Schone lucht in huis is noodzakelijk voor je gezondheid. Daarvoor is ventilatie nodig. Dat betekent verse lucht naar binnen en vuile en vochtige lucht naar buiten. In ongeveer de helft van de huizen in Nederland gaat dat op een natuurlijke manier: verse lucht stroomt je huis in via klepraampjes en roosters, en via naden en kieren. Vervuilde lucht stroomt via afvoerkanalen in de wc en badkamer je huis uit.

Veel mensen maken naden en kieren dicht om tocht en warmteverlies tegen te gaan. Dat is op zich slim, maar dan moet je wel zorgen dat er genoeg verse lucht binnenkomt via roosters en klepraampjes. Anders wordt de lucht in huis snel ongezond.

Tips om goed te ventileren

Schone lucht en gezondheid

Schone lucht in huis is noodzakelijk voor je gezondheid. Als je te weinig ventileert, blijven vuile stoffen en vocht in huis hangen. Dat is ongezond, je kunt er bijvoorbeeld luchtwegklachten van krijgen. In bijna 1 op de 5 woningen hebben bewoners last van schimmel of vocht. En in veel huizen is meer fijnstof aanwezig dan buiten. Roken zorgt ook voor vervuilende lucht in huis. Lees hierover meer op Woning ventileren. 

Beter en zuiniger ventileren

Uit onderzoek blijkt dat de ventilatie in veel huizen een stuk beter kan. Door naden, kieren en ventilatieroosters komt koude lucht naar binnen: dat voelt vaak als tocht. De meeste mensen vinden dat niet prettig. Een begrijpelijke reactie is om dan naden en kieren dicht te stoppen. Door kieren en naden komt ook buitenlucht, maar het is niet altijd schone lucht. Roosters en (klep)raampjes zijn wel bedoeld voor bewuste ventilatie. Belangrijk is om die wél open te houden.

Isoleren = ventilatie aanpakken en zuiniger maken

Als je je huis gaat isoleren, worden ook de naden en kieren dichtgemaakt. Een deel van de natuurlijke ventilatie raak je dan kwijt. Kijk bij het dichtmaken goed naar de rest van de ventilatie in je huis. Als je ramen of kozijnen vervangt, kun je bijvoorbeeld meteen ventilatieroosters in de nieuwe ramen of kozijnen laten plaatsen. Kies dan voor roosters die reageren op de winddruk (zelfregelende roosters). Beter nog is om in de woonkamer te kiezen voor een ventilatie-unit in de buitenmuur die de warmte terugwint en 'vraaggestuurd' is. Een CO2-meter bepaalt dan hoeveel verse lucht er nodig is en hoe hard de unit dus moet ventileren. Zo'n unit geeft comfort (de koude lucht wordt alvast voorverwarmd) en is energiezuinig.  

Op Slim en energiezuinig ventileren lees je uitgebreid hoe je de ventilatie in jouw huis kunt verbeteren. En ook hoe je  kunt ventileren met minder warmteverlies. Je vindt er alles over zelfregelende roosters en ventilatie-units in de woonkamer. 

ISDE-subsidie voor ventilatie

Sinds 1 januari 2026 kun je ISDE-subsidie krijgen voor een ventilatiesysteem. Dat kan alleen als je het combineert met één of meer isolatiemaatregelen.

Je krijgt eenmalig € 400 subsidie voor een energiezuinig ventilatiesysteem dat voldoet aan de voorwaarden. Zelf installeren mag niet en de subsidie moet je binnen 24 maanden na installatie aanvragen. 

Let op: combineer je ventilatie met isolatie, dan wordt het subsidiebedrag voor isolatie niet verdubbeld. Dat gebeurt wel als je isoleert in combinatie met een warmtepomp, zonneboiler of aansluiting op een warmtenet. 

Lees meer over subsidie voor ventilatie.

Check de lucht in huis

Wil je weten of de lucht in jouw huis gezond is en of je voldoende ventileert? Koop of leen dan een CO2-meter en zet die een tijdje in de woonkamer en slaapkamers. Je ziet dan hoe gezond of ongezond de lucht is als je alleen of met meer mensen bent, en als je naar bed gaat en wakker wordt. 

