Na warmste zomer ooit willen mensen meer doen voor het klimaat

Opgesloten in huis, een verdorde tuin en hoge kosten

Op 26 juni gaf het KNMI voor het eerst in Nederland code rood voor hitte af. Bijna één op de vijf Nederlanders voelde zich opgesloten in huis of op een andere koele plek. Een even grote groep moest activiteiten of afspraken afzeggen. Ook zagen Nederlanders hun tuin verdorren, gingen planten, gras of bomen dood en werden er hoge kosten gemaakt voor bijvoorbeeld een airco of zonwering. Verder kreeg bijna één op de tien ernstige lichamelijke klachten zoals duizeligheid of misselijkheid, had eveneens 9 procent meer last van de luchtwegen en kreeg 8 procent de woning overdag niet meer koel waardoor ze niet meer in de eigen woning konden blijven.

Deze ervaringen laten sporen na: van de mensen die minstens één van de gevolgen meemaakten, voelt 92 procent zich inmiddels in meer of mindere mate ongerust, onveilig of machteloos als het gaat om de gevolgen van klimaatverandering in Nederland.

Ika van de Pas, directeur van Kenniscentrum Duurzaam Leven, zegt: "De wetenschap waarschuwt al langer dat het klimaat verandert, maar deze zomer merkten veel mensen de gevolgen daarvan in hun eigen huis, tuin en vakanties. Onlangs bevestigden internationale wetenschappers met een nieuw rapport opnieuw dat zeven van de negen grenzen van wat de aarde aankan zijn overschreden. Wat mensen deze zomer zagen, past in dat beeld. Het is niet meer een ver-van-mijn-bed-show. En juist nu is het belangrijk om mensen niet alleen te vertellen waarom duurzamer leven nodig is, maar vooral waar zij zelf kunnen beginnen. Als Nederlanders minder en bewuster consumeren en minder energie verbruiken, maakt dat samen echt verschil. En daar staan veel mensen voor open.”

Hitte-ervaring hangt samen met een andere kijk op klimaatverandering, maar niet iedereen weet waar te beginnen

De ervaringen van afgelopen zomer hangen samen met hoe mensen naar klimaatverandering kijken. Mensen die aangeven hinder van de hitte te hebben ervaren, maken zich vaker zorgen over klimaatverandering, vinden het onderwerp urgenter en zijn vaker gemotiveerd om zelf in actie te komen (40 tegenover 21 procent). Ook hebben zij vaker het gevoel dat gezamenlijke inspanningen echt verschil kunnen maken (67 tegenover 49 procent).

Tegelijk blijken veel mensen moeite te hebben om die motivatie om te zetten in concrete stappen. Een derde van de Nederlanders mist bij informatie over klimaatverandering een concrete eerste stap. Onder mensen die hinder van de hitte hebben ervaren, is dat 41 procent. Hoewel zes op de tien Nederlanders aangeeft te weten welke stappen zij kunnen zetten, lijkt de vertaalslag naar het dagelijks leven vaak lastig. Vooral betaalbare en makkelijk toegankelijke duurzame alternatieven zouden mensen helpen om daadwerkelijk in actie te komen. Juist die informatie over stappen die mensen zelf kunnen zetten, vinden ze op de website van Kenniscentrum Duurzaam Leven. De bereidheid is het grootst bij stappen dicht bij huis: minder energie gebruiken, kapotte apparaten laten repareren en minder nieuwe spullen kopen. Nederlanders zien daarbij niet alleen een taak voor zichzelf: 70 procent vindt bedrijven (zeer) sterk verantwoordelijk voor het tegengaan van klimaatverandering, 66 procent de overheid en 50 procent burgers. Een meerderheid (57 procent) vindt dat de overheid meer moet doen om klimaatverandering tegen te gaan.

Judith Roumen, senior gedragsonderzoeker bij Kenniscentrum Duurzaam Leven: “De cijfers laten zien dat persoonlijke ervaring met gevolgen van klimaatverandering samengaat met gevoelens van urgentie. Mensen die de gevolgen van hitte zelf hebben ervaren, maken zich meer zorgen en zijn vaker bereid om in actie te komen. Opvallend is dat ook gevoelens van machteloosheid daarbij niet per se belemmerend werken. Integendeel: mensen die zich machtelozer voelen, blijken juist vaker bereid om iets te doen. Zo'n gevoel hoeft dus niet te verlammen, zolang duidelijk is welke concrete stappen iemand zelf kan zetten."

