Europese regels snoeien in het woud van keurmerken

De richtlijn Empowering Consumers for the Green Transition (ECGT, ook wel EmpCo genoemd) stelt strengere eisen aan de manier waarop keurmerken worden georganiseerd, gecontroleerd en gebruikt. Het doel is om consumenten beter te beschermen tegen greenwashing en andere misleiding. De nieuwe regels stellen onder andere strengere eisen aan keurmerken en duurzaamheidsclaims. Dit heeft gevolgen voor het keurmerklandschap. Naar verwachting zullen verschillende zwakke beeldmerken verdwijnen of hun werkwijze moeten aanpassen.  

Keurmerken moeten aan de volgende Europese voorwaarden voldoen (zie voor details de ECGT-richtlijn).  

• De eisen van een keurmerk moeten openbaar zijn
• Deelname moet openstaan voor alle partijen die aan de voorwaarden kunnen voldoen
• Deskundigen en belanghebbenden zijn betrokken bij het opstellen van de eisen
• Een onafhankelijke en deskundige partij controleert of aan de eisen wordt voldaan
• Er moet een sanctiebeleid zijn opgesteld, waarbij het gebruik van het keurmerk kan worden geschorst of ingetrokken

Keurmerkenwijzer verandert mee

De Keurmerkenwijzer van Kenniscentrum Duurzaam Leven bestaat sinds 2016. De Keurmerkenwijzer helpt consumenten om te begrijpen wat keurmerken en andere logo's op producten betekenen. Tot nu toe kregen keurmerken niet alleen een beoordeling voor hun ambities op het gebied van milieu, dierenwelzijn en mens & werk. Ze werden ook beoordeeld op betrouwbaarheid en transparantie.  

Een deel van de criteria voor betrouwbaarheid en transparantie is nu echter met de nieuwe Europese regels wettelijk vastgelegd. Omdat de ECGT-criteria een minimumniveau voor de organisatie en controle van keurmerken bepalen en de Autoriteit Consument & Markt (ACM) toezicht houdt op de naleving, beoordeelt het kenniscentrum deze aspecten niet langer. Daarom zijn de scores en toelichting op betrouwbaarheid en transparantie uit de Keurmerkenwijzer verwijderd. Ook worden logo's die niet aan de ECGT-criteria voldoen uit de Keurmerkenwijzer gehaald. 

Topkeurmerken verdwijnen

Ook het predicaat Topkeurmerk verdwijnt uit de Keurmerkenwijzer. Het Topkeurmerk werd in het leven geroepen om consumenten te helpen kiezen uit het grote aantal keurmerken en andere logo’s op voedingsmiddelen. Keurmerken kregen dit Top-predicaat wanneer zij goed scoorden op betrouwbaarheid en transparantie én op minimaal één duurzaamheidsaspect. 

Door de nieuwe Europese regels verandert het keurmerklandschap. Naar verwachting verdwijnen zwakke beeldmerken of verbeteren zij hun organisatie en controle. Hierdoor wordt het aantal keurmerken kleiner en neemt de noodzaak voor een apart lijstje met Topkeurmerken af. 

Ika van de Pas, directeur Kenniscentrum Duurzaam Leven: “De nieuwe Europese regels brengen meer duidelijkheid in het keurmerklandschap. Dat is goed nieuws voor consumenten, want hierdoor neemt de verwarring over de betekenis van keurmerken af. In de Keurmerkenwijzer blijven we uitleggen wat keurmerken betekenen voor duurzaamheid. We richten ons daarbij voortaan alleen op keurmerken die aan de Europese voorwaarden voldoen.” 

Ambitie van keurmerken blijft zichtbaar

De nieuwe Europese regels zeggen niets over hoe ambitieus de duurzaamheidseisen van een keurmerk moeten zijn. De ECGT-richtlijn stelt dus geen eisen aan de mate waarin het bijdraagt aan bijvoorbeeld klimaat, biodiversiteit of dierenwelzijn. Daarom blijft het kenniscentrum de duurzaamheidsambitie van keurmerken beoordelen. De Keurmerkenwijzer geeft scores voor de relatieve ambitie binnen een productgroep op de thema's milieu, dierenwelzijn en mens & werk.  

Zo helpt de Keurmerkenwijzer consumenten om betrouwbare keurmerken te herkennen en duurzamere keuzes te maken. De ambitie van keurmerken op het gebied van duurzaamheid verschilt namelijk. 

Overgang naar nieuwe situatie

Hoewel de ECGT-richtlijn op 27 september 2026 van kracht is gegaan, zal het enige tijd duren voordat duidelijk is welke keurmerken volledig aan de nieuwe criteria voldoen. Sommige keurmerken zijn op dit moment bezig hun organisatie en controle aan te passen. Het kenniscentrum volgt daarom de beoordeling en handhaving door de ACM. Wanneer al duidelijk is dat een beeldmerk niet aan de ECGT-criteria voldoet, is het uit de Keurmerkenwijzer verwijderd. 

Over Kenniscentrum Duurzaam Leven (het nieuwe Milieu Centraal)

Kenniscentrum Duurzaam Leven is het onafhankelijke kenniscentrum dat mensen in Nederland helpt om duurzamer te leven. Sinds 1998 zoekt het kenniscentrum uit welke dagelijkse keuzes echt verschil maken, op basis van een gevalideerde kennisbasis. De conclusies volgen uit die kennisbasis, niet uit de wensen van politiek, bedrijven of belangenorganisaties.  

Meer informatie: duurzaamleven.nl  

We heten nu Kenniscentrum Duurzaam Leven, eerder Milieu Centraal. Dezelfde mensen, dezelfde onafhankelijke kennis, met een naam die beter zegt wat we doen. 

– EINDE PERSBERICHT – 

Noot voor de redactie, niet voor publicatie

Voor vragen, interviewverzoeken of beeldmateriaal: Natasja Huffmeijer, strategisch communicatieadviseur, natasja.huffmeijer@milieucentraal.nl 

Meer weten over de wijzigingen in de Keurmerkenwijzer naar aanleiding van de ECGT? Lees meer op De Keurmerkenwijzer en de ECGT-richtlijn.

De Keurmerkenwijzer zelf vind je hier.