De hoeveelheid CO2 mag niet hoger zijn dan 1200 ppm. Tot 750 ppm is de luchtkwaliteit goed, tussen 750 en 1200 ppm kan het beter. Is het CO2-gehalte steeds of vaak te hoog, dan is de ventilatie onvoldoende en moet je meer ventileren (door het rooster of klepraam verder te openen). Sommige CO2-meters kunnen ook vocht meten: handig voor in de badkamer. Een vochtpercentage van 40 tot 60 procent is goed. Een CO2-meter kost tussen de € 80 en € 300, een simpele vochtmeter (hygrometer) heb je al voor een tientje. 

Schimmel of muffe lucht

Heb je regelmatig schimmel in huis, of ruikt het vaak muf? Dat is een teken dat de ventilatie niet goed is. Klachten die kunnen wijzen op slechte ventilatie zijn: hoofdpijn, dufheid, droge, zere of juist tranende ogen, benauwdheid en veel niezen.

Hoe herken je natuurlijke ventilatie?

Ongeveer de helft van de Nederlandse huizen heeft natuurlijke ventilatie. In ongeveer 60 procent van die huizen komt de verse lucht binnen via roosters in de woonkamer en slaapkamers (in het kozijn of de buitenmuur). In de rest van de huizen moet schone lucht binnenkomen via (klep)raampjes of via naden en kieren. De lucht gaat naar buiten via een afvoerkanaal in de wc en de badkamer (door het dak of de muur). Natuurlijke ‘trek’ zorgt ervoor dat de vervuilde en vochtige lucht door deze kanalen naar buiten gaat.

Altijd verse lucht nodig

Om de lucht in huis gezond te houden, is een constante stroom van verse lucht nodig. Dit betekent dat er dag en nacht, het hele jaar door, verse buitenlucht naar binnen komt en vervuilde lucht naar buiten gaat. Dit werkt alleen als de lucht vrij door het hele huis kan stromen. Verse lucht komt meestal binnen via de woon- of slaapkamers en moet vervolgens zijn weg kunnen vinden naar de keuken, het toilet of de badkamer, waar de lucht weer wordt afgevoerd.

Roosters of raampjes open

Je zorgt voor een constante aanvoer van lucht door de ventilatieroosters altijd open te houden. Heb je alleen (klep)raampjes? Zet deze dan zo vaak mogelijk op een kier. Voor een goede doorstroming is het nog beter om roosters boven het kozijn of in de buitenmuur te hebben in zowel de huiskamer als de slaapkamers. In een normale woonkamer is minstens 1 luchtrooster nodig van 1 meter bij 10 centimeter. 2 roosters tegenover elkaar zorgen voor de beste verplaatsing van lucht.

Ruimte onder de deuren

De lucht kan alleen door het huis stromen als binnendeuren dit niet blokkeren. De lucht moet immers van de 'aanvoerruimte' (woonkamer) naar de 'afvoerruimte' (badkamer/keuken) kunnen bewegen. 

• Zorg voor minimaal 1,5 centimeter ruimte tussen de onderkant van de deur en de drempel of vloer. 

• Leg geen tochtrollen of kleedjes voor de deuren; deze blokkeren de noodzakelijke luchtstroom. 

• Wil je liever geen ruimte onder de deur vanwege geluid of tocht over de vloer? Plaats dan een ventilatierooster in de deur of de muur. 

Waarom is dit zo belangrijk?

Ventilatie werkt alleen als lucht door je hele huis kan bewegen. Als de deuren dicht zijn en er geen ruimte onder zit, stopt de beweging van de lucht. 

• In de slaapkamer komt geen nieuwe, frisse lucht meer binnen omdat de oude lucht nergens heen kan. De lucht wordt dan snel muf en ongezond. 

• In de badkamer en keuken kan de afzuiging zijn werk niet goed doen. Het vocht blijft in de ruimte hangen. Dat zorgt voor condens en uiteindelijk voor schimmel. 

