Bestrating

De keuze in bestrating voor de tuin is erg divers: van simpele stoeptegels tot natuursteen, vlonders en schelpen. Uw keuze maakt veel verschil - voor het milieu en uw tuin. Het is bijvoorbeeld belangrijk om niet de hele oppervlakte dicht te leggen, zodat water goed weg kan zakken in de grond.

Tweedehands bestrating en nieuwe bestrating van beton zijn milieuvriendelijke keuzes. Belangrijk is dat de bestrating lang mee gaat en (vergeleken met andere materialen) op een milieuvriendelijke wijze wordt gemaakt. Natuursteen uit verre landen belast het milieu het meest; het vervoer van het zware materiaal kost bijvoorbeeld zeer veel brandstof.

Tips

Tweedehands materialen zijn niet alleen milieuvriendelijk, maar vaak ook goedkoper. Kijk in de supermarkt naar aanbiedingen op het prikbord, of ga via internet op zoek.
Betonnen bestrating met het keurmerk Dubokeur of Milieukeur is ook een milieuvriendelijke bestrating, en bijna altijd geschikt door de beschikbare maten en kleuren.
U gaat algen en mos tegen als u de bestrating slim aanlegt en daarna regelmatig onderhoud pleegt. Is een bestrijdingmiddel toch nodig, kies dan een middel op basis van vetzuren, dat belast het milieu het minst.
Grind is vrij schaars en winning tast het landschap aan. Een restmateriaal zoals mijnsplit is een milieuvriendelijker alternatief.

Milieuvriendelijk bestrating kiezen
De keuze uit bestratingsmaterialen is bijna oneindig. De milieubelasting is afhankelijk van diverse eigenschappen: de levensduur van de bestrating, de grondstof, de energie die nodig is om de bestrating te produceren en te vervoeren, en de waterdoorlaatbaarheid. Rekening houdend met al die factoren, ontstaat onderstaande indeling van milieuvriendelijk naar minder milieuvriendelijk:
- Beton is een milieuvriendelijke keuze, zeker met Dubokeur of Milieukeur, of waterdoorlatende betonnen bestrating. Beton is in allerlei kleuren, maten en afwerking verkrijgbaar.
- Vlonders, mits van verantwoord hout (FSC-keurmerk) of van gerecycled composietmateriaal.
- Gebakken kleiklinkers en -tegels.
- Onbewerkte natuursteen uit omringende landen, bijvoorbeeld België.
Tweedehands?

Omdat bestrating zo lang mee gaat, zijn tweedehands materialen vaak prima geschikt. Stoeptegels kunt u soms zelfs gratis afhalen. Als u die combineert met (beton)klinkers in een afwijkende kleur, kunt u leuke patronen leggen. Via internet of een briefje in de supermarkt kunt u ze bemachtigen. Ook stratenmakers en handelaren in bestrating bieden vaak tweedehands partijen aan.

Waterdoorlatende bestrating

Waterdoorlatende bestrating is nog vrij onbekend. Dit type bestrating wordt veel toegepast in de openbare ruimte van milieuvriendelijke wijken, maar het is ook voor particulieren verkrijgbaar. Specialisten in sierbestrating kunnen waterdoorlatende bestrating leveren. Er zijn tegels en klinkers met een poreuze toplaag, tegels met afstandhouders (brede voeg) of met ontwateringsgaten. U kunt ook kiezen voor fraaie tegels met hoeken van poreus materiaal, waardoor het water in de grond kan dringen.

Afraders

Koop liever geen natuursteen uit verre landen. Alleen al voor het vervoer van deze loodzware bestrating is veel brandstof nodig. Vermijd om dezelfde reden ook natuursteen dat is geslepen of gepolijst. Vermijd ook tropisch hout zonder keurmerk. Betrouwbare houtkeurmerken zijn FSC en het Keurhout logo.
Kiezen uit halfverharding

Diverse soorten halfverharding kunt u op veel manieren gebruiken. Dat levert ook verschil op in milieubelasting. U belast het milieu het minst als u boomschors of houtsnippers gebruikt. Deze moeten wel regelmatig worden aangevuld. Alternatieven die u niet hoeft bij te vullen, zijn kleischelpen, gravel of split.

Grind is vrij schaars. De winning van grind tast bovendien het landschap aan. Wilt u grotere oppervlakken voorzien van halfverharding? Overweeg dan restmateriaal te gebruiken, zoals mijnsplit; dat is milieuvriendelijker.
Houd het water in de tuin

Bij heftige regenbuien komen straten soms blank te staan. Wanneer het riool het regenwater niet aankan, wordt het overtollige water gestort in het oppervlaktewater: plassen, sloten en andere wateren. Met dat extra regenwater komt ook vervuild rioolwater mee. Dat kan vissterfte veroorzaken in plassen, sloten en rivieren.

Om het riool niet onnodig te belasten, is het belangrijk dat het water in de grond kan wegzakken, voordat het de riolering bereikt. Daarom is het beter als een deel van de tuin vrij blijft van (dichte) verharding. Regenwater kan dan de grond in zakken, in plaats van naar het riool. Om dezelfde reden is het beter om tegels niet in cement te leggen: dan kan water nauwelijks de bodem in.

Schelpen

Zogeheten halfverharding dekt wel de bodem af maar laat regenwater wel door. U kunt halfverharding op paden gebruiken, maar ook als bodembedekking in delen van de tuin waar u geen begroeiing wilt. U laat dan bijvoorbeeld de randen van de tuin vrij van dichte bestrating en gebruikt hier halfverharding, zoals schelpen of split. U kunt er ook voor kiezen de voegen tussen de stenen wat breder te maken, en te vullen met split of andere halfverharding.