Vooral een bedreiging voor Nederland, minder voor jezelf

Hoewel veel Nederlanders de gevolgen van hitte en droogte ervaren, zien zij die vaker als een bedreiging voor Nederland dan voor zichzelf. Vooral de natuur en volksgezondheid worden als kwetsbaar gezien, terwijl slechts een minderheid de gevolgen van klimaatverandering als een grote bedreiging voor de eigen leefomgeving beschouwt. Klimaatverandering wordt steeds minder gezien als een probleem van de verre toekomst. Bijna de helft (47 procent) is het oneens met de stelling dat het nog lang duurt voordat de gevolgen merkbaar zijn.

Milieu Centraal gaat verder als Kenniscentrum Duurzaam Leven

Vanaf vandaag heet Milieu Centraal, Kenniscentrum Duurzaam Leven. De nieuwe naam sluit aan bij een van de belangrijkste uitkomsten van het onderzoek: veel Nederlanders willen duurzamer leven en voelen juist nu de urgentie om te beginnen. Precies dat zoekt het kenniscentrum al bijna dertig jaar uit: welke dagelijkse keuzes echt verschil maken, van thuis en energie, de woning en onderweg tot eten en drinken, spullen, geld en de tuin. Met de nieuwe naam stapt het kenniscentrum nadrukkelijker naar voren om mensen te helpen duurzamere keuzes te maken. Na de warmste zomer ooit gemeten is die hulp harder nodig. En dat lukt alleen samen: met overheden, bedrijven, professionals en media die de kennis brengen naar de plekken waar mensen hun keuzes maken.

Van de Pas: “92 procent van de mensen die de hitte zelf voelden, voelt zich ongerust, onveilig of machteloos. Dat gaat niet over later of over ver weg, maar over je eigen huis, vandaag. En dat nemen we serieus. Een huis dat koel blijft, begint vaak met eenvoudige keuzes, zoals de warmte buiten houden en ’s nachts ventileren. Wie de hitte zelf voelde, blijkt ook het meest ontvankelijk voor concrete hulp. Daar ligt onze taak: uitzoeken wat echt werkt, en dat vertalen naar praktische keuzes voor het dagelijks leven.”

– EINDE PERSBERICHT –

Over Kenniscentrum Duurzaam Leven (eerder Milieu Centraal)

Kenniscentrum Duurzaam Leven is het onafhankelijke kenniscentrum dat mensen in Nederland helpt om duurzamer te leven. Sinds 1998 zoekt het uit welke dagelijkse keuzes echt verschil maken, en wat mensen daarbij motiveert en belemmert. Die kennis vertaalt het kenniscentrum naar betrouwbaar en toepasbaar advies, rechtstreeks via de eigen kanalen en via media, professionals, overheden en organisaties. De kennisbasis is gevalideerd en gebaseerd op onder meer wetenschappelijk onderzoek. De onafhankelijkheid is geborgd in een onafhankelijk bestuur, een raad van toezicht met zes leden uit verschillende geledingen van de samenleving, en een onafhankelijke wetenschappelijke raad van advies. Meer informatie: duurzaamleven.nl

Noot voor de redactie (niet ter publicatie)

Onderzoeksverantwoording: het onderzoek is in opdracht van Kenniscentrum Duurzaam Leven uitgevoerd door Motivaction International via een online vragenlijst onder 1.569 Nederlanders van 18 tot en met 85 jaar. Het veldwerk vond plaats van 7 tot en met 12 september 2026. De steekproef is na weging representatief op basis van leeftijd, opleiding, geslacht, regio en mentality en de interacties daartussen.

Onder ‘last/hinder van de hitte’ verstaan we: minstens één van achttien voorgelegde negatieve ervaringen door hitte of droogte deze zomer, zoals afspraken moeten afzeggen, lichamelijke klachten of een verdorde tuin (59 procent ervaarde hinder, n=945). De genoemde verschillen in het persbericht tussen mensen met en zonder die ervaring zijn statistisch significant.

Voor meer informatie, het volledige onderzoek, beeldmateriaal en interviewverzoeken voor Ika van de Pas of Judith Roumen kunt u contact opnemen met:

Smith Communicatie
Stefan Heger 070 361 40 04 | 06 440 395 91
stefan@smith-communicatie.nl