Door een kier van ongeveer 1,5 centimeter onder je binnendeuren te laten, verbind je alle kamers met elkaar. Zo stroomt de frisse, verse lucht overal naar binnen en verdwijnt de vervuilde lucht via de afzuiging. Dit houdt je huis droog en gezond. 

Zonder inbraakgevaar ventileren via klepraampjes

Ventileer je via (klep)raampjes? Laat daar dan een slot en/of veiligheidsstang op zetten. Zo kunnen inbrekers niet je huis in door het raam.

Ventileren in andere kamers

De slaapkamer, badkamer en keuken moet je extra goed ventileren, zodat er geen vocht en vuile stoffen blijven hangen.

Slaapkamer: zet het raam open

Uit onderzoek blijkt dat de lucht in veel slaapkamers ongezond is. Zet ’s nachts een raam open in je slaapkamer. Heb je het snel koud 's nachts? Zet dan je raam op een kier zodat er toch verse lucht binnen kan komen. Wil je je ramen vervangen? Kies dan gelijk voor ramen of kozijnen met een rooster.

Badkamer: liever een ventilator dan een open raam

Gebruik tijdens en na het douchen altijd een badkamerventilator. Heb je die nog niet? Laat dan een losse inbouwventilator plaatsen. Deze kan op het bestaande afvoerkanaal of in de gevel of het dak worden gezet. Een ventilator voert vochtige lucht direct en snel af naar buiten. Kies voor ventilator die minimaal 50 m3 per uur kan afvoeren en die op luchtvochtigheid stuurt. 

Zet het raam niet te lang open  

Het lijkt slim om in de badkamer een raampje open te zetten tegen het vocht, maar het werkt vaak minder goed dan je denkt. Dit heeft 2 belangrijke redenen: 

1. De doorstroming in huis stopt: Verse lucht hoort via roosters door het hele huis naar de badkamer te stromen. Als het badkamerraam openstaat, 'kiest' de lucht de kortste weg: van het raam direct naar het afvoerkanaal. De rest van het huis wordt dan niet meer ververst. 
2. Kou zorgt sneller voor schimmel: Door een open raam koelt de badkamer snel af. De warme, vochtige douchelucht slaat neer op de koude muren en het plafond (condens). Dit is de perfecte plek voor schimmel. 

Hoe houd je de badkamer wél gezond en droog? 

• Houd de deur dicht: houd de badkamerdeur tijdens en na het douchen gesloten. Zo voorkom je dat de vochtige lucht naar de rest van je woning trekt. 

• Gebruik de ventilator: heb je een badkamerventilator? Zet deze aan tijdens het douchen en laat hem daarna nog even nadraaien. 

• Geen ventilator? Zorg voor toevoer: heb je geen ventilator, zet dan ergens anders in huis een raam of rooster open voor extra luchtaanvoer. Zorg dat de lucht de badkamer kan bereiken, bijvoorbeeld via een spleet onder de deur of een rooster in de deur. 

• Lucht kort en krachtig: wil je toch een raam openzetten? Doe dit dan maximaal 10 minuten direct na het douchen om de ergste damp te laten ontsnappen, en doe het daarna weer dicht. 

• Maak de muren droog: een gouden tip: trek na het douchen de muren en de vloer droog met een wisser. Dit scheelt een enorme hoeveelheid vocht in de lucht die anders moet worden weggeventileerd. 

Afzuigkap: liefst eigen afvoer naar buiten

Heb je nog geen afzuigkap boven de kookplaat, dan is het een goed idee om er een te nemen. Tijdens het koken en bakken komen er veel vervuilende stoffen vrij (bijvoorbeeld fijnstof). Het is belangrijk om die meteen af te voeren naar buiten. Geef de afzuigkap het liefst een eigen afvoer naar buiten, bijvoorbeeld door de muur. Sluit je hem aan op een bestaand afvoerkanaal? Plaats dan ook een ventilatiewisselklep tussen de afzuigkap en het afvoerkanaal: die zorgt ervoor dat de ventilatie ook goed blijft als de afzuigkap uit staat.

Brievenbus zonder tocht

Zet een klep en borstel op de brievenbus. Als er veel lucht door de brievenbus binnenkomt, kan dat de natuurlijke trek door je huis namelijk dwarszitten: je ventileert dan vooral de hal of gang en niet de woonkamer.

Luchten: 10 tot 30 minuten

Luchten is niet hetzelfde als ventileren. Bij luchten zet je ramen tegen elkaar open voor extra afvoer en aanvoer van lucht. Dat is nodig om extra vervuiling in huis af te voeren. 's Ochtends de slaapkamer luchten is een goed idee. Zet ook een raam of deur in de woonkamer open als er is gerookt, of na een feestje met veel mensen. Meestal is 10 tot 30 minuten luchten voldoende. Als de vervuilde lucht weg is, heeft luchten geen effect meer.

Luchten is géén vervanging van ventileren: ventileren moet continu, 24 uur per dag, het hele jaar door. Lucht alleen als het écht nodig is en zo kort mogelijk in kamers waar de verwarming aan staat. Zet de verwarming tijdens het luchten even uit zodat je niet onnodig warmte verliest.

Ventileren zonder tocht of lawaai

Heb je last van tocht door de wind? Open dan – als het kan – een rooster of raampje in een andere buitenmuur, en sluit het rooster of raampje waar de wind op staat.

Er zijn ook roosters die reageren op de wind. Ze gaan wat meer dicht als er veel wind op het rooster staat en wat meer open als de wind zachter is. Zo komt er steeds genoeg verse lucht je huis in (niet te veel maar ook niet te weinig) en heb je minder koude tocht en warmteverlies. Deze roosters worden zelfregelende roosters of winddrukgeregelde roosters genoemd. Lees meer op Slim en zuinig ventileren.

Lawaai van buiten? Suskast!

Komt er veel lawaai naar binnen door de ventilatieroosters, bijvoorbeeld door het verkeer?Kijk of je roosters met suskasten kunt laten plaatsen. Die laten verse lucht binnen, maar dempen het geluid van buiten.

Ventilatieroosters schoonmaken

Roosters worden vuil en laten dan minder lucht door. Maak ze daarom minstens 1 keer per jaar schoon. Meestal kun je het stof en vuil gewoon verwijderen met een borstel of stofzuiger. Bij sommige modellen kun je het binnenrooster eraf halen. Dit kun je met een sopje schoonmaken en er vervolgens weer terug op klikken.

Ventilatie in appartement of flat

Appartementen en flats hebben soms een gezamenlijk ventilatiesysteem. Dat werkt anders dan de ventilatie in een eengezinswoning. Check of jouw appartement één of meer eigen ventilatiekanalen naar het dak heeft. Zo ja, dan is de ventilatie vergelijkbaar met die in een eengezinswoning en kan je zelf aan de slag om de ventilatie te verbeteren. Appartementen die voor de oorlog zijn gebouwd, hebben altijd eigen ventilatiekanalen.

Zijn er géén aparte ventilatiekanalen in jouw appartement (dat geldt voor de meeste appartementen die vanaf de jaren 50 zijn gebouwd)? Dan heb je collectieve natuurlijke ventilatie: jij en de buren gebruiken dezelfde ventilatiekanalen. Dat kan problemen geven als je een afzuigkap met motor of een doucheventilator aansluit: daardoor werkt het ventilatiesysteem niet meer goed. Jouw afzuigkap blaast de lucht dan niet naar het dak, maar naar de woning boven je. Wil je toch een afzuigkap, neem er dan een zonder motor. Meer weten over ventilatie in een appartement of flat? Lees dan verder bij Verbeterjehuis.

Huurwoning? Samen melden bij verhuurder

Meestal werkt het systeem voor collectieve natuurlijke ventilatie goed. Huurders kunnen klachten melden bij de verhuurder, eventueel samen met andere huurders met hetzelfde probleem. Met vragen en klachten over ventilatie, kou, schimmel en tocht kun je terecht bij de Huurderslijn van de Woonbond: 020 5517755 (alleen voor leden).

Woon je in een koopwoning, dan kun je het probleem aankaarten in de VvE. Leden van Vereniging Eigen Huis kunnen daar met vragen terecht.