Airco en ventilatoren

Een airco brengt veel milieubelasting met zich mee, doordat deze tijdens gebruik veel elektriciteit nodig heeft. Ook de productie, distributie en afvalverwerking van een airco kosten energie, maar de milieubelasting die daardoor ontstaat, valt in het niet bij de milieubelasting door het hoge elektriciteitsverbruik: 160 tot 430 kWh per jaar (afhankelijk van het model en het energielabel). Elektriciteit wordt grotendeels opgewekt via verbranding van olie, gas en kolen, en dat draagt bij aan klimaatverandering en vervuiling.

Vergeleken met een airco is een ventilator (11 tot 16 kWh per jaar) bijzonder veel energiezuiniger en dus milieuvriendelijker.

Airco ook duurder

Een airconditioner is behalve slechter voor het milieu, ook duurder in het gebruik dan een ventilator. De stroomkosten van een airco bedragen bij bovengenoemd verbruik 35 tot 95 euro per jaar (prijspeil 2012/2013), terwijl u voor gebruik van een ventilator maar ongeveer 3 euro kwijt bent.

Voorkomen is beter dan genezen - dat geldt ook voor gebruik van een airco. U kunt voorkomen dat uw huis opwarmt door overdag de zonneschermen omlaag te doen en de ramen, gordijnen of lamellen te sluiten. Wanneer u 's nachts de ramen en gordijnen open houdt, kan uw huis goed afkoelen. Goede woningisolatie houdt 's zomers de warmte buiten. Zorg ook voor een lage luchtvochtigheid in huis, want dan gaat u minder snel transpireren en voelt de temperatuur aangenamer (zie ook Ventilatie).

Ventilator zuinig alternatief voor airco

Wordt het toch te warm in huis, dan is een ventilator een goed alternatief voor een airco, en tegen een fractie van het energieverbruik. De ventilator brengt verkoeling doordat die de gevoelstemperatuur met 2 tot 3 graden Celsius naar beneden brengt.

Hoe groter de waaier, hoe meer lucht de ventilator verplaatst. Kies dus liever één grotere ventilator dan meerdere kleine.

U kunt een ventilator combineren met een ontvochtiger: die zorgt voor een lagere luchtvochtigheid, waardoor de warmte draaglijker wordt.

Heeft u het nog steeds te warm, dan kunt u overwegen een airco aan te schaffen. Wilt u daarbij rekening houden met het milieu, kies dan om te beginnen een airco met een vermogen dat past bij de kamer: fabrikanten adviseren een vermogen van 100 watt per m2. Neemt u een lager vermogen, dan moet de airco langer werken om de kamer koel te krijgen en verbruikt hij extra veel stroom.

Zuinige airco spaart het milieu

Let vervolgens op het energieverbruik: een airco met energielabel A is het zuinigst met elektriciteit. Uit oogpunt van milieu heeft een 'splitsysteem' de voorkeur. Daarbij staat (of hangt) één onderdeel binnen en één onderdeel buiten. Dat koelt veel efficiënter dan een zogeheten monoblocksysteem. Een monoblock voert constant warme lucht van buiten aan, die het systeem vervolgens weer moet koelen.

Een efficiënte airco heeft een hoge zogenoemde Energie-efficiëntieratio (EER). Deze staat vermeld op het energielabel van de airco. Een hoge EER betekent dat de airco relatief veel lucht kan verkoelen per kWh elektriciteit die het apparaat gebruikt. Enkele airco-systemen zijn trouwens uitgesloten van de energielabelverplichting. Maar het kan zijn dat ze wel zuinig zijn. Vraag daarom in de winkel naar het energiegebruik.

Natuurlijk koudemiddel: minder schadelijk

Tenslotte heeft een airco met zogenoemde natuurlijke koudemiddelen, zoals het zogeheten R290a, de voorkeur. De natuurlijke varianten zijn minder schadelijk voor het milieu. Bij de fabrikant kunt u informeren welke koudemiddelen er in het apparaat zitten.

Overigens zijn er ook apparaten op de markt die ruimtes koelen door water te verdampen. Deze apparaten gebruiken geen koudemiddelen en verbruiken minder energie, maar hun werking is sterk afhankelijk van de luchtvochtigheid buiten. Omdat ze de lucht in huis ook niet ontvochtigen, zoals gewone airco's wel doen, zijn ze daar ook slecht mee te vergelijken.

U beperkt het stroomverbruik van de airconditioning als u de temperatuur niet lager instelt dan nodig. Zet u de airco wel erg laag, dan verbruikt de airco veel stroom en ontstaat een onaangenaam temperatuurverschil met buiten.

Kan uw airco zowel koelen als verwarmen, stel dan twee verschillende temperaturen in. Bijvoorbeeld koelen als de temperatuur boven de 25 graden Celsius uitkomt, en verwarmen als de temperatuur onder 19 graden komt. Anders gaat de airco snel schakelen tussen verwarmen en koelen, en dat kost meer elektriciteit. Zet de airco verder zo neer, dat die de gekoelde lucht goed vrij verspreidt; richt de luchtblazer bijvoorbeeld niet op een muur.

Veel airco's hebben standen waarin ze alleen ontvochtigen of ventileren. Maak daar gebruik van, want dat zorgt voor een aangenamer en koeler binnenklimaat, bij een lager energieverbruik.

Verder hoeft een airco niet 24 uur per dag aan te staan om de temperatuur prettig te houden. 's Nachts kunt u uw huis ook koelen door ramen tegen elkaar open te zetten. Sluipverbruik (elektriciteitsgebruik als een apparaat stand-by staat) voorkomt u door de stroom van de airco helemaal uit te schakelen als u die niet gebruikt.

Energiezuinig installeren en onderhouden

Bij monoblock- en mobiele split-airco's loopt er een slang van de warme kamer naar buiten. Als die slang door een raam- of deuropening loopt, komt er veel warme lucht de kamer in. U bent dan zogezegd 'voor de mussen aan het koelen'. Het is beter om voor de slang een gat te maken in een deur of muur, en kieren af te dichten met vulmateriaal. Houd de binnen- en buitenunit van de airco stofvrij, dan blijft de airco efficiënt werken.

Voor het plaatsen, repareren en onderhouden van splitairco's is het wettelijk verplicht om een STEK-erkende installateur in te schakelen. Dit is om te voorkomen dat er schadelijke koudemiddelen ontsnappen.

Gooi een oude of kapotte airco of ventilator niet bij het gewone huisvuil, maar lever het apparaat apart in. Dan zijn de materialen opnieuw te gebruiken, of kunnen ze milieuvriendelijk tot afval worden verwerkt. Bovendien moet een deskundig monteur de schadelijke koudemiddelen (HFK's) uit de airco verwijderen, want dit zijn krachtige broeikasgassen. U kunt de airco inleveren bij de gemeentelijke milieustraat of bij de winkel waar u een nieuwe airco koopt. Meer informatie over apparaten afdanken staat op Apparaten kopen en gebruiken.

Oude airco niet verkopen

U mag een oude airco niet zomaar verkopen, omdat in een oude airconditioning nog zogeheten CFK's of HCFK's kunnen zitten. Deze koelmiddelen tasten de ozonlaag aan en moeten daarom op deskundige worden verwerkt. In nieuwe airco's komen ze niet voor, omdat (H)CFK's inmiddels verboden zijn.