Milieu Centraal heeft als een ontwerp laten maken voor zo'n soort tuin. Zie ook Tuinontwerp voor de buitenkamer.

Meer mogelijkheden voor wateropvang

Er zijn meer mogelijkheden om water in de tuin te houden, bijvoorbeeld door het opvangen van water uit de regenpijp. Dat kan met een simpele waterton, maar u kunt ook het water in de tuin verwerken. Kijk voor inspiratie op Tuinvijvers of Water geven in de tuin.
Onkruid, algen en mos bestrijden op bestrating
Goede aanleg en onderhoud voorkomen onkruid en algen
- Gebruik bij de aanleg van bestrating schoon zand, daarin kan onkruid moeilijk kiemen. Er is ook speciale voegvulling die het kiemen tegen gaat.
- Veeg de bestrating regelmatig, dan krijgen onkruid, algen en mos geen kans.
- Goed wieden werkt ook: in tuincentra kunt u haakvormige handwiedertjes kopen tegen onkruid tussen stenen.
- Zorg voor goede afwatering, zodat de bestrating kan drogen: vochtige tegels zijn de ideale omgeving voor algen en mos.
Onkruid tussen tegels verwijderen

Last van onkruid in de voegen van de bestraing? Giet er kokend water op, of verdunde schoonmaakazijn (neem 1 deel azijn op 10 delen water).

Huismiddeltjes tegen groene aanslag en mos

Afhankelijk van de middelen die u in huis heeft, kunt u een van onderstaande methoden gebruiken om hardnekkige aanslag en mos milieuvriendelijk weg te schrobben. Dit helpt voor tegels, maar ook voor schuttingen en tuinmeubels.
- Giet heet water over de bestrating, laat even intrekken en schrob het af.
- Doe een scheutje azijn in een emmer water, en giet dit over de bestrating. Laat het zo opdrogen en veeg het dan weg.
- Los vier eetlepels soda op in een emmer heet water en giet dit over de bestrating. Laat het een tijdje intrekken; tot slot vegen met wat water.
- Sproei tegen hardnekkige aanslag op een zonnige dag witte azijn; na enkele dagen is het groen weggetrokken.
Bestrijdingsmiddelen

Bestrijdingsmiddelen zijn giftig voor waterleven en kunnen schadelijk zijn voor de drinkwatervoorziening. Gebruik ze daarom zo min mogelijk, en zeker niet in de buurt van open water. Als u toch kiest voor een bestrijdingsmiddel gebruik dat dan alleen bij droog weer, zodat het niet met de regen wegspoelt.

Milieuvriendelijk kiezen

Een bestrijdingsmiddel op basis van vetzuren werkt snel en is de milieuvriendelijkste keuze tegen onkruid. U moet de behandeling wel tijdig beginnen, en zo nodig herhalen. Vetzuren mogen op alle soorten verhardingen worden toegepast.

Minder milieuvriendelijk zijn middelen op basis van glyfosaat. Deze bestrijden wel sommige hardnekkige onkruiden, omdat ook de ondergrondse delen van de plant worden gedood. Middelen op basis van glyfosaat mogen alleen op 'open' verhardingen worden toegepast, zoals grind, gravel, of grasbetonstenen met open gaten.

Tegen algen en mos zijn bestrijdingsmiddelen op basis van zogeheten quaternaire ammoniumverbindingen effectief. Dit type bestrijdingsmiddelen is zeer giftig voor waterdieren; gebruik ze dus nooit in de buurt van vijvers of sloten. Ook voor deze middelen is een alternatief voorhanden op basis van organische vetzuren, of ammoniumzouten van vetzuren.
Labels en keurmerken

Betonnen bestrating met Dubokeur

Materialen die het milieu minder belasten zijn herkenbaar aan het DuboKeur. Materialen met Dubokeur zijn beoordeeld op 17 milieukenmerken waaronder CO2-uitstoot en herkomst van grondstoffen. Diverse fabrikanten leveren betonnen tegels en straatklinkers met Dubokeur. Informeer bij de specialist in sierbestrating.

Betontegels met milieukeur

Ook een betontegels met Milieukeur zijn milieuvriendelijker. Het grove materiaal in de tegel (stoeptegel) bestaat deels uit beton- of metselgranulaat, afkomstig van bouw- en sloopafval. De tegels moeten ook voldoen aan het KOMO-keurmerk. Het Komo-keurmerk is een kwaliteitskeurmerk. Meer weten? Kijk op Milieukeurmerken.

KCA

Bestrijdingsmiddelen horen bij het huishoudelijk chemisch afval. Zij zijn te herkennen aan het toelatingsnummer (of N-nummer) en soms aan een speciaal KCA-logo op de verpakking. Fabrikanten zijn verplicht het N-nummer op de verpakking te zetten. Lege verpakkingen kunnen bij het restafval. Zie ook Verpakkingssymbolen.
Meer informatie
- Kijk voor verkoop van tweedehands bestrating op www.tweedehands.nl of www.marktplaats.nl.
- Tuintegels en stenen zijn gratis af te halen via de websites www.allesgratisafhalen.nl en www.helemaal-gratis.nl.
- Kijk voor mogelijkheden voor watertuinen die gebruik maken van regenwater op www.riool.info.