) automatisch minder hard draaien op piekmomenten waarbij veel stroom wordt afgenomen (bijvoorbeeld tijdens de kookpiek).

Let op met de elektrische naverwarmer!

Warmtepompen met een klein vermogen worden geïnstalleerd met een elektrische naverwarmer. Deze zorgt ervoor dat er ook op zeer koude dagen voldoende warmte geleverd wordt. Nadeel is echter dat de naverwarmer veel meer stroom vraagt. Kies daarom een warmtepomp met het juiste vermogen zodat je geen naverwarmer nodig hebt. Of kies voor een lager vermogen en neem voor lief dat je op die enkele zeer koude dagen per jaar de woning niet helemaal op de gewenste temperatuur zal krijgen.

Een 3-fase-aansluiting is dus lang niet altijd nodig, maar waarom willen veel mensen er dan wel een?

Omdat ze bang zijn een te kleine aansluiting te hebben voor de elektrische apparaten die ze in de toekomst mogelijk gaan aanschaffen. Vaak helpt het dus al als apparaten niet allemaal tegelijk op vol vermogen draaien. Daarom hebben steeds meer warmtepompen en laadpalen een load balancing-functie waarmee voorkomen wordt dat de hoofdzekering te zwaar belast wordt.

In de toekomst kunnen slimme energiesystemen, ook wel HEMS (Home Energy Management Systems) genoemd, elektrische apparaten nog beter op elkaar afstemmen. Zie zo’n systeem als de dirigent van je apparatuur: hij regelt optimaal hoeveel stroom je apparatuur neemt en wanneer. Hij regelt ook welk apparaat als eerste aan de beurt is. Dit is nog aan het ontwikkelen maar veelbelovend voor de toekomst.

Conclusie: laat je goed adviseren

Of een 1-fase-aansluiting voor jouw situatie voldoende is, hangt dus af van je woning en je plannen. Daarom is het altijd verstandig om advies te vragen aan een vakbekwaam installateur.

Ik kan geen 3-fase-aansluiting krijgen. Wat nu?

Woon je in het gebied waar een aansluitstop van kracht is en kun je voorlopig niet overstappen naar 3-fase? Dan is dat geen reden om verduurzaming uit te stellen. Voor veel huishoudens blijven er nog volop mogelijkheden om hun woning te verbeteren door het energiezuiniger en duurzamer te maken:

• Begin met isoleren en het aanpakken van ventileren en zonweren. Dat zorgt ervoor dat je minder energie nodig hebt om je huis te verwarmen of koel te houden. Voor een volledig elektrische warmtepomp is goede isolatie en ventilatie nodig voor een zuinige werking.
• Een hybride warmtepomp kan zonder problemen worden aangesloten op een 1-fase-aansluiting. Hiermee bespaar je direct 60 tot 70% op je aardgasverbruik. Kies bij voorkeur voor een all-electric-ready warmtepomp. Deze gebruik je voorlopig hybride naast je cv-ketel en kun je later ombouwen naar een volledig elektrische warmtepomp zodat je van het gas af kunt.
• Een volledig elektrische warmtepomp kan als je je stroomverbruik goed op elkaar afstemt ook vaak bij een 1x35A-aansluiting. Vraag altijd advies.
• Inductiekoken kan vaak ook zonder 3-fase-aansluiting. Veel kookplaten zijn geschikt voor zowel 1-fase als 3-fase.
• Een laadpaal voor een elektrische auto is meestal ook mogelijk. Laden duurt dan vaak wel wat